سقوط تراژیک بورس!

درباره علت افت بازار سرمایه طی هفته گذشته، با فردین آقابزرگی کارشناس بورس گفت‌وگو کردیم.

مزیت نقدشوندگی در بورس تبدیل به عیب شده

آقابزرگی با اشاره به ریزش قابل توجه شاخص بورس از ابتدای هفته جاری تاکنون گفت: هرچند از ابتدای سال تا امروز شاخص کل بورس و شاخص شناور حدود ۴۵ درصد بازدهی داشته‌اند و شاخص هم‌وزن نیز با رشدی نزدیک به ۴۰ درصد همراه بوده است، اما از پایان جنگ دوازده‌ روزه و ثبت کف دو میلیون و ۶۰۰ هزار واحدی شاخص کل، بازار حدود ۷۰ درصد بازدهی را تجربه کرده است.

به گفته او، این رشد ناشی از مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و غیر اقتصادی بوده که در هفته‌های اخیر تحت تأثیر تحولات ژئوپولتیک شتاب گرفته است. آقابزرگی با اشاره به افزایش تنش‌ها در منطقه خلیج فارس، حضور ناو‌های آمریکایی و تخاصمات لفظی موجود، تأکید کرد: رفتار بورس به هیچ عنوان هیجانی نیست، چرا که سرمایه ذاتاً از ریسک گریزان است و در شرایط نااطمینانی به سمت خروج از بازار حرکت می‌کند.

این کارشناس بورس ادامه داد: در حال حاضر سرمایه‌ها به دو دسته تقسیم شده‌اند؛ بخشی از پول‌های حقیقی با شناسایی سود در حال خروج از بازار هستند و گروهی دیگر حتی با وجود زیان، ترجیح می‌دهند از بازار خارج شوند. به گفته او، مزیت نقدشوندگی که پیش‌تر یک امتیاز محسوب می‌شد، اکنون به یک عیب تبدیل شده است؛ چرا که سرمایه‌گذاران افت شاخص بورس را به‌طور ملموس مشاهده می‌کنند، در حالی که افت در سایر بازار‌ها چندان محسوس نیست و همین موضوع سرمایه‌ها را از بورس فراری داده است.

ناتوانی دولت در موضوعات اقتصادی عیان شده

آقابزرگی با اشاره به وضعیت مالی دولت، از ناتوان‌تر شدن آن نسبت به گذشته سخن گفت و افزود: این ضعف در قالب لایحه بودجه ۱۴۰۵ به‌وضوح قابل مشاهده است؛ جایی که افزایش مالیات حدود ۸۰ درصدی نسبت به سال گذشته و رشد انتشار اوراق تا ۲۷۰ همت در نظر گرفته شده است.

او خاطرنشان کرد: اخیراً از حدود ۳۵ همت اوراق دولتی عرضه‌شده، تنها حدود ۵ همت به فروش رسیده که نشان‌دهنده کمبود شدید نقدینگی در بازار است.

این کارشناس بازار سرمایه همچنین به سیاست تک‌نرخی کردن ارز اشاره کرد و گفت: فشار بسیار زیادی به معیشت مردم وارد شده با این عنوان که دولت در حال تک‌نرخی کردن ارز است. در گذشته نیز تجربه ارز تک نرخی ۴۲۰۰ تومانی و ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی وجود داشته، اما مهم این است که قیمت بازار و نرخ‌های دولتی توسط سازوکار عرضه و تقاضا کنترل شود.

به گفته آقابزرگی؛ در حال حاضر دلار بازار آزاد به نزدیکی ۱۵۰ هزار تومان رسیده، در حالی که ارز دولتی حدود ۱۳۱ هزار و ۶۰۰ تومان قیمت دارد و این فاصله به‌مرور بیشتر خواهد شد. او این وضعیت را نشانه ناتوانی دولت به‌عنوان یک بنگاه بزرگ اقتصادی دانست و افزود: این فشار در نهایت بر بنگاه‌هایی که با دولت طرف حساب هستند، از جمله صندوق‌های بازنشستگی و شرکت‌های طرف قرارداد با دولت، تحمیل خواهد شد.

آقابزرگی با اشاره به گزارش‌های منتشرشده در سامانه کدال گفت: متأسفانه شاخص صنعت فولاد به دلیل قطعی برق، آب و گاز، نسبت به دوره مشابه سال مالی قبل با کاهش محسوس سودآوری مواجه شده است.

اختلال در جریان طبیعی تجارت با قطعی اینترنت

او همچنین قطعی اینترنت را یکی از معضلات جدی اخیر دانست و تأکید کرد: نه تنها جریان طبیعی تجارت در داخل و خارج کشور تحت تأثیر قرار گرفته، بلکه یکی از عواملی که بازار را به‌شدت ترسانده، احتمال حمله سایبری، اختلال در سیستم بانکی و حتی تصمیم‌های اشتباه مسئولان برای تعطیلی بورس است.

این کارشناس بورس هشدار داد: این نگرانی وجود دارد که بنا به دلایل امنیتی تصمیم به تعطیلی بازار سرمایه گرفته شود؛ مسئله‌ای که در شرایط فعلی می‌تواند آسیب جدی به اعتماد سرمایه‌گذاران وارد کند.

آقابزرگی با اشاره به تجربه کشور‌هایی مانند سوریه و ونزوئلا گفت: در حادترین شرایط و پس از انجام اصلاحات اساسی در نظام حکمرانی، بورس این کشور‌ها رشد قابل توجهی را تجربه کرد و در مقابل بازار طلا و ارز با افت شدید مواجه شد که در نهایت منجر به تقویت پول ملی شد.

او افزود: در ایران نیز حتی در بدبینانه‌ترین سناریو، چنین روندی محتمل است و بازار سرمایه می‌تواند رشد قابل توجهی را تجربه کند. در این شرایط بورس پتانسیل‌های خاصی پیدا می‌شود که برای سرمایه‌گذاران جذاب خواهد بود.

این کارشناس بازار سرمایه در پایان با اشاره به پرونده‌های فساد اقتصادی گفت: فساد‌هایی مانند چای دبش، بانک آینده و تخصیص نادرست ارز، رقمی معادل نزدیک به ۱۰ سال فروش نفت کشور را در بر می‌گیرد؛ بنابراین بورس حتی در بدبینانه‌ترین حالت نیز تهدید جدی نخواهد بود، اما در حال حاضر فضای پیش‌بینی‌های منفی باعث ریزش شاخص کل در این مقطع شده است.