تفریح فقط برای پولدارها! / مردم دیگر توانایی رسیدگی به جسم خود را ندارند چه برسد به روحشان!

آنچه در دل این رقم اهمیت بیشتری دارد، تفاوت سرعت افزایش قیمت در بخش‌های مختلف سبد خانوار است. چرا که افزایش قیمت‌های شهریور بیش از آنکه از خوراکی‌ها بیاید، از بخش غیرخوراکی و خدمات تغذیه شده است.

این در حالی است که اگر به جای یک ماه، فاصله یک‌ساله را نگاه کنیم، تصویر تقریبا برعکس می‌شود. تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در شهریور ۱۲۱.۸ درصد بوده، در حالی که این نرخ برای کالا‌های غیرخوراکی و خدمات ۷۱.۹ درصد ثبت شده است. یعنی فشار انباشته‌شده در سبد خوراکی بسیار سنگین‌تر است، اما شتاب افزایش قیمت در شهریور به شکل محسوسی در بخش غیرخوراکی و خدمات دیده شده است.

عددی که تورم واقعی کالا‌ها را پنهان می‌کند؛ چرا تورم سه رقمی نشد؟

یکی از جزئیاتی که در خواندن تورم کمتر به آن توجه می‌شود، اثر «اجاره» بر شاخص عمومی است. وزن اجاره در سبد شاخص مصرف‌کننده ۳۳.۶ درصد است و تورم نقطه به نقطه آن در شهریور ۳۲.۸ درصد بوده؛ رقمی که فاصله زیادی با تورم نقطه به نقطه کالا‌ها دارد.

همین تفاوت باعث می‌شود وقتی همه سبد مصرف‌کننده را یک‌جا می‌بینیم، عدد ۷۳.۶ درصد برای تورم سالانه به دست بیاید؛ اما وقتی اجاره از محاسبه کنار گذاشته می‌شود، تورم سالانه به ۹۲.۶ درصد می‌رسد و تورم نقطه‌به‌نقطه نیز از ۸۹.۸ درصد به ۱۱۴.۱ درصد افزایش پیدا می‌کند.

این تفاوت نشان می‌دهد اجاره همچنان سهم بزرگی از سبد خانوار دارد. نکته اینجاست که سرعت افزایش اجاره در این مقطع پایین‌تر از سرعت افزایش بسیاری از کالاهاست و اگر شاخص اجاره مانند گذشته میل به افزایش نشان می‌داد، شاهد تورم سه رقمی به صورت رسمی نیز می‌بودیم.

کالا‌های بادوام جلو افتاده‌اند

در شهریورماه، کالا‌های بادوام یکی از متفاوت‌ترین بخش‌های سبد قیمت بودند. تورم ماهانه این گروه ۱۳.۳ درصد ثبت شده است؛ یعنی بیش از سه برابر تورم ماهانه کل کشور. تورم نقطه‌به‌نقطه کالا‌های بادوام نیز به ۱۴۸.۱ درصد رسید.

در همین ماه، تورم ماهانه بهداشت و درمان ۵.۲ درصد، مبلمان و لوازم خانگی ۶ درصد، پوشاک و کفش ۶.۳ درصد، آموزش ۶.۳ درصد، حمل‌ونقل ۷.۹ درصد، تفریح و فرهنگ ۹.۶ درصد و ارتباطات ۱۴.۷ درصد بوده است؛ بنابراین افزایش قیمت در شهریور فقط به خرید روزانه مواد غذایی محدود نمانده و بخش‌هایی از هزینه‌های غیرخوراکی خانوار نیز با سرعت بالایی افزایش یافته‌اند.

به این ترتیب دیگر فقط معیشت مردم تحت تاثیر افزایش سرسام آور قیمت‌ها نیست. اکنون تفریح هم به قشر مرفه اختصاص پیدا کرده و بسیاری از افراد جامعه دیگر علاوه بر جسم، توانایی رسیدگی به روح خود را هم ندارند. تورم قریب به ۱۰ درصدی تفریح و فرهنگ آن هم فقط در یک ماه، نشان از آغاز گرانی این بخش از مصرف مردم دارد.

چرا تورم برای دهک‌ها یکسان نیست؟

عدد ۸۹.۸ درصد برای تورم نقطه به نقطه، میانگین کل کشور است؛ اما خانوار‌ها با یک سبد یکسان خرید نمی‌کنند. داده‌های شهریور این تفاوت را به‌وضوح نشان می‌دهد.

تورم نقطه به نقطه از ۸۸.۸ درصد برای دهک دهم تا ۹۸.۳ درصد برای دهک اول متغیر بوده و فاصله تورمی دهک‌ها تقریبا ۱۰ واحد درصد است.

دلیل مهم این تفاوت را می‌توان در وزن خوراکی‌ها در سبد دهک‌ها دید. سهم خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در سبد دهک اول ۴۲.۴ درصد است، در حالی که این سهم برای دهک دهم ۲۱.۶ درصد است؛ بنابراین یک نرخ تورم واحد نمی‌تواند فشار قیمتی واردشده به همه خانوار‌ها را یکسان توضیح دهد. وقتی بخش خوراکی، تورم بیش از ۱۲۱ درصدی را در پسِ کالا‌های خود دارد، واضحا دهک‌های ضعیف جامعه تورم را بیش از سایرین احساس می‌کنند.

شهریور؛ ماهی که مسیر تورم در آن مهم‌تر از خود عدد است

اگر فقط عدد ۸۹.۸ درصد را ببینیم، تصویری از سطح بسیار بالای تورم به دست می‌آوریم؛ اما جزئیات شهریور چیز بیشتری می‌گوید. تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها بسیار بالاتر از تورم کل است، در حالی که افزایش ماهانه کالا‌های غیرخوراکی و خدمات بیش از دو برابر خوراکی‌ها بوده است. کالا‌های بادوام، ارتباطات و حمل‌ونقل نیز در همین ماه افزایش‌های قابل‌توجهی ثبت کرده‌اند.

از سوی دیگر، اختلاف میان تورم کالا‌ها و اجاره باعث شده تورم کل شدت افزایش قیمت کالا‌ها را به‌طور کامل منعکس نکند.

به این ترتیب، داستان تورم شهریور فقط داستان یک رکورد یا یک عدد بزرگ نیست. درون همین عدد، چند تورم متفاوت وجود دارد: تورم خوراکی‌هایی که طی یک سال جهش بزرگی داشته‌اند، تورم کالا‌های بادوام که در یک ماه شتاب گرفته‌اند، تورم خدماتی که در بخش‌هایی از هزینه‌های روزمره بالا رفته و تورمی که بسته به ترکیب سبد خانوار، برای دهک‌های مختلف شدت متفاوتی پیدا کرده است.