روزگار تلخ تر از زهر بازار سهام

به‌طور کلی بررسی‌ها نشان می‌دهد که بازار سهام نسبت به ریسک‌‎های سیاسی واکنش شدیدی نشان می‌دهد، اصلاح و ریزش این روزهای شاخص نیز مربوط به همین ریسک‌هاست و تا زمانی که سایه ریسک‌ها از روی بازار سرمایه برداشته نشود همچنان شاهد روند اصلاحی در بازار سهام خواهیم بود.

حق‌شناس افزود: علاوه بر این، گزارش‌های عملکرد ۹ماهه تعدادی از شرکت‌های بزرگ و شاخص، پایین‌تر از انتظارات بازار بود. اثر مثبت افزایش نرخ ارز هنوز به‌طور کامل در صورت‌های مالی این شرکت‌ها منعکس نشده است.

او ادامه داد: ترکیب این دو عامل، یعنی تشدید ریسک‌ها و گزارش‌های ضعیف‌تر از پیش‌بینی، فشار قابل‌توجهی بر شاخص‌ها وارد کرد و منجر به ریزش اخیر شد.

حق‌شناس درخصوص عملکرد بازارساز خاطرنشان کرد: بازارساز در هفته گذشته عملکرد مناسبی داشت و تلاش کرد با مداخله هدفمند در سهام بزرگ، نقدشوندگی بازار را حفظ کند. بااین‌حال، ظرفیت بازارساز نیز محدود است و نمی‌توان انتظار داشت که همواره بتواند در برابر واقعیت‌های بنیادین و ریسک‌های موجود مقاومت کند. اثر افزایش نرخ ارز در برخی شرکت‌های صادراتی، با تاخیر در گزارش‌های مالی ظاهر می‌شود.

این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: تا زمانی که سطح ریسک‌های سیستماتیک کاهش نیابد، فعالیت موثر و پایدار در بازار سرمایه دشوار خواهد بود. البته باید توجه داشت که در برخی شرکت‌های صادراتی، اثر افزایش نرخ ارز با تاخیر در گزارش‌های مالی ظاهر می‌شود و احتمالا در دوره‌های آتی شاهد بهبود این شاخص‌ها خواهیم بود.وزن ریسک‌های سیستماتیک افزایش یافته و جذابیت بنیادی بازار کاهش پیدا کرده است.

تا هفته گذشته، مولفه‌های بنیادی تا حدی بر ریسک‌ها غلبه داشت، اما اکنون وزن ریسک‌های سیستماتیک افزایش‌یافته و جذابیت بنیادی بازار کاهش پیدا کرده است؛ نتیجه این تحول، وضعیت فعلی بازار است. در مجموع می‌توان ریزش روز گذشته بازار سرمایه را ترکیبی از عوامل خارجی یا همان ریسک‌های جهانی و عوامل داخلی از جمله اصلاح پس از رشد، خروج نقدینگی و احتیاط سرمایه‌گذاران دانست. در چنین فضایی، بازارساز نیز با محدودیت‌هایی روبروست و نمی‌تواند به‌طور کامل جلوی فشار فروش را بگیرد. نتیجه این وضعیت، تشدید بی‌اعتمادی و احتمال تداوم روند نزولی تا زمانی است که ریسک‌های سیستماتیک کاهش یابد یا سیگنال‌های مثبت قوی‌تری ظاهر شود.

بازار از دریچه معاملات

در پایان معاملات این روز، شاخص کل بورس با کاهش ۱۰۶ هزار و ۳۳۷ واحدی معادل ۲.۴۵درصد افت، در سطح ۴ میلیون و ۲۳۶ هزار واحد ایستاد. شاخص کل هم وزن نیز همسو با شاخص کل، ۲۵ هزار و ۳۵۱ واحد کاهش یافت و با افت ۲.۲۷درصدی به عدد یک میلیون و ۸۹ هزار واحد رسید. این هم‌زمانی افت در هر دو شاخص نشان می‌دهد که فشار فروش تنها محدود به نمادهای بزرگ نبوده و کلیت بازار درگیر موج منفی شده است.

نکته مهم معاملات این روز، بازگشایی نماد «پارسان» پس از یک دوره توقف بود. این نماد که ازجمله نمادهای شاخص ساز بازار به شمار می‌رود، روز یکشنبه با رشد ۱۱درصدی بازگشایی شد و به‌تنهایی تأثیر مثبت حدود ۱۱ هزار و ۹۰۰ واحدی بر شاخص کل گذاشت. این اثر مثبت باعث شد بخشی از افت سنگینی که پیش‌تر حتی از ۱۱۷ هزار واحد نیز عبور کرده بود، جبران شود. در واقع اگر بازگشایی «پارسان» و تأثیر مثبت آن بر شاخص کل رخ نمی‌داد، میزان افت نهایی شاخص می‌توانست به‌مراتب سنگین‌تر از رقم ثبت شده در پایان معاملات باشد.

آمار معاملات به‌وضوح از برتری کامل فروشندگان حکایت دارد. ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی به حدود ۱۲ هزار و ۲۴۸ میلیارد تومان رسید و حجم معاملات نیز در سطح ۱۹ میلیارد واحد قرار گرفت. با این حال، سرانه فروش ۹۲. میلیون تومان در مقابل سرانه خرید ۳۸.۳ میلیون تومان ثبت شد که نسبت قدرت خرید منفی ۲.۴۲ را رقم زد. این اختلاف قابل توجه نشان می‌دهد تقاضای موثر در بازار حضور نداشته و خریداران توان مقابله با موج عرضه را نداشتند.

خروج پول حقیقی در معاملات روز یکشنبه‌شدت بیشتری نسبت به ساعات ابتدایی بازار گرفت و در نهایت به حدود ۴ هزار و ۹۵۰ میلیارد تومان رسید. هم‌زمان، بخش کمی از این سرمایه‌ها به سمت گزینه‌های کم‌ریسک‌تر حرکت کردند و ورود ۳۱۸ میلیارد تومان پول به صندوق‌های درآمد ثابت به ثبت رسید. این جابه‌جایی سرمایه بیانگر افزایش سطح ریسک گریزی سهامداران و بی‌اعتمادی کوتاه‌مدت نسبت به چشم‌انداز بازار سهام است.