دو چهره متفاوت از بازار سهام

به گزارش رصد روز، بازار سهام اولین روز کاری هفته را با روندی نوسانی و سردرگم آغازبه کار کرد. معاملات بورس روند نوسانی از خود به نمایش گذاشتند و توانستند شرایط خوبی داشته باشند. برآیند رفتار معامله‌گران در جریان معاملات روز اخیر نشان داد که بورس بازهم با معضل خروج نقدینگی دست‌به‌گریبان شده است.

این خروج پول در شرایطی رخ می‌دهد که بازارهای موازی، به‌ویژه بازار طلا، سکه و ارز، روزهای پررونقی را پشت سر می‌گذارند و نقدینگی موجود در بازارهای موازی را جذب خود می‌کنند. در این میان، بازار سرمایه تقریبا بی‌نصیب مانده و تماشاگر جابه‌جایی جریان نقدینگی به سمت پناهگاه‌های سنتی تورم است.

کارشناسان عقیده دارند که بورس تهران در شرایط فعلی به یکی از جامانده‌ترین بازارهای دارایی در اقتصاد کشور تبدیل شده است. چرخه نقدینگی که باید از مسیر بازار سرمایه به سمت بخش مولد و تامین مالی صنایع هدایت شود، اکنون مسیر انحرافی بازارهای موازی را در پیش گرفته است. صعودهای متوالی نرخ ارز در بازار آزاد و هجوم متقاضیان به صندوق‌های طلا و بازار فیزیکی سکه، گواه آن است که سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند دارایی‌های خود را به ابزارهایی تبدیل کنند که سرعت نقدشوندگی بالاتر و ریسک ناشی از تصمیمات ناگهانی سیاست‌گذار در آنها کمتر است.

بازار سهام در اولین روز کاری هفته در شرایطی به کار خود پایان داد که مسیر شاخص کل و شاخص هم‌وزن از یکدیگر جدا شد؛ واگرایی معناداری که از تداوم چرخش نقدینگی به سمت سهام کوچک و متوسط بازار حکایت دارد. در حالی که عمده نمادهای بزرگ، شاخص‌ساز و اثرگذار بر شاخص کل در محدوده منفی معامله شدند، بخش وسیعی از شرکت‌های کوچک‌تر توانستند تقاضای معامله‌گران را به خود جلب کنند و شاخص هم‌وزن را برای دومین روز معاملاتی متوالی در مسیر صعودی قرار دهند.

بر این اساس، شاخص کل بورس تهران در پایان دادوستدهای روز شنبه با افت ۲۰ هزار و ۴۳۷ واحدی، معادل ۰,۴۰ درصد، در سطح ۵ میلیون و ۵۴ هزار واحد ایستاد. این عقب‌نشینی، بیش از هر چیز تحت تأثیر فشار عرضه در نمادهای بزرگ بازار رقم خورد؛ سهم‌هایی که وزن بالایی در محاسبه شاخص کل دارند و تحرکات قیمتی آنها می‌تواند جهت نماگر اصلی بورس را تغییر دهد.

شاخص هم وزن با رشد ۶ هزار و ۶۹۴ واحدی، معادل ۰,۴۷ درصد، به سطح یک میلیون و ۴۳۹ هزار و ۵۰۲ واحد رسید. افزایش شاخص هم‌وزن در روزی که شاخص کل قرمزپوش شد، نشانه‌ای از برتری نسبی تقاضا در طیف بزرگی از نمادهای کوچک و متوسط است؛ نمادهایی که به دلیل وزن یکسان در این شاخص، نمای بهتری از وضعیت عمومی معاملات و پراکندگی تقاضا در بازار ارایه می‌کنند.

چرخش نقدینگی به سمت سهام خرد

رفتار معامله‌گران در جریان معاملات روز شنبه نشان داد که بخشی از نقدینگی فعال بازار همچنان به دنبال فرصت‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت در شرکت‌های کوچک‌تر است. بسیاری از این نمادها روز مثبتی را پشت سر گذاشتند و در برخی صنایع، تقاضا تا محدوده‌های بالاتر قیمتی نیز افزایش یافت. همین اتفاق باعث شد شاخص هم‌وزن، علی‌رغم فشار منفی واردشده از سوی بزرگان بازار، دومین رشد پیاپی خود را ثبت کند. این وضعیت را می‌توان نشانه‌ای از احتیاط سرمایه‌گذاران نسبت به سهام بزرگ و در عین حال، تلاش آنها برای یافتن فرصت در نمادهایی با ارزش بازار پایین‌تر دانست. در دوره‌هایی که ابهام در متغیرهای کلان، نرخ‌های اثرگذار بر سودآوری شرکت‌ها یا فضای انتظاری بازار افزایش می‌یابد، سرمایه‌گذاران گاه از نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز فاصله می‌گیرند و به سمت سهم‌هایی حرکت می‌کنند که از منظر تکنیکال، ارزش‌گذاری یا اخبار پیرامونی ظرفیت رشد بیشتری دارند.

در سوی مقابل، نمادهای بزرگ بازار عمدتاً در محدوده منفی معامله شدند و همین فشار فروش، شاخص کل را در نهایت به مسیر نزولی کشاند. با وجود این، جنس معاملات روز اخیر با روزهای اصلاحی سنگین تفاوت داشت. عرضه‌ها در سهام بزرگ اگرچه محسوس بود، اما به شکل‌گیری صف‌های فروش گسترده و فراگیر منجر نشد. به بیان دیگر، بازار روز گذشته بیشتر شاهد یک عقب‌نشینی کنترل‌شده در بزرگان بود تا موجی از فروش هیجانی و خروج بی‌محابای سرمایه‌گذاران از تمامی گروه‌ها.

ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی در جریان معاملات روز گذشته به ۲۶ هزار و ۴۵ میلیارد تومان رسید. این رقم نسبت به روزهای گذشته کاهش نشان می‌دهد، اما شدت افت ارزش معاملات به اندازه‌ای نیست که بتوان آن را به‌تنهایی نشانه‌ای از رکود عمیق یا خروج کامل معامله‌گران از چرخه دادوستدها تلقی کرد.

کاهش ارزش معاملات در روزی که شاخص کل منفی و شاخص هم‌وزن مثبت است، می‌تواند بیانگر احتیاط بیشتر فعالان بازار باشد. به نظر می‌رسد بخشی از معامله‌گران در انتظار روشن‌تر شدن جهت حرکت سهم‌های بزرگ و تصمیم نقدینگی در روزهای آینده هستند. در چنین شرایطی، بازار معمولاً با نوسان میان صنایع و نمادهای مختلف مواجه می‌شود و تمرکز معاملات از یک گروه به گروه دیگر تغییر می‌کند.ترکیب نمادهای مثبت و منفی نیز نشان می‌دهد که کفه ترازو در بخش قابل توجهی از بازار به نفع خریداران بوده است. در پایان معاملات، ۴۴۸ نماد در محدوده مثبت و ۳۶۶ نماد در محدوده منفی قرار گرفتند. این آمار، ضمن تأیید رشد شاخص هم‌وزن، نشان می‌دهد که فضای عمومی معاملات به‌طور کامل منفی نبوده و بخش بزرگی از شرکت‌ها توانسته‌اند در برابر عرضه‌ها مقاومت کنند.

از سوی دیگر، ارزش سفارش‌های خرید در پایان بازار به ۴ هزار و ۷۲۱ میلیارد تومان رسید؛ رقمی که بالاتر از ارزش سفارش‌های فروش در سطح ۲ هزار و ۹۲۴ میلیارد تومان قرار داشت. برتری سفارش‌های خرید نسبت به فروش، می‌تواند نشانه‌ای از وجود تقاضای بالقوه در بازار باشد، هرچند باید توجه داشت که سفارش‌های ثبت‌شده لزوماً به معنای ورود قطعی پول یا تداوم تقاضا در روزهای آینده نیستند.همچنین ۲۲۲ نماد با صف خرید و ۱۳۷ نماد با صف فروش معاملات خود را به پایان رساندند. برتری تعداد صف‌های خرید بر صف‌های فروش نیز بار دیگر از مقاومت بدنه کوچک‌تر بازار و تمایل معامله‌گران به خرید برخی سهم‌ها حکایت دارد. با این حال، فاصله میان وضعیت شاخص کل و شاخص هم‌وزن نشان می‌دهد که این تقاضا هنوز به بزرگان بازار سرایت نکرده است.

خروج ۱,۴ همت پول حقیقی

با وجود نشانه‌های مثبت در بدنه بازار، مهم‌ترین متغیر نگران‌کننده معاملات، ادامه خروج پول حقیقی از سهام بود. برآوردها نشان می‌دهد یک هزار و ۴۱۸ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شده است؛ رقمی قابل توجه که بیانگر احتیاط جدی بخشی از سرمایه‌گذاران خرد و ترجیح آنها برای کاهش حضور در بازار سهام است.خروج پول حقیقی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم هم‌زمان بخشی از نمادهای کوچک در مدار مثبت قرار داشتند. این اتفاق نشان می‌دهد که رشد برخی سهم‌ها لزوماً به معنای بازگشت فراگیر اعتماد و نقدینگی به بازار نیست. ممکن است بخشی از تقاضای موجود، ماهیتی کوتاه‌مدت، چرخشی یا مبتنی بر جابه‌جایی میان نمادها داشته باشد؛ در حالی که در مقیاس کلی، جریان پول حقیقی همچنان از بازار خارج می‌شود.

سرانه خرید حقیقی‌ها روز گذشته ۷۷ میلیون تومان و سرانه فروش آنها ۹۸,۹ میلیون تومان ثبت شد. همچنین قدرت خرید حقیقی‌ها به منفی ۱.۲۸ رسید؛ آماری که برتری فروشندگان نسبت به خریداران را از منظر ارزش معامله هر کد حقیقی تأیید می‌کند. در واقع، اگرچه تعداد نمادهای مثبت بیشتر بود، اما فروشندگان حقیقی در سطح ارزش معاملات دست بالاتر را داشتند.

در کنار این تحولات، ۳۴۸ میلیارد تومان نقدینگی نیز از صندوق‌های درآمد ثابت خارج شد. این خروج می‌تواند به معنای جابه‌جایی بخشی از منابع میان بازارهای موازی، سپرده‌ها، دارایی‌های سرمایه‌ای یا حتی ورود گزینشی به برخی نمادهای سهامی باشد. با این حال، تا زمانی که خروج پول حقیقی از سهام ادامه دارد، نمی‌توان این اتفاق را به‌طور قطعی نشانه‌ای از بازگشت نقدینگی به بورس دانست.

بورس روز شنبه چهره‌ای دوگانه داشت؛ چهره‌ای که در آن سهام کوچک‌تر از تقاضا برخوردار بودند، اما نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز همچنان زیر فشار عرضه معامله شدند. تداوم رشد شاخص هم‌وزن می‌تواند برای بخشی از بازار امیدبخش باشد، اما خروج ۱,۴ همت پول حقیقی و منفی ماندن قدرت خرید حقیقی‌ها، هشداری جدی است که مسیر معاملات روزهای آینده را به رفتار نقدینگی و توان بزرگان بازار برای بازگشت به مدار تقاضا گره می‌زند.

برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید