به گزارش رصد روز، اونس جهانی طلا در معاملات جمعه ۳۰ آبان به محدوده ۳۵۰۰ دلار نزدیک شد؛ اتفاقی که در فاصله کمتر از یک سال پس از ثبت رکوردهای تاریخی بالای ۵۳۰۰ دلار، فاصله قابلتوجهی با پیشبینیهای خوشبینانه ابتدای سال دارد.
تغییر انتظارات درباره نرخ بهره فدرال رزرو، تورم چسبنده امریکا، رشد بازده اوراق خزانهداری و تقویت دلار، از مهمترین عوامل فشار بر فلز زرد هستند. در بازار ایران نیز افت قیمت جهانی به کاهش نرخ طلا منجر شده، اما نوسانات ارز مانع از آن شده است که اثر ریزش اونس به همان نسبت در بازار داخلی منعکس شود.بازار جهانی طلا روز جمعه ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ را در شرایطی پشت سر گذاشت که قیمت این فلز گرانبها بار دیگر به محدوده ۳۵۰۰ دلار نزدیک شد. بر اساس دادههای معاملات قراردادهای آتی طلا در کامکس، قیمت در جریان معاملات تا حدود ۳۵۱۵ دلار در هر اونس پایین آمد و در نهایت در سطح ۳۵۸۹ دلار و ۶۰ سنت تسویه شد. این رقم در مقایسه با پایان ماه اکتبر، افتی نزدیک به هشت درصد را نشان میدهد.
قیمت طلا همچنین نسبت به رکوردهای ابتدای سال فاصله بسیار زیادی پیدا کرده است؛ رکوردهایی که در ژانویه ثبت شدند و قیمت را به بالای ۵۳۰۰ دلار رسانده بودند.اهمیت این اتفاق زمانی بیشتر میشود که آن را در کنار انتظاراتی قرار دهیم که در ماههای گذشته درباره آینده طلا شکل گرفته بود. در ابتدای سال ۲۰۲۶، بسیاری از تحلیلگران و موسسات مالی بزرگ با اتکا به مجموعهای از عوامل اقتصادی و سیاسی، چشمانداز صعودی برای طلا ترسیم میکردند. افزایش خرید بانکهای مرکزی، نگرانی از تضعیف جایگاه دلار، کسری بودجه دولت امریکا، تنشهای ژئوپلیتیک و انتظار برای کاهش نرخ بهره فدرال رزرو، همگی از عواملی بودند که تحلیلگران برای ادامه رشد قیمت طلا به آنها استناد میکردند.
در نظرسنجی ابتدای سال انجمن بازار شمش لندن، میانگین پیشبینی تحلیلگران برای قیمت طلا در سال ۲۰۲۶ حدود ۴۸۵۰ دلار اعلام شده بود. در همان نظرسنجی، برخی پیشبینیها قیمتهایی تا ۵۵۰۰ دلار را نیز در نظر میگرفتند. در ماههای بعد نیز برخی موسسات مالی همچنان بر سناریوی پنجهزار دلاری تأکید کردند. برای نمونه، بانک سلطنتی کانادا در سپتامبر از احتمال قرار گرفتن قیمت طلا در محدوده ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ دلار در بخش باقیمانده سال سخن میگفت.اما واقعیت بازار در هفتههای اخیر فاصله زیادی با این تصویر پیدا کرده است.
طلا نهتنها در مسیر تثبیت بالای پنجهزار دلار قرار نگرفته، بلکه از محدوده چهار هزار دلار نیز عبور نزولی کرده و به آستانه ۳۵۰۰ دلار رسیده است. این فاصله میان پیشبینی و واقعیت، پرسش مهمی را پیش روی سرمایهگذاران قرار میدهد: چه اتفاقی افتاد که مجموعه عواملی که قرار بود طلا را به سطوح بالاتر برسانند، نتوانستند از آن در برابر یک ریزش سنگین محافظت کنند؟
یکی از مهمترین عوامل افت قیمت طلا، تغییر انتظارات بازار درباره سیاست پولی ایالات متحده است. در ماههای گذشته بخشی از سرمایهگذاران انتظار داشتند فدرال رزرو با کاهش نرخ بهره، شرایط مالی را تسهیل کند. چنین انتظاری معمولاً برای طلا خبر مثبتی است؛ زیرا طلا برخلاف اوراق قرضه و سپردههای بانکی، سود دورهای پرداخت نمیکند. بنابراین وقتی نرخ بهره کاهش پیدا میکند، هزینه فرصت نگهداری طلا پایین میآید و این فلز در مقایسه با داراییهای درآمدزا جذابتر میشود.اما در ماههای اخیر، نگرانی از تداوم تورم در امریکا باعث شده است بازار در برآورد مسیر آینده نرخ بهره تجدیدنظر کند. سرمایهگذاران دیگر به اندازه گذشته از کاهش سریع نرخ بهره مطمئن نیستند و حتی در مقاطعی احتمال افزایش نرخ بهره نیز در محاسبات بازار مطرح شده است.
همین تغییر انتظارات، یکی از مهمترین محرکهای خروج سرمایه از بازار طلا بوده است.وقتی فعالان بازار تصور کنند بانک مرکزی امریکا برای مهار تورم ناچار است نرخ بهره را بالا نگه دارد یا حتی آن را افزایش دهد، نگهداری دارایی بدون بازدهی مانند طلا جذابیت کمتری پیدا میکند. در مقابل، اوراق قرضه دولتی امریکا با بازده بالاتر میتوانند گزینه مناسبتری برای سرمایهگذارانی باشند که به دنبال درآمد مشخص و ریسک نسبتاً محدود هستند.این رابطه البته مکانیکی و همیشگی نیست. در دورههایی که بحرانهای سیاسی یا مالی بسیار شدید میشوند، تقاضای پناهگاه امن میتواند حتی در شرایط نرخ بهره بالا نیز از طلا حمایت کند. اما در شرایط کنونی، بازار بیش از آنکه بر نگرانیهای سیاسی تمرکز کند، در حال بازنگری در انتظارات خود از سیاست پولی امریکاست. به همین دلیل، افزایش جذابیت داراییهای درآمدزا بر تقاضای طلا غلبه کرده است.
تورم یکی از متغیرهای پیچیده در بازار طلاست. در نگاه نخست، افزایش تورم باید به نفع طلا باشد؛ زیرا سرمایهگذاران در شرایط کاهش قدرت خرید پول، به دنبال داراییهایی میروند که بتوانند ارزش ثروت آنها را در بلندمدت حفظ کنند. طلا نیز از گذشته یکی از گزینههای اصلی برای پوشش ریسک تورم بوده است.با این حال، اثر تورم بر طلا به واکنش بانک مرکزی بستگی دارد. اگر تورم افزایش پیدا کند اما بانک مرکزی آن را موقتی بداند و سیاست پولی را تسهیل کند، ممکن است طلا از این شرایط منتفع شود.
اما اگر تورم بالا باعث شود فدرال رزرو نرخ بهره را برای مدت طولانیتری در سطوح بالا نگه دارد، نتیجه میتواند کاملاً متفاوت باشد.در هفتههای اخیر، دادههای تورمی امریکا نگرانیها درباره بازگشت فشارهای قیمتی را افزایش دادهاند. گزارش شاخص قیمت مصرفکننده اکتبر نشان داد تورم ماهانه به ۰٫۴ درصد رسیده و از برآوردهای بازار فراتر رفته است. این اتفاق در کنار اظهارنظرهای مقامهای فدرال رزرو درباره ضرورت حفظ سیاست پولی انقباضی، انتظارات مربوط به کاهش نرخ بهره را عقب راند.به بیان دیگر، تورم از مسیر انتظارات سیاست پولی به عاملی برای فشار بر طلا تبدیل شده است. بازار به جای آنکه صرفاً افزایش قیمت کالاها را نشانهای برای خرید طلا تلقی کند، احتمال میدهد فدرال رزرو برای مهار تورم به سیاست سختگیرانهتری روی بیاورد. این موضوع نرخ بازده واقعی داراییهای درآمدزا را بالا میبرد و هزینه فرصت نگهداری طلا را افزایش میدهد.
در کنار سیاست پولی، تحولات بازار اوراق قرضه خزانهداری امریکا نیز نقش مهمی در ریزش اخیر طلا داشته است. بازده اوراق دهساله امریکا در هفتههای اخیر از مرز پنج درصد عبور کرده و بازده اوراق دوساله نیز افزایش قابلتوجهی را تجربه کرده است. چنین وضعیتی برای بازار طلا اهمیت زیادی دارد.اوراق خزانهداری امریکا به دلیل پشتوانه دولت این کشور، یکی از مهمترین داراییهای مرجع در بازارهای مالی جهان محسوب میشوند. زمانی که بازده این اوراق افزایش پیدا میکند، سرمایهگذاران برای نگهداری طلا باید از درآمد بالقوهای صرفنظر کنند که میتوانند از طریق خرید اوراق به دست آورند.
در نتیجه، بخشی از سرمایهها از بازار طلا خارج و به سمت اوراق قرضه حرکت میکند.افزایش بازده اوراق همچنین نشاندهنده تغییر در ارزیابی بازار از آینده نرخ بهره، تورم و ریسکهای مالی است. اگر سرمایهگذاران انتظار داشته باشند نرخهای بهره در سطح بالایی باقی بماند، برای خرید اوراق با سررسیدهای مختلف بازده بیشتری مطالبه میکنند. این موضوع میتواند همزمان به افزایش بازده اوراق و تقویت دلار منجر شود؛ ترکیبی که معمولاً برای طلا مطلوب نیست.در واقع، بخشی از ریزش طلا را باید نتیجه رقابت این فلز با داراییهای درآمدزایی دانست که در شرایط کنونی بازده بالاتری ارایه میکنند. این مساله بهویژه برای صندوقها و سرمایهگذاران نهادی اهمیت دارد؛ زیرا تصمیم آنها صرفاً بر اساس نگرانی از تورم یا تحولات سیاسی گرفته نمیشود، بلکه مقایسه بازده مورد انتظار داراییهای مختلف نیز در آن نقش دارد.
تقویت شاخص دلار نیز یکی دیگر از عوامل فشار بر قیمت طلا بوده است. از آنجا که طلا در بازارهای جهانی با دلار قیمتگذاری میشود، افزایش ارزش دلار معمولاً خرید طلا را برای سرمایهگذاران خارج از امریکا گرانتر میکند. در نتیجه، تقاضای بینالمللی میتواند کاهش پیدا کند.در شرایطی که انتظارات از کاهش نرخ بهره امریکا عقبنشینی میکند و بازده اوراق این کشور بالا میرود، دلار نیز میتواند از ورود سرمایه به داراییهای امریکایی منتفع شود. در هفتههای اخیر، شاخص دلار به بالاترین سطوح خود در حدود ۱۹ ماه گذشته نزدیک شده و این اتفاق فشار مضاعفی بر بازار طلا وارد کرده است.
البته رابطه دلار و طلا همیشه معکوس و قطعی نیست. در شرایط بحرانهای بزرگ، ممکن است هر دو دارایی به عنوان پناهگاه امن مورد تقاضا قرار بگیرند. اما در وضعیت فعلی، افزایش جذابیت داراییهای دلاری و بالا رفتن بازده اوراق، دستکم در کوتاهمدت به زیان طلا تمام شده است.نکته مهم آن است که دلار قدرتمند فقط قیمت طلا را تحت فشار قرار نمیدهد؛ بلکه میتواند رفتار سرمایهگذاران در سایر بازارها را نیز تغییر دهد. زمانی که نگهداری دلار و اوراق امریکایی بازده بیشتری پیدا میکند، بخشی از سرمایههایی که در ماههای گذشته به سمت طلا و سایر داراییهای جایگزین رفته بودند، ممکن است دوباره به بازارهای مالی امریکا بازگردند.
یکی از تناقضهای مهم بازار در سال ۲۰۲۶ این است که با وجود ادامه نااطمینانیهای سیاسی و ژئوپلیتیک، قیمت طلا به جای رشد، کاهش پیدا کرده است. در سالهای گذشته، هر بار که تنشهای نظامی، اختلافات تجاری یا بحرانهای سیاسی تشدید میشد، بخشی از سرمایهها به سمت طلا حرکت میکردند. اما تجربه ماههای اخیر نشان داده است که نااطمینانی سیاسی بهتنهایی برای افزایش قیمت طلا کافی نیست.بخشی از این مساله به ماهیت متفاوت بحرانهای کنونی بازمیگردد. برخی تحولات سیاسی و نظامی علاوه بر افزایش تقاضا برای دارایی امن، احتمال افزایش هزینه انرژی، اختلال در زنجیره تأمین و تشدید تورم را نیز بالا میبرند. اگر بازار تصور کند این تحولات باعث میشوند بانک مرکزی امریکا سیاست پولی سختگیرانهتری اتخاذ کند، اثر تورمی بحران میتواند از اثر پناهگاه امن بودن طلا قویتر شود.
به همین دلیل، ممکن است یک بحران ژئوپلیتیک در یک مقطع به افزایش قیمت طلا منجر شود، اما در مرحله بعد، از مسیر افزایش قیمت انرژی و انتظارات تورمی، بازده اوراق و ارزش دلار را بالا ببرد و در نهایت به زیان طلا تمام شود.این اتفاق نشان میدهد بازار طلا دیگر صرفاً با یک منطق ساده حرکت نمیکند. در گذشته، افزایش نااطمینانی سیاسی اغلب به عنوان نشانهای برای خرید طلا تلقی میشد؛ اما اکنون سرمایهگذاران همزمان چند متغیر را بررسی میکنند: آیا بحران به افزایش تورم منجر میشود؟ آیا فدرال رزرو واکنش انقباضی نشان میدهد؟ آیا دلار تقویت خواهد شد؟ و آیا بازده اوراق به اندازهای افزایش پیدا میکند که سرمایهگذاری در طلا را کمجاذبه کند؟در چنین شرایطی، نااطمینانی جهانی میتواند همزمان دو اثر متضاد بر طلا داشته باشد. همین مساله پیشبینی مسیر آینده این فلز را دشوارتر کرده است.
ریزش اخیر نشان داده است که پیشبینیهای صعودی ابتدای سال، با وجود اتکا به روندهای واقعی بازار، نتوانستهاند برخی متغیرهای تعیینکننده را بهدرستی برآورد کنند. خرید طلا توسط بانکهای مرکزی، نگرانی از کسری بودجه امریکا و تلاش برخی کشورها برای متنوعسازی ذخایر ارزی، همچنان از عوامل بنیادی حمایتکننده از طلا هستند. اما این عوامل نتوانستهاند در برابر تغییر ناگهانی انتظارات نرخ بهره و رشد بازده اوراق مقاومت کنند.برای درک این موضوع باید میان عوامل بلندمدت و محرکهای کوتاهمدت بازار تفاوت قائل شد. افزایش ذخایر طلای بانکهای مرکزی و تلاش برای کاهش وابستگی به دلار، روندهایی ساختاری هستند که ممکن است طی چند سال ادامه پیدا کنند.
اما نرخ بهره، بازده اوراق و جریان سرمایه صندوقهای قابل معامله میتوانند در بازههای کوتاهمدت تغییرات بسیار سریعی داشته باشند.طلا در ابتدای سال از ترکیب این دو دسته عامل سود برد. از یک طرف، تقاضای ساختاری و نگرانیهای سیاسی از آن حمایت میکردند و از طرف دیگر، انتظارات برای تسهیل سیاست پولی امریکا به افزایش جذابیت آن کمک میکردند. اکنون اما بخش مهمی از این شرایط تغییر کرده است. انتظارات نرخ بهره به سمت سیاست انقباضیتر چرخیده، دلار تقویت شده و بازده اوراق افزایش یافته است.در همین مسیر، برخی موسسات مالی نیز پیشبینیهای خود را تعدیل کردهاند.
برای نمونه، بانک ING در تابستان برآورد خود از میانگین قیمت طلا در سهماهه سوم و چهارم سال را کاهش داد و افزایش بازده اوراق، تقویت دلار و کاهش تقاضای صندوقهای سرمایهگذاری را از عوامل اصلی این تصمیم عنوان کرد. این بازنگریها نشان میدهد حتی تحلیلگران صعودی نیز ناچار شدهاند اثر متغیرهای پولی را جدیتر از گذشته در محاسبات خود وارد کنند.بنابراین، رسیدن قیمت به محدوده ۳۵۰۰ دلار لزوماً به معنای پایان تمام عوامل بنیادی حمایتکننده از طلا نیست؛ اما نشان میدهد این عوامل برای تضمین یک مسیر صعودی بدون وقفه کافی نیستند. بازار ممکن است در بلندمدت همچنان از طلا حمایت کند، اما در کوتاهمدت مسیر آن بهشدت به دادههای اقتصادی امریکا و تصمیمهای فدرال رزرو وابسته شده است.
در بازار ایران، کاهش قیمت جهانی طلا به افت نرخ طلای داخلی منجر شده، اما میزان این کاهش با افت اونس جهانی یکسان نیست. علت اصلی این تفاوت، نقش نرخ ارز در تعیین قیمت طلا در بازار داخلی است. قیمت طلای ایران از ترکیب قیمت جهانی اونس، نرخ دلار و شرایط عرضه و تقاضای داخلی تأثیر میگیرد. بنابراین حتی اگر اونس جهانی کاهش شدیدی را تجربه کند، افزایش نرخ دلار میتواند بخشی از اثر آن را خنثی کند.در روز جمعه، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در بازار ایران نیز کاهش داشت. برخی دادههای منتشرشده از بازار داخلی، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار را در محدوده ۲۳ میلیون و ۷۲۰ هزار تومان و نرخ دلار را حدود ۲۷۰ هزار و ۷۰۰ تومان گزارش کردند. بر اساس این دادهها، افت قیمت داخلی طلا در همان روز محدودتر از سقوط اونس جهانی بود.
البته نرخهای بازار ایران ممکن است میان منابع و ساعات مختلف معاملات تفاوت داشته باشند و ارقام اعلامشده را باید به عنوان تصویری از وضعیت بازار در زمان انتشار در نظر گرفت.در واقع، بازار ایران در برابر دو نیروی متفاوت قرار دارد. از یک طرف، کاهش قیمت جهانی طلا فشار نزولی ایجاد میکند و از طرف دیگر، وضعیت بازار ارز و انتظارات تورمی داخلی میتواند مانع از کاهش متناسب قیمتها شود. اگر دلار در مسیر صعودی قرار بگیرد، حتی ادامه افت اونس نیز ممکن است اثر محدودی بر قیمت طلای داخلی داشته باشد. اما اگر همزمان با کاهش اونس، نرخ ارز نیز ثبات پیدا کند یا کاهش یابد، احتمال انعکاس شدیدتر افت جهانی در بازار ایران بیشتر خواهد شد.
به همین دلیل، نمیتوان صرفاً با مشاهده قیمت جهانی طلا درباره مسیر بازار داخلی تصمیم گرفت. برای تحلیل بازار ایران باید نرخ ارز، انتظارات سیاسی و اقتصادی، وضعیت تقاضای سرمایهای و رفتار معاملهگران را نیز در نظر گرفت. در شرایطی که انتظارات تورمی همچنان بر تصمیمهای اقتصادی خانوارها و سرمایهگذاران اثرگذار است، طلا در داخل کشور فقط یک کالای وابسته به بازار جهانی نیست؛ بلکه برای بسیاری از خریداران نقش ابزار حفظ ارزش دارایی را نیز دارد.
چشمانداز بازار طلا در هفتهها و ماههای آینده بیش از هر چیز به مسیر سیاست پولی امریکا وابسته خواهد بود. اگر دادههای تورمی نشان دهند فشارهای قیمتی همچنان بالاست و فدرال رزرو ناچار است نرخ بهره را در سطوح بالا نگه دارد، احتمال تداوم فشار بر طلا وجود دارد. در چنین شرایطی، بازده اوراق خزانهداری و ارزش دلار میتوانند همچنان در سطوحی باقی بمانند که برای فلز زرد مطلوب نیست.
در مقابل، اگر دادههای اقتصادی امریکا نشانههایی از کاهش تورم و سرد شدن فعالیت اقتصادی را نشان دهند، احتمال تغییر دوباره انتظارات بازار وجود خواهد داشت. در این صورت، سرمایهگذاران ممکن است بار دیگر کاهش نرخ بهره را در محاسبات خود وارد کنند و بخشی از تقاضای ازدسترفته طلا بازگردد. کاهش بازده واقعی اوراق و تضعیف دلار نیز میتواند به بهبود شرایط بازار کمک کند.عامل دیگری که باید در این میان زیرنظر گرفته شود، رفتار بانکهای مرکزی و صندوقهای سرمایهگذاری است. تقاضای بانکهای مرکزی برای طلا در سالهای اخیر یکی از پایههای مهم رشد قیمت بوده است.
اگر این روند ادامه پیدا کند، میتواند در بلندمدت از بازار حمایت کند. با این حال، کاهش ورود سرمایه به صندوقهای قابل معامله طلا یا خروج سرمایه از آنها ممکن است در کوتاهمدت اثر قابلتوجهی بر قیمت داشته باشد.در بازار ایران نیز مسیر آینده به ترکیب قیمت جهانی و نرخ ارز بستگی دارد. اگر دلار در محدوده فعلی بماند و اونس به افت خود ادامه دهد، احتمال کاهش بیشتر قیمت طلا وجود دارد.
اما اگر تحولات سیاسی و اقتصادی داخلی به افزایش نرخ ارز منجر شود، ممکن است افت جهانی بهطور کامل در بازار ایران منعکس نشود. از سوی دیگر، هرگونه کاهش پایدار در نرخ ارز میتواند اثر ریزش جهانی را تشدید کند.در مجموع، آنچه در بازار طلا رخ داده، صرفاً شکست یک پیشبینی قیمتی نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر موازنه میان نیروهای اثرگذار بر این بازار است. در ابتدای سال، نگرانیهای ژئوپلیتیک، خرید بانکهای مرکزی و انتظار کاهش نرخ بهره، همگی به نفع طلا عمل میکردند. اکنون اما تورم امریکا، سیاست پولی سختگیرانهتر، رشد بازده اوراق و تقویت دلار در موقعیت مسلط قرار گرفتهاند.رسیدن اونس به محدوده ۳۵۰۰ دلار، فاصله بازار با پیشبینیهای پنجهزار دلاری را بهروشنی نشان میدهد؛ اما از این نقطه نمیتوان با قطعیت درباره پایان روند صعودی بلندمدت طلا حکم داد.
بازار همچنان میان دو نیروی متضاد قرار دارد: از یک سو، تقاضای ساختاری برای طلا به عنوان دارایی ذخیره ارزش و از سوی دیگر، فشار سیاست پولی و بازده داراییهای دلاری. تا زمانی که تکلیف این دو نیرو روشن نشود، پیشبینی مسیر طلا دشوار خواهد بود. برای بازار ایران نیز نتیجه روشن است: افت اونس بهتنهایی تضمینکننده کاهش شدید قیمت داخلی نیست و نرخ دلار همچنان متغیری تعیینکننده در افق نامشخص بازار طلا باقی میماند.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید