طلا؛ پناهگاهی امن در جهان پرتنش

همزمان، تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در نقاط حساس جهان، از خاورمیانه گرفته تا شرق آسیا و اروپا، تصویر آینده اقتصاد جهانی را مبهم‌تر کرده است. سرمایه‌گذاران در چنین فضایی، بیش از هر زمان دیگری به دنبال دارایی‌هایی هستند که از تصمیمات سیاسی، تحریم‌ها، جنگ‌های تجاری و شوک‌های ارزی کمترین آسیب را ببینند. طلا دقیقا در همین نقطه دوباره جایگاه تاریخی خود را بازیافته و به پناهگاهی امن برای سرمایه‌های سرگردان بدل شده است.

نکته مهم آن است که این جهش قیمتی تنها حاصل رفتار سرمایه‌گذاران خرد نیست؛ بلکه بانک‌های مرکزی، دولت‌ها و نهادهای بزرگ مالی نیز در حال بازآرایی سبد دارایی‌های خود به نفع طلا هستند. این تغییر رفتار، نشانه‌ای از یک دگرگونی عمیق‌تر در نگاه به آینده اقتصاد جهانی است؛ دگرگونی‌ای که در آن اعتماد به ساختارهای پیشین کاهش یافته و احتیاط جای خوش‌بینی را گرفته است.

در مجموع، رکوردشکنی‌های اخیر بازار طلا را باید بازتاب مستقیم جهانی پرریسک‌تر، سیاست‌محورتر و کم‌ثبات‌تر دانست؛ جهانی که در آن تصمیمات سیاسی، به‌ویژه در واشنگتن، بیش از هر زمان دیگری مسیر بازارهای مالی را تعیین می‌کنند و طلا، همچنان، آینه تمام‌نمای این نااطمینانی فزاینده  است.

قیمت طلا و نقره با افزایش شتابان قیمت، تحلیلگران و بانک‌های سرمایه‌گذاری را برای همگام شدن با بازاری که به سرعت در حال حرکت است، به چالش کشیده‌اند. اونس طلا روز جمعه از مرز ۴۹۰۰ دلار گذشت و تا سطح ۴۹۶۷ دلار و ۴۸ سنت پیشروی کرد و در ۱۲ ماه گذشته، حدود ۸۰ درصد افزایش یافته است. افزایش قیمت اونس نقره حتی چشمگیرتر بوده و ۲۲۵ درصد رشد در ۱۲ ماه گذشته نشان می‌دهد. پس از صعود به حدود ۹۰ دلار در اواسط ژانویه که بسیار بالاتر از محدوده ۷۸ تا ۸۳ دلار مشاهده شده در اولین هفته معاملاتی ۲۰۲۶ بود، قیمت‌ این فلز در معاملات روز جمعه تا رکورد ۹۹ دلار و ۳۸ سنت صعود کرد. به این ترتیب، پیش‌بینی‌های بازار از قیمت این فلزات گرانبها که زمانی جسورانه به نظر می‌رسیدند، جای خود را به واقعیت داده‌اند. اونس طلا سال ۲۰۲۵ را نزدیک به ۴۴۰۰ دلار و اونس نقره حدود ۷۰ دلار به پایان رساند و این سطوح قیمت زمینه را برای شروع انفجاری سال ۲۰۲۶ فراهم کردند. هجوم به فلزات گرانبها با ترکیبی ناپایدار از تهدیدهای تعرفه‌ای امریکا، عدم قطعیت ژئوپلیتیکی و بحث‌های فزاینده در مورد سیاست نرخ بهره فدرال رزرو تشدید شده است. اما تحلیلگران می‌گویند آنچه بیش از همه برجسته است، دوام تقاضا با وجود تداوم افزایش قیمت‌ها است.

فیلیپ نیومن، مدیرعامل شرکت مشاوره فلزات گرانبهای «متالز فوکوس» مستقر در لندن گفت: «این سطوح قیمت بی‌سابقه هستند. تصور می‌کنم آنچه برای طلا و نقره  شگفت‌انگیز بوده،  این است که سطح فروش در هر دو فلز بسیار متوسط ‌بوده است. این عدم سودگیری، بخشی از چیزی است که پیش‌بینی را بسیار دشوار می‌کند.» نیومن افزود: «متالز فوکوس» انتظار دارد که طلا در سال ۲۰۲۶ به قیمت ۵۵۰۰ دلار و نقره به ۱۰۰ دلار برسد. سرمایه‌گذاران منتظر راهنمایی از سوی بانک‌های سرمایه‌گذاری بزرگ بوده‌اند، اما بسیاری از پیش‌بینی‌ها برای اواخر سال ۲۰۲۶ محقق شده یا از رشد قیمت صورت گرفته، عقب مانده‌اند. بانک جی‌پی مورگان اعلام کرد که طلا در سال ۲۰۲۵ به‌طور مداوم افزایش قیمت داشته است، زیرا نگرانی‌های تجاری، کاهش تقاضا برای دلار امریکا و افزایش خرید بانک‌های مرکزی در کنار هم، شرایط ایده‌آلی را برای افزایش قیمت ایجاد کردند. این بانک پیش‌بینی می‌کند که میانگین قیمت طلا تا سه‌ ماهه پایانی سال جاری، ۵۰۵۵ دلار در هر اونس باشد و تا پایان سال ۲۰۲۷، به ۵۴۰۰ دلار افزایش یابد.

بنا بر توضیح این تحلیلگر، چشم‌انداز نقره بیشتر به چرخه صنعتی و سرمایه‌گذاری در گذار انرژی، در کنار همان مضامین کلان که به نفع طلا هستند، گره خورده است. از نظر تاریخی، نقره در مراحل شدید ریسک‌پذیری عملکرد بهتری دارد و وقتی ریسک‌گریزی افزایش می‌یابد، عملکرد ضعیفی دارد.» اِوا مانتی، استراتژیست کالا در بانک «آی ان جی»، گفت که طلا و نقره با شتاب وارد سال ۲۰۲۶ می‌شوند زیرا نیروهای متعددی همزمان بازار را تحت تاثیر قرار می‌دهند. انتظارات برای کاهش نرخ بهره فدرال رزرو بسیار مهم است؛ زمانی که بازار معتقد باشد چرخه تسهیلی قفل شده است، بازده واقعی کاهش می‌یابد، دلار ضعیف می‌شود و فلزات گرانبها معمولا شاهد جریان‌های ورودی قوی هستند. تقاضای صندوق‌های ETF در حال حاضر در حال افزایش است.

مانتی گفت: بانک‌های مرکزی نیز نقش مهمی در حفظ تقاضا ایفا کرده‌اند و پایه خریدی را ارائه می‌دهند که به نوسانات کوتاه‌مدت بازار وابسته نیست. او افزود: پویایی عرضه نیز در حال تقویت این افزایش است، به ویژه در نقره که کمبود عرضه آن طی چندین سال افزایش یافته است. اختلالات انرژی، نگرانی‌های تورمی و ریسک‌های زنجیره تامین را تشدید کرده است که هر دو از نظر تاریخی از تقاضا برای فلزات گرانبها پشتیبانی می‌کنند. نیومن هم به تشدید فضای سیاسی جهانی، از جمله ترس‌های تازه در  مورد جهت  سیاست امریکا  اشاره کرد.

در حالی که افزایش قیمت طلا قدرتمند بوده است، این نقره است که دارنده عملکرد برجسته بوده است؛ حرکتی که تحلیلگران آن را به شرایط فیزیکی سخت‌تر و افزایش مصرف صنعتی نسبت می‌دهند. مانتی گفت: نقره موجودی‌های محدودتر، نرخ لیزینگ بالاتر و محدودیت‌های عرضه شدیدتری نسبت به طلا دارد. این محدودیت، نقره را نسبت به تغییرات تقاضا حساس‌تر می‌کند و اغلب وقتی سرمایه‌گذاران هجوم می‌آورند، انفجاری‌تر می‌شود. او خاطرنشان کرد که تقاضای صنعتی همچنان محوری است. تولید انرژی خورشیدی، نیمه‌رساناها، الکترونیک و خودروهای برقی محرک‌های اصلی مصرف هستند و این بخش‌ها به سرعت در حال گسترش بوده‌اند. توقف تعرفه‌های برنامه‌ریزی‌شده مواد معدنی امریکا هم عدم اطمینان را برای تولیدکنندگان کاهش داده و به فعالیت‌های تدارکاتی اجازه داده است تا عادی شوند. این تحلیلگر با نگاهی به آینده، انتظار دارد که طلا به افزایش خود ادامه بدهد، اما با سرعت کمتری.

با وجود آنکه فعلا مرز طلای ۵ هزار دلاری دست نخورده باقی مانده اما به نظر می‌رسد که از آن چندان نیز دور نیستیم. اتفاقی تاریخی که می‌تواند که با ادامه جنجال‌های ترامپ به صعود تاریخی ماه‌های گذشته رنگی تازه ببخشد.