بازار سهام بر سر دو راهی؛ صعود یا سقوط؟

به گزارش رصد روز، در دومین روز کاری هفته شاخص‌های بازار سهام همگرایی داشتند و شاهد سرخ پوش شاخص هم‌وزن و سبزپوش شدن شاخص کل بودیم. برخی کارشناسان علت این موضوع را روند طبیعی بازار می‌دانند؛ اما برخی دیگر عقیده دارند که همچنان ریسک‌های سیاسی روی بازار سایه انداخته و همین عامل باعث شده شاخص‌ها واگرایی بسیاری را تجربه کنند.

طی هفته‌های اخیر سایه‌ ریسک‌های سیاسی باعث شد که شاخص‌ها تغییر مسیر دهند و بسیاری از سهامداران به علت ترس از ریزش‌های بیشتر و سقوط وارد صفوف فروش شوند، همین روند سرخ پوشی شاخص‌های بازار را تا حد بسیاری تقویت کرد. برخی فعالان بازار سرمایه عقیده دارند که علت رشد شاخص کل بورس حمایت‌های پی در پی از سهام شاخص‌ساز است و اگر بخواهیم وضعیت واقعی بازار را تماشا کنیم باید سراغ شاخص هم وزن برویم. بازار سهام تهران در معاملات روز یکشنبه اگرچه در ظاهر با تداوم رشد شاخص کل توانست روزی سبز را در کارنامه خود ثبت کند، اما بررسی عمیق‌تر جریان معاملات نشان می‌دهد که این سبزی، بیش از آنکه حاصل بهبود واقعی وضعیت کلی بازار باشد، نتیجه حمایت محدود از چند نماد بزرگ و شاخص‌ساز است.

در مقابل، بدنه اصلی بازار با افزایش فشار فروش، عقب‌نشینی تدریجی تقاضا و خروج پول حقیقی مواجه شد؛ نشانه‌هایی که از شکنندگی روند صعودی اخیر حکایت دارد. بازار که معاملات روز یکشنبه را با امیدواری فعالان به ادامه فضای مثبت روزهای گذشته آغاز کرده بود، رفته‌رفته تحت تاثیر افزایش عرضه و کاهش قدرت خریداران، بخشی از توان صعودی خود را از دست داد. این تغییر فاز، به‌ویژه در نمادهای کوچک و متوسط، کاملا مشهود بود و باعث شد تصویر نهایی بازار، فاصله قابل‌توجهی با عدد نهایی شاخص کل داشته باشد. در پایان دادوستدهای روز اخیر، شاخص کل بورس تهران با افزایش ۱۰ هزار و ۲۰۵ واحدی معادل ۰.۲۵ درصد، در سطح ۴ میلیون و ۱۷۴ هزار واحد متوقف شد. این رشد اگرچه از منظر آماری قابل توجه به نظر می‌رسد، اما زمانی که در کنار سایر نماگرها قرار می‌گیرد، معنای متفاوتی پیدا می‌کند.شاخص کل هم‌وزن با افت ۴ هزار و ۴۳۹ واحدی معادل ۰.۴۳ درصد مواجه شد. منفی شدن این شاخص به‌وضوح نشان می‌دهد که فشار فروش در بخش گسترده‌ای از بازار غالب بوده و رشد شاخص کل، بیش از هر چیز، به واسطه تحرک محدود نمادهای بزرگ رقم خورده است.

تحلیلگران بازار معتقدند زمانی که شاخص هم‌وزن در مسیر نزولی حرکت می‌کند، نمی‌توان از بهبود فراگیر بازار سخن گفت؛ چراکه چنین وضعیتی بیانگر آن است که اکثریت سهامداران، به‌ویژه سرمایه‌گذاران خرد، در حال تجربه زیان یا دست‌کم کاهش بازدهی هستند. یکی از نکات قابل توجه معاملات روز یکشنبه، افزایش حجم و ارزش دادوستدها بود. حجم معاملات سهام، حق تقدم و صندوق‌های سهامی به حدود ۲۹.۶ میلیارد سهم رسید و ارزش معاملات خرد نیز رقم ۱۸ هزار و ۷۳۵ میلیارد تومان را ثبت کرد؛ ارقامی که در مقایسه با روزهای کم‌رمق گذشته، رشد محسوسی را نشان می‌دهد.با این حال، بررسی دقیق‌تر جریان معاملات نشان می‌دهد که این افزایش لزوما نشانه ورود نقدینگی جدید یا تقویت تقاضا نیست. شواهد حاکی از آن است که بخش عمده این گردش معاملات، حاصل فعال‌تر شدن فروشندگان و تلاش برای نقد کردن دارایی‌ها در سطوح قیمتی فعلی بوده است. سرانه خرید حقیقی‌ها در این روز حدود ۸۰.۲ میلیون تومان برآورد شد، در حالی که سرانه فروش آنها به حدود ۹۰.۵ میلیون تومان رسید. این اختلاف، هرچند ممکن است در نگاه نخست اندک به نظر برسد، اما در مقیاس کل بازار، نشانه‌ای روشن از برتری عرضه بر تقاضا و غلبه دیدگاه احتیاطی میان سرمایه‌گذاران خرد است.

خروج ادامه‌دار پول حقیقی

خروج پول حقیقی همچنان یکی از مهم‌ترین سیگنال‌های منفی بازار سهام به شمار می‌رود. بر اساس آمارهای معاملاتی، در این روز حدود یک هزار و ۲۴۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد؛ رقمی که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.این خروج نقدینگی نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاران خرد نسبت به پایداری روند صعودی اخیر تردید دارند و ترجیح می‌دهند در شرایط فعلی، ریسک کمتری متحمل شوند. نکته قابل تامل آنجاست که همزمان با این خروج، صندوق‌های درآمد ثابت نیز با خروج پول مواجه شدند و خالص ورود نقدینگی به این صندوق‌ها حدود منفی ۷۱۷ میلیارد تومان ثبت شد.برخی کارشناسان عقیده دارند که این رفتار می‌تواند نشانه‌ای از افزایش سطح احتیاط و بلاتکلیفی سرمایه‌گذاران باشد؛ به‌گونه‌ای که بخشی از نقدینگی در حال جابه‌جایی میان ابزارهای مختلف مالی است و بخشی دیگر، احتمالا از کل بازار سرمایه خارج شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که از مجموع نمادهای معامله‌شده، ۵۷۹ نماد معادل حدود ۷۰ درصد بازار، معاملات خود را در محدوده منفی به پایان رساندند. در مقابل، تنها ۲۴۵ نماد توانستند در محدوده مثبت باقی بمانند.این نسبت، به‌خوبی نشان‌دهنده غلبه فضای عرضه در بازار است و تایید می‌کند که رشد شاخص کل، نتوانسته بازتاب‌دهنده شرایط عمومی معاملات باشد. به بیان دیگر، سبز بودن شاخص کل، بیش از آنکه حاصل رونق فراگیر باشد، نتیجه حمایت محدود از چند نماد بزرگ بوده است.

در ادامه همین روند، تعداد صف‌های فروش نیز در معاملات این روزها افزایش یافت. در پایان بازار، ۲۵۶ نماد با صف فروش مواجه بودند، در حالی که تنها ۵۰ نماد صف خرید داشتند. این اختلاف معنادار، نشان‌دهنده افزایش تمایل معامله‌گران به فروش و خروج از بازار در قیمت‌های فعلی است.  افزایش صف‌های فروش معمولا زمانی رخ می‌دهد که انتظارات کوتاه‌مدت بازار تضعیف می‌شود و فعالان ترجیح می‌دهند پیش از تشدید نوسانات منفی، دارایی‌های خود را نقد کنند. این موضوع، به‌ویژه برای سهامداران خرد که حساسیت بیشتری نسبت به نوسانات دارند، اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند. ارزش سفارش‌های خرید در پایان معاملات روز اخیر حدود یک هزار و ۳۷۲ میلیارد تومان و ارزش سفارش‌های فروش نزدیک به ۹۸۸ میلیارد تومان بود.

اگرچه در ظاهر، ارزش سفارش‌های خرید رقم بالاتری را نشان می‌دهد، اما باید توجه داشت که بخش قابل توجهی از این تقاضا، در قیمت‌های پایین‌تر و با دیدگاه کاملا محافظه‌کارانه شکل گرفته است. به بیان دیگر، خریداران بازار در شرایط فعلی، تمایل چندانی به تعقیب قیمت‌ها ندارند و بیشتر منتظر اصلاح یا تثبیت بازار هستند تا در سطوح جذاب‌تر وارد شوند. این رفتار، خود یکی از نشانه‌های ضعف تقاضای موثر در بازار است. بررسی روند معاملات نشان می‌دهد که نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز نقش اصلی را در حفظ رشد شاخص کل ایفا کرده‌اند. این نمادها، با توجه به وزن بالای خود در محاسبه شاخص، توانسته‌اند تا حدی اثر منفی افت گسترده بازار را خنثی کنند.با این حال، تداوم این وضعیت نمی‌تواند تضمین‌کننده پایداری بازار باشد. تجربه نشان داده است که اگر بدنه بازار و نمادهای کوچک و متوسط با روند صعودی همراه نشوند، حمایت نمادهای بزرگ نیز در نهایت کارایی خود را از دست خواهد داد. مجموعه داده‌ها و شواهد معاملات روز گذشته نشان می‌دهد بورس تهران در مقطعی حساس و تعیین‌کننده قرار گرفته است. از یک‌سو، شاخص کل همچنان در محدوده مثبت نوسان می‌کند و حجم معاملات نسبت به گذشته افزایش یافته، اما از سوی دیگر، خروج پول حقیقی، منفی شدن شاخص هم‌وزن و افزایش صف‌های فروش، همگی از تضعیف اعتماد سرمایه‌گذاران حکایت دارد. در چنین شرایطی، ادامه مسیر بازار بیش از هر چیز به بازگشت تقاضای واقعی و تقویت اعتماد سهامداران وابسته است. در غیر این صورت، رشدهای محدود و مقطعی شاخص کل که صرفا بر پایه تحرک چند نماد بزرگ شکل می‌گیرد، نمی‌تواند ضامن پایداری بازار باشد و هر عامل منفی، چه در حوزه اقتصاد کلان و چه در فضای سیاسی، می‌تواند بار دیگر کفه ترازو را به نفع فروشندگان سنگین‌تر کند.

برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید