بیماران قربانی تحریم و محاصره / وقتی کمبود تجهیزات پزشکی درمان را زمین‌گیر می‌کند
محاصره دریایی و هوایی شرکت‌ها و تامین‌کنندگان تجهیزات پزشکی را با مشکلات زیادی روبه‌رو کرده است.
محاصره دریایی و هوایی شرکت‌ها و تامین‌کنندگان تجهیزات پزشکی را با مشکلات زیادی روبه‌رو کرده است.
به گزارش رصد روز، زمانی که بیمارستان‌ها در تامین تجهیزات موردنیاز بیماران ناتوان می‌شوند، مفهوم سلامت در نظام درمانی دیگر معنا و کارکردی ندارد. بحران ارزی، محاصره دریایی، تحریم‌ها و مشکلات دیگر، مدت‌هاست که حوزه تجهیزات پزشکی را با مخاطره روبه‌رو کرده است. از سوی دیگر، اخیرا براساس برخی گزارشات تعدادی از بیمارستان‌ها از بیماران و همراهان‌شان خواسته‌اند وسایل موردنیاز درمان را خودشان تهیه کنند. در چنین شرایطی که بیمار بر بستر بیماری قرار دارد، خانواده چیزی جز سلامتی عزیزش را نمی‌بیند و به‌ناچار باید هزینه‌های گزاف تهیه این وسایل را به دوش بکشد.
این در حالی است که فرسودگی برخی تجهیزات و نبود پشتیبانی شرکت‌ها در شرایط فعلی، سلامت بیمارانی را که روی تخت بیمارستان بستری هستند نیز به خطر انداخته است. محاصره دریایی و هوایی نیز بر این مشکلات افزوده و از سوی دیگر، شرکت‌ها و تامین‌کنندگان تجهیزات پزشکی را با مشکلات زیادی روبه‌رو کرده است. با این حال برای بررسی آنچه این روزها بر بیماران، خانواده‌ها و تامین‌کنندگان تجهیزات پزشکی می‌گذرد با دکتر علیرضا چیذری، رییس هیات‌مدیره انجمن صنفی تجهیزات پزشکی و دارویی به گفت‌وگو نشسته‌ایم.
علیرضا چیذری، رییس هیات‌مدیره انجمن صنفی تجهیزات پزشکی و دارویی با اشاره به درخواست برخی بیمارستان‌ها از بیماران برای تهیه تجهیزات و ملزومات مصرفی از خارج بیمارستان به «جهان‌صنعت» گفت: این اتفاق نتیجه تغییرات شدید نرخ ارز و کاهش توان مالی بیمارستان‌ها، بیمه‌ها و شرکت‌های تامین‌کننده است. زمانی که نرخ ارز از ۴هزار و ۲۰۰تومان به ۲۸هزار و ۵۰۰تومان رسید و پس از آن نیز به نرخ‌های بالاتر در بازار مبادله‌ای و آزاد نزدیک به ۲۰۰ تا ۲۸۰هزارتومان رسید، طبیعی است که بیمارستان‌ها و شرکت‌های تامین‌کننده توانایی افزایش سرمایه خود متناسب با این تغییرات را نداشته باشند. در چنین شرایطی، توان خرید بیمارستان‌ها کاهش پیدا می‌کند، مطالبات آنها از بیمه‌ها افزایش می‌یابد و بدهی‌شان به شرکت‌های تامین‌کننده نیز سنگین‌تر می‌شود. از سوی دیگر، شرکت‌های تامین‌کننده هم با کاهش شدید توان مالی مواجه شده‌اند و دیگر نمی‌توانند مانند گذشته کالا را به‌صورت نسیه در اختیار بیمارستان‌ها قرار دهند چراکه خودشان برای تامین کالا باید مواداولیه خریداری و محصولات موردنیاز را تولید یا وارد کنند. این مواد اولیه نیز به‌شدت گران شده‌اند.
وی افزود: در نهایت بیمار مجبور می‌شود تجهیزات و ملزومات موردنیاز خود را از بیرون بیمارستان تهیه کند؛ اتفاقی که مخاطرات بسیاری به‌همراه دارد. اصالت کالا، تاریخ مصرف، گارانتی و پوشش بیمه‌ای ازجمله مسائلی هستند که در این شرایط ممکن است نادیده گرفته شوند و خطر همه این موارد متوجه بیمار خواهد بود. خانواده بیمار نیز در شرایط اضطرار فرصت کافی برای مقایسه قیمت‌ها و بررسی مشخصات کالا را ندارد. درواقع بیمارستان‌ها و شرکت‌های تامین‌کننده با شرایطی روبه‌رو شده‌اند که توان مالی آنها با قیمت‌های جدید تجهیزات پزشکی تناسب ندارد. برای نمونه اگر اعتبار طرح سلامت تجهیزات پزشکی ۸۰همت بوده با افزایش چندبرابری قیمت‌ها، این اعتبار نیز باید متناسب با تغییرات افزایش پیدا می‌کرد تا بتواند نیازهای حوزه سلامت را پوشش دهد اما متاسفانه چنین اتفاقی رخ نداده است.
رییس هیات‌مدیره انجمن صنفی تجهیزات پزشکی و دارویی با اشاره به بدهی بیمارستان‌های دولتی به شرکت‌های تجهیزات پزشکی و تاخیرهای طولانی در پرداخت مطالبات آنها توضیح داد: در شرایطی که امروز نرخ دلار یک عدد است و فردا با افزایش دیگری مواجه می‌شود، تاخیر در پرداخت مطالبات معنایی ندارد. وقتی شرکت تامین‌کننده کالایی را با قیمت مصوب به بیمارستان تحویل می‌دهد اما ماه‌ها برای دریافت پول خود منتظر می‌ماند، ارزش سرمایه‌اش از بین می‌رود و عملا پولی که دریافت می‌کند دیگر توان جایگزینی کالای فروخته‌شده را ندارد. تامین‌کننده کالا را با قیمت مشخصی می‌فروشد اما زمانی که مطالباتش پرداخت می‌شود، ممکن است دیگر نتواند همان کالا را با پول دریافتی تهیه کند. درنتیجه توان جایگزینی تجهیزات و ادامه فعالیت شرکت به‌شدت کاهش پیدا می‌کند. این شرایط درنهایت به اختلال در تامین تجهیزات پزشکی منجر می‌شود و بیمارستان‌ها نیز با کمبود کالا مواجه خواهند شد.
چیذری درباره مشکلات پرداخت بدهی شرکت‌های تجهیزات پزشکی از سوی دانشگاه‌های علوم‌پزشکی اظهار کرد: بودجه دانشگاه‌ها با توجه به تورم و شرایط اقتصادی بسیار محدود شده است. در چنین وضعیتی روسای دانشگاه‌ها، مدیران مالی و مدیران بیمارستان‌ها برای جلوگیری از بروز بحران‌های جدی‌تر ناچارند میان هزینه‌های مختلف اولویت‌بندی کنند. برای مثال، ممکن است دانشگاهی پنج‌ماه حقوق پزشکان را پرداخت نکرده باشد و اکنون برای اینکه پزشک بتواند به فعالیت خود ادامه دهد و جراحی انجام دهد، پرداخت حقوق او را در اولویت قرار دهد. درمقابل، ممکن است در شرایطی دیگر پرداخت بدهی شرکت‌های تجهیزات پزشکی در اولویت قرار بگیرد بنابراین این جابه‌جایی اولویت‌ها در پرداخت‌ها اتفاق می‌افتد. اصل مساله به بی‌ثباتی ارزش پول ملی و محدودیت منابع مالی بازمی‌گردد.
وقتی بودجه با کسورات و محدودیت‌های متعدد مواجه است، تغییر مدیران بیمارستان‌ها یا کادر مدیریتی به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل را برطرف کند. مساله اصلی، کاهش ارزش پول و ناتوانی منابع مالی در همراهی با افزایش هزینه‌هاست. زمانی که نرخ ارز تجهیزات پزشکی تغییر می‌کند قیمت فروش کالا و پوشش بیمه‌ای نیز باید متناسب با آن اصلاح شود. در غیر این صورت شرکت تامین‌کننده برای خرید مجدد کالا با کمبود سرمایه مواجه می‌شود و از سوی دیگر، بیمار نیز مجبور خواهد بود هزینه بیشتری پرداخت کند. مسوولیت این وضعیت کاملا برعهده دولت است. زمانی که دولت تصمیم به تغییر نرخ ارز می‌گیرد باید پیش از اجرای این تغییرات، سرمایه کافی در اختیار شرکت‌های تامین‌کننده قرار دهد. این حمایت می‌تواند از طریق وام، تسهیلات یا روش‌های دیگر انجام شود. درواقع سرمایه شرکت‌های تامین‌کننده با افزایش نرخ ارز به‌شدت کاهش پیدا کرده و دیگر توان قبلی را برای تامین کالا ندارند.
رییس هیات‌مدیره انجمن صنفی تجهیزات پزشکی و دارویی با انتقاد از بی‌ثباتی اقتصادی و تاثیر آن بر برنامه‌ریزی شرکت‌ها می‌گوید: وظیفه بانک مرکزی حفظ ارزش پول ملی است تا فعالان اقتصادی بتوانند در یک بستر باثبات برای فعالیت خود برنامه‌ریزی کنند. وقتی هرروز یک کالا از فهرست اقلام تحت پوشش خارج می‌شود، شرکت‌ها و بیماران با مشکلات بیشتری مواجه خواهند شد. این اتفاق با تاکیدات برنامه هفتم توسعه درباره قیمت دارو و تجهیزات پزشکی و ضرورت پوشش هزینه‌ها از سوی بیمه‌ها مغایرت دارد. از یک‌سو قرار است افزایش قیمت تجهیزات پزشکی و دارو با پوشش بیمه‌ای همراه باشد اما از سوی دیگر، بخشی از کالاها و خدمات از فهرست پوشش بیمه خارج می‌شوند. طبیعی است که در چنین شرایطی بیمار دچار مشکل شود، بیمارستان‌ها با بحران مالی مواجه شوند و نارضایتی‌ها افزایش پیدا کند.
چیذری با اشاره به افزایش اهمیت تولید تجهیزات پزشکی در شرایط تحریم و محدودیت‌های حمل‌ونقل گفت: اگر قرار باشد تولید داخل صرفا به دلیل گران‌شدن واردات ارزشمند شود و برای حمایت از آن جلوی واردات را بگیریم، درواقع هزینه این سیاست را مردم پرداخت خواهند کرد. تولید داخلی زمانی ارزشمند است که بتواند ارزش‌افزوده ایجاد کند و از نظر کیفیت، قیمت و فناوری نیز توان رقابت داشته باشد. اکنون مواداولیه، وسایل بسته‌بندی و بخش‌هایی از تجهیزات و قطعات موردنیاز تولیدکنندگان همچنان باید از خارج وارد شوند. قیمت این اقلام به‌شدت افزایش پیدا کرده و همین مساله هزینه تولید داخل را نیز بالا برده است بنابراین نمی‌توان تصور کرد که با محدودکردن واردات، تولیدکننده داخلی بدون مشکل به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
افزایش قیمت مواداولیه، نهاده‌های انرژی، حمل‌ونقل، دستمزد نیروی کار و هزینه بیمه، همگی بر تولیدکنندگان فشار وارد کرده‌اند. از سوی دیگر، قطعی مداوم برق نیز شرایط تولید را دشوارتر کرده است. در چنین وضعیتی، تولیدکننده داخلی هم با مشکلات متعددی روبه‌رو است و نمی‌توان انتظار داشت صرفا با محدودیت واردات، تولید کشور تقویت شود. اگر واردات را به‌طور کامل محدود و تصور کنیم که با این کار تولید داخل تقویت می‌شود، ممکن است همان شرایطی که در صنعت خودرو شاهد آن بوده‌ایم، در حوزه تجهیزات پزشکی نیز تکرار شود. وقتی رقابت از بین برود، انگیزه‌ای برای ارتقای کیفیت، افزایش کمیت تولید و به‌روزرسانی فناوری باقی نمی‌ماند.
رییس هیات‌مدیره انجمن صنفی تجهیزات پزشکی و دارویی درباره اختلاف‌نظرها پیرامون کیفیت و کارایی برخی تجهیزات پزشکی تولید داخل و ضرورت واردات محصولات خارجی بیان کرد: ملاک تصمیم‌گیری باید نیاز مصرف‌کننده و تقاضای بازار باشد. اگر کالایی از نظر اقتصادی صرفه داشته باشد و مصرف‌کننده نیز متقاضی آن باشد، نباید مانع وارداتش شویم. مردم باید امکان انتخاب داشته باشند و بتوانند محصولی را که از نظر کیفیت و امکانات مناسب‌تر است، خریداری کنند. در بسیاری از بازارهای جهانی، ممنوعیت مطلق واردات وجود ندارد. ما می‌توانیم از تولید داخل حمایت کنیم اما این حمایت نباید به حذف رقابت منجر شود.
برای مثال می‌توان به تولیدکنندگان داخلی در مناقصات بیمارستان‌های دولتی امتیاز بیشتری داد یا تعرفه واردات مواد اولیه و نهاده‌های موردنیاز تولید را صفر کرد. همچنین برای کالاهایی که مشابه داخلی دارند، می‌توان تعرفه واردات مشخصی در نظر گرفت. حمایت از تولید داخل به معنای بستن کامل درهای واردات نیست. باید همزمان امکان واردات و صادرات وجود داشته باشد. وقتی واردات به‌طور مطلق محدود شود انگیزه رقابت، پیشرفت و به‌روزرسانی فناوری نیز کاهش پیدا می‌کند. صادرات تجهیزات پزشکی ما بسیار محدود است. واقعیت این است که با چنین شرایطی هرروز از فناوری‌های روز دنیا فاصله می‌گیریم و حتی با وجود قیمت‌های مناسب، صادرات برای تولیدکنندگان جذابیت کافی ندارد چراکه بازار داخلی به‌دلیل شرایط موجود و قیمت‌های بالاتر برای آنها صرفه اقتصادی بیشتری دارد. وی ادامه داد: بهترین نمونه برای درک پیامدهای محدودیت واردات، صنعت خودروسازی است. وقتی واردات محدود می‌شود و رقابت از بین می‌رود، تولیدکننده می‌تواند محصولات خود را با هر قیمتی که می‌خواهد در بازار داخلی عرضه کند. اگر همین شرایط در تجهیزات پزشکی نیز ایجاد شود، کیفیت و قیمت محصولات تحت‌تاثیر قرار خواهد گرفت و درنهایت مصرف‌کننده متضرر می‌شود.
چیذری در پایان با اشاره به مشکلات ناشی از کمبود قطعات و قطع پشتیبانی برخی شرکت‌های خارجی از تجهیزات بیمارستانی اظهار کرد: برای دسترسی به آمار دقیق دستگاه‌های ازکارافتاده و تجهیزات بلااستفاده باید از معاونت درمان وزارت بهداشت استعلام گرفت اما مواردی که درباره توقف فعالیت برخی دستگاه‌ها به‌دلیل نبود قطعه یا قطع پشتیبانی شرکت‌های خارجی مطرح می‌شود قابل بررسی است و تا حد زیادی صحت دارد. بسیاری از داروها و تجهیزات پزشکی به‌دلیل محاصره و محدودیت‌های اعمال‌شده با کمبود مواجه شده‌اند. این محدودیت‌ها حتی بر حوزه دارو و تجهیزات پزشکی نیز تاثیر گذاشته است. با این حال مساله اصلی همچنان کاهش توان تامین‌کنندگان به دلیل جهش نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی است. وقتی سرمایه شرکت‌ها دیگر پاسخگوی قیمت‌های جدید نباشد، تامین تجهیزات با مشکل مواجه می‌شود و پیامد این وضعیت درنهایت به بیمارستان‌ها و بیماران منتقل خواهد شد.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
