همه بندهای گزارش حسابرس اهمیت یکسانی ندارند. گاهی تنها یک «مسئله کلیدی حسابرسی» میتواند بیش از دهها صفحه صورت مالی، پرسشهایی را درباره بخشی از عملکرد یک شرکت پیش روی سهامداران قرار دهد؛ اتفاقی که در گزارش بوعلی نیز دیده میشود.
به گزارش اختصاصی رصد روز، گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی شرکت پتروشیمی بوعلی سینا برای سال مالی منتهی به پایان اسفند ۱۴۰۴، اگرچه با اظهار نظر مقبول همراه است، اما یکی از مهمترین بخشهای آن به معاملاتی اختصاص یافته که شرکت با اشخاص وابسته انجام داده است؛ موضوعی که از نگاه حسابرس، به دلیل حجم و آثار مالی قابل توجه، در زمره «مسائل کلیدی حسابرسی» قرار گرفته است.
بر اساس گزارش حسابرس، طی سال مالی مورد بررسی حدود ۶۳۰ هزار و ۳۸۰ میلیارد ریال معادل ۵۹.۶ درصد فروش داخلی شرکت به اشخاص وابسته انجام شده است. همچنین مانده مطالبات تجاری از این اشخاص به ۷۵ هزار و ۷۵۶ میلیارد ریال رسیده که ۶۱ درصد کل مطالبات تجاری شرکت را تشکیل میدهد.
در سمت دیگر صورتهای مالی نیز وابستگی قابل توجهی مشاهده میشود. طبق گزارش حسابرس، ۷۸ درصد خرید مواد اولیه شرکت به ارزش بیش از ۶۰۵ هزار میلیارد ریال از اشخاص وابسته صورت گرفته و ۸۴.۴ درصد بدهیهای تجاری شرکت نیز مربوط به همین اشخاص است.
این ارقام نشان میدهد بخش قابل توجهی از زنجیره تأمین مواد اولیه، فروش محصولات، مطالبات و بدهیهای تجاری بوعلی سینا در چارچوب شرکتهای وابسته انجام میشود؛ موضوعی که اگرچه در ساختار برخی هلدینگهای بزرگ صنعت پتروشیمی مسبوق به سابقه است، اما به دلیل حجم بالای معاملات، همواره نیازمند شفافیت و نظارت بیشتری خواهد بود.
به همین دلیل نیز حسابرس مستقل صرفاً به ثبت این معاملات اکتفا نکرده و اعلام کرده است که قراردادهای منعقد شده، نرخ خرید مواد اولیه، نرخ فروش محصولات، منطق تجاری معاملات، کنترلهای داخلی، تأییدیه اشخاص وابسته و نحوه افشای این روابط را به طور ویژه مورد رسیدگی قرار داده است.
نکته قابل توجه آن است که حسابرس در این گزارش ادعایی مبنی بر غیرواقعی بودن معاملات یا تخلف در ثبت آنها مطرح نکرده، اما تأکید کرده که گستردگی این روابط به اندازهای بوده که بررسی آن، یکی از مهمترین محورهای حسابرسی صورتهای مالی سال ۱۴۰۴ محسوب شده است.
از منظر حاکمیت شرکتی نیز تمرکز بخش عمده معاملات با اشخاص وابسته، همواره حساسیت سرمایهگذاران را نسبت به نحوه تعیین قیمتها، شرایط قراردادها، زمان وصول مطالبات و میزان استقلال تصمیمات تجاری افزایش میدهد. هرچه سهم معاملات درونگروهی بیشتر باشد، انتظار بازار سرمایه برای ارائه افشاهای شفافتر و اطلاعات تکمیلی نیز افزایش خواهد یافت.
در چنین شرایطی، هرچند گزارش حسابرس حاکی از کشف تحریف بااهمیت در صورتهای مالی نیست، اما قرار گرفتن معاملات با اشخاص وابسته در فهرست «مسائل کلیدی حسابرسی» پیامی روشن برای سهامداران دارد؛ اینکه این بخش از فعالیتهای شرکت، به دلیل حجم و اهمیت، همچنان یکی از مهمترین حوزههایی است که باید در گزارشهای مالی و نظارتی آینده با دقت بیشتری مورد رصد قرار گیرد.
