گربه زخمی خاورمیانه!
سي و هشت روز از جنگ گذشته است و دستكم ۹۰ هزار خانه و محل غيرنظامي آسيب ديدهاند.
سي و هشت روز از جنگ گذشته است و دستكم ۹۰ هزار خانه و محل غيرنظامي آسيب ديدهاند.
به گزارش رصد روز، جنگ وارد سي و هشتمين روز شده است، جنگي كه نه تنها نظاميان و غيرنظاميان زيادي را قرباني ميكند كه زندگي فردي و اجتماعي هزاران نفر را نيز تحت تاثير قرار ميدهد. افراد زيادي بيخانمان ميشوند، ميراث فرهنگي به عنوان حافظه تاريخي زنده جهان كه سالها دوام آورده در ثانيهاي از بين ميرود، زيرساختها ويران ميشوند و در كنار همه اينها محيط زيست هم از آسيبها در امان نميماند.
سي و هشت روز از جنگ گذشته است و تاكنون ميدانيم كه دستكم ۹۰ هزار خانه و محل غيرنظامي آسيب ديدهاند، از اين ميان حدود ۱۳۰موزه، بناي تاريخي و محوطه فرهنگي در استانهاي مختلف كشور است كه استان تهران به عنوان قلب سياسي و فرهنگي ايران، با ۶۶ اثر آسيبديده در صدر آن قرار دارد. بنياد مسكن انقلاب اسلامي طبق آخرين ارزيابيها اعلام كرده است كه نزديك به ۹۰ هزار واحد آسيبديده مسكوني، تجاري و اداري بخش خصوصي، تا تاريخ ۱۳ فروردين ماه دچار خسارت شده كه از اين تعداد ۱۶ هزار و ۱۷۰ واحد مربوط به كلانشهرها (شهرهاي با جمعيت يك ميليون نفر و بيشتر) و همچنين ۷۳ هزار و ۵۳۶ واحد مربوط به ساير شهرها و روستاها بوده است.
اين خسارتها در شهرها و روستاهاي واقع در استانهاي آذربايجان شرقي، اصفهان، البرز، خوزستان، فارس، قم، كرمانشاه، ايلام، آذربايجان غربي، بوشهر، زنجان، قزوين، كردستان، لرستان، مركزي، همدان، تهران، يزد، كرمان، سمنان، مازندران، گيلان، هرمزگان و چهارمحال و بختياري شناسايي، ارزيابي و ثبت شده است. البته ميزان آسيبها متفاوت است در استان البرز حدود سه هزار و ۵۰۰ واحد مسكوني در حملات آسيب ديده و از اين ميان ۱۰۰ واحد بهطور كامل تخريب شده است.
عليرضا مقدم، مديركل بنياد مسكن انقلاب اسلامي آذربايجان غربي هم از ارزيابي ۸۲۰۰ واحد آسيبديده از حملات هوايي دشمن در استان خبر داده و گفته است: «از اين تعداد ۷هزار واحد مسكوني و تجاري در استان آسيب ديدند. تاكنون آواربرداري ۸۰ درصد از واحدهاي مسكوني و تجاري انجام شده و از بين واحدهاي آسيب ديده از تجاوز دشمن، ۸۴ واحد مسكوني و تجاري، ۱۰۰ درصد تخريب شده و بيشترين آمار در بخش تعميري به ترتيب مربوط به اروميه، سردشت، مهاباد و مياندوآب است.» روز يكشنبه هم احمد علوي، رييس كميته گردشگري و ميراث فرهنگي شوراي شهر تهران در ارزيابي خسارتهاي وارده به ميراث فرهنگي از دستكم ۱۳۰موزه، بناي تاريخي و محوطه فرهنگي در استانهاي مختلف كشور نام برد كه هدف حمله دشمن قرار گرفته و دچار آسيبهاي ساختاري و جدي شده است.
به گفته او استان تهران به عنوان قلب سياسي و فرهنگي ايران، با ۶۶ اثر آسيبديده در صدر فهرست اين جنايات قرار دارد. «آثار بيبديلي همچون كاخ گلستان، ارگ تاريخي تهران، بازار تاريخي تهران، كاخ مرمر، عمارت تاريخي شهرباني، ساختمان سناي سابق، مسجد سپهسالار و كاخموزه فرحآباد از جمله بناهايي هستند كه هدف حملات مستقيم قرار گرفتهاند. اين آثار شناسنامه تاريخي ايرانزمين و گنجينهاي از هنر، مقاومت و شكوه تمدن ايراني محسوب ميشوند.در اسفند ۱۴۰۴ و در پي تجاوز و حملات هوايي دشمنان متخاصم در روزهاي متوالي حدود ۵۰ اثر از جمله كاخ گلستان تنها اثر ثبت جهاني كلانشهر تهران و حدود ۳۱ اثر ثبت ملي كه در مجاورت و عرصههاي مورد تهاجم قرار گرفته دچار آسيبهاي جدي شده است.۳۲ اثر واجد ارزش نيز دچار آسيب جزيي و احتمالا سازهاي شدهاند و در بين اين آثار واجد ارزش ۵ اثر از معماري معاصر با تخريب كامل روبهرو بوده است.»
او در ادامه از وضع زيست محيطي چند نقطه تهران سخت گفت كه به واسطه حمله به مخازن نفت به وجود آمده است: «با توجه به انهدام مخازن نفت در چند نقطه از شهر تهران از جمله پالايشگاه منطقه ۲۰ شهرداري تهران، افزايش بارانهاي اخير و آسيبهاي زيست محيطي بارانهاي اسيدي به ميراث طبيعي شهر تهران (درختان، آبهاي زيرزميني، گونههاي پرندگان مهاجر و حيوانات در زيستگاههاي شهر تهران) و همچنين آسيب به بناهاي ميراث فرهنگي از دوره باستان (شهر ري) تا معاصر و مجسمههاي شهري نگرانيهايي به وجود آمده است كه با تشكيل كميته اضطرار، تصميمگيري براي به حداقل رساندن آسيبها (ميراث فرهنگي، طبيعي و معاصر شهر تهران) در دستور كار مديريت شهري قرار خواهد گرفت.»
كميته گردشگري و ميراث فرهنگي در حال حاضر شناسايي و مستندنگاري اين اماكن را در دستور كار قرار داده و آنطور كه علوي گفته است؛ كليه موزهها، خانهموزههاي شهرداري تهران طبق دستورالعمل ابلاغي موظف به اعمال اقدامات پيشگيرانه براي به حداقل رساندن آسيبهاي احتمالي هستند.«مجامع جهاني (يونسكو، ايكوموس، ايكوم) با توجه به نقض قوانين كنوانسيون لاهه از طرف كشورهاي متخاصم را موكد به واكنش جدي در برابر اقدامات دشمنان امريكايي – صهيونيستي (تخريب بناهاي تاريخي و فرهنگي) فرا ميخوانيم. بيترديد حفظ و احياي ميراث تاريخي تهران، صرفا يك وظيفه اداري نيست، بلكه مسووليتي فرهنگي و اجتماعي در قبال هويت شهري و نسلهاي آينده است.
يكي از دستوركارهاي هر ساله مديريت شهري مرمت آثار باستاني است، اما ترميم آثار آسيبديده جنگ اخير بايد بعد از پايان جنگ آغاز شود؛ اكثر آثار آسيبديده مربوط به دوره قاجار و پهلوي است و قاعدتا هزينه مرمت آثار دوره قاجار بيشتر خواهد بود. نميتوان عددي را براي مرمت تخمين زد، اما برنامهريزي با ميراث فرهنگي و نهادهاي مربوط است و بايد اقدامات لازم در اين خصوص صورت بگيرد. اگر اعتباري كه براي مرمت آثار باستاني ديدهايم، محدود باشد، در متمم بودجه سال ۱۴۰۵ افزايش بودجه را در نظر خواهيم گرفت.»
آسيبها تنها به مراكز ميراث فرهنگي و موزهها محدود نميشود و تاكنون ۵۵ كتابخانه در ۱۲ استان كشور بر اثر حملهها دچار خسارت شدهاند. آزاده نظربلند، دبيركل نهاد كتابخانههاي عمومي كشور اين خبر را اعلام كرده است.«طبق گزارشهاي اوليه و ارزيابيهاي ميداني، تعدادي از كتابخانههاي عمومي در استانهاي مختلف در بخشهاي ساختمان، تجهيزات و منابع كتابي دچار آسيب شدهاند، بهطوري كه برخي از آنها در حد ساختماني و بناي فيزيكي و برخي ديگر در بخش منابع و تجهيزات آسيب جدي ديدهاند. دو باب كتابخانه شامل كتابخانه عمومي سيدالشهدا(ع)، حسينيه اعظم زنجان و كتابخانه هنگ مرزي دهلران استان ايلام به دليل تخريب كامل و آسيب ۱۰۰ درصدي و شدت خسارتهاي وارد شده ناشي از اين اقدامات، بهطور كامل از چرخه فعاليت خارج شدهاند.
بخشي از اين آسيبها شامل تخريب فضاهاي داخلي، خسارت به قفسهها، تجهيزات رايانهاي و همچنين از بين رفتن يا آسيب ديدن برخي منابع مكتوب بوده است. بررسيهاي كارشناسي براي تعيين دقيق ميزان خسارتها و تعيين تكليف دقيق اين مراكز ادامه دارد و پس از تكميل ارزيابيها، برنامه تامين و جايگزيني آنها با فوريت در دستور كار قرار خواهد گرفت. قطعا فرآيند احياي منابع كتابي انجام خواهد شد، اما هر چند باعث تاسف است كه بگوييم بخشي از منابع كتابخانه كه منحصر و بينظير بوده، ديگر وجود ندارد.»
سازمان بهزيستي كشور و مراكز مرتبط به آن هم از تخريب در امان نبودهاند و آنطور كه سيدجواد حسيني، رييس اين سازمان گزارش داده است تاكنون ۲۷ مركز بهزيستي دچار آسيب شدند و به دنبال آن حدود ۲۴ هزار نفر از مددجويان به مناطق امن منتقل شدند آن هم در شرايطي كه دستكم۵۲۰۰ مركز و موسسه بهصورت شبانهروزي مسووليت نگهداري از كودكان، نوجوانان، معلولان، سالمندان و بيماران اعصاب و روان را بر عهده دارند كه برخي از آنها ممكن است در مجاورت مراكز در معرض آسيب باشند. به گفته او، مراكز توانبخشي كشور به صورت شبانهروزي و روزانه به ارايه خدمات به معلولان مشغول هستند كه در راستاي تامين امنيت اين افراد، امكان ارايه خدمات توانبخشي از راه دور نيز براي حدود هزار مركز فراهم شده است. همچنين تامين دارو، آذوقه و اقلام غذايي مراكز بهطور مستمر در حال انجام است و هيچ خللي وجود ندارد.
آمارها در وزارت علوم هم بيداد ميكند و امريكا و اسراييل تاكنون بيش از ۳۰ دانشگاه كشور را هدف حمله قرار دادهاند تا علم را در اين كشور متوقف كنند، اما دانش و آگاهي هيچگاه توقفپذير نيست. حسين سيماييصراف، وزير علوم، تحقيقات و فناوري در اين باره به ترور استادان و دانشمندان ايراني اشاره كرده و گفته است: «تاكنون بيش از ۳۰ دانشگاه كشور هدف قرار گرفتهاند، ۶۰ دانشجو به شهادت رسيدهاند و در جريان جنگ ۱۲روزه تا امروز نيز حدود ۱۰ استاد به صورت مستقيم هدف قرار گرفته و به شهادت رسيدهاند. هدف اصلي اين حملات، توقف يا كند كردن روند توسعه علمي ايران است، اما بايد تاكيد كنم كه توسعه علمي ايران دستاوردي متعلق به كل بشريت است و با چنين اقداماتي متوقف نخواهد شد.
به موجب موازين حقوق بشري، حقوق بينالمللي جنگ و اسناد يونسكو، دانشمندان از حرمت و مسووليت ويژهاي برخوردارند؛ بنابراين اقداماتي كه رژيم صهيونيستي در جريان جنگ ۱۲روزه انجام داد، از جمله ترور پنج استاد از يك دانشگاه و نيز ترور دانشمنداني چون شهيدان شهرياري و عليمحمدي در سالهاي گذشته، نقض حاكميت ملي، حقوق بشر و حقوق بينالمللي محسوب ميشود.متاسفانه جهان واكنش جدي و متناسبي نسبت به ترور استادان و دانشمندان نشان نداده است؛ در حالي كه انتظار ميرود دانشگاهيان جهان، به عنوان پاسداران حرمت علم، موضعگيري فعالتري داشته باشند. البته خوشبختانه در امريكا و اروپا نيز واكنشهايي در تقبيح اين اقدامات مشاهده شده است.» مستندسازي اين جنايتها توسط بخش حقوقي، نخستين گامي است كه در اين باره برداشته است، ظاهرا براي تخريب آثار فرهنگي و تاريخي، پروندههايي تشكيل شده و كميسيون ملي يونسكو نيز با حضور در محلها، اقدام به تهيه اسناد كرده و همچنين در حوزه دانشگاهي نيز جمعآوري مستندات در حال انجام است.«اين اسناد در نهايت به معاونت حقوقي رياستجمهوري تحويل داده ميشود تا از طريق مراجع و مراكز حقوقي بينالمللي پيگيري لازم صورت گيرد؛ چراكه اقدام عليه نهاد علم، جنايت عليه بشريت و نقض حقوق بينالملل بشردوستانه است. بر همين اساس، ايران اين موضوع را تا دريافت كامل غرامت و خسارت پيگيري خواهد كرد.
دشمن از همان روز نخست جنگ بناي تخريب مراكز درماني و آموزشي را داشت و بمباران و تخريب مدرسه شجره طيبه در شهرستان ميناب مهمترين و نخستين نمونههايي است كه جان بسياري از مردم و دانشآموزان و معلمان را گرفت. فاطمه مهاجراني، سخنگوي دولت روز يكشنبه حالا درباره تازهترين آمار حملات به نقاط مراكز غيرنظامي در تجاوز رژيم اسراييل و امريكا گفته است: «۸۳ هزار و ۳۵۱ واحد مسكوني و ۳۲۲ مركز درماني و بهداشتي، ۷۶۳ مدرسه در كل كشور آسيب ديده است.» او درباره حملات به ساير بخشها و زيرساختها نيز اعلام كرده است: «شاهد حمله رژيم صهيونيستي به پتروشيمي ماهشهر هم بوديم كه منجر به شهادت پنج نفر و جراحت ۱۷۰ نفر شد كه برخي از آنان هنوز بستري هستند. همچنين حمله كور به بيمارستان روانشناسي دلآرام را شاهد بوديم كه يك جنايت جنگي تمام و كمال است.تهاجم دوباره به محوطه نيروگاه اتمي بوشهر نيز به شهادت يكي از كاركنان حفاظت منجر شده است.» اين سخنان در شرايطي است كه تاكنون تنها ۳۴ نفر از آتشنشانان شهر تهران مصدوم و ۴ ايستگاه تخريب و تخليه شده است و به گفته قدرتالله محمدي، مديرعامل سازمان آتشنشاني تهران اين ايستگاهها بر اثر موج انفجار قابل عمليات نيستند گرچه تعميرات آنها آغاز شده است.
جنگ تنها از دست دادن تن و تخريب خانه و مدرسه و بيمارستان و ميراث فرهنگي نيست، بمباران و تخريبهاي متاثر از آن اغلب تا شعاع ۴۰۰ تا ۵۰۰ كيلومتري را دچار آسيب ميكند و منجر به خسارت به فضاهاي شهري، كوچه و خيابان، پارك يا ماشين و موتور ميشود. بر همين اساس هم شاهين مظفري، معاون آموزش و مشاركتهاي اجتماعي سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران از ثبت ۴۲۳۹ خودرو و ۲۴۷ موتورسيكلت آسيبديده در سطح مناطق ۲۲گانه پايتخت از ابتداي جنگ تاكنون خبر داده و گفته است كه اين اطلاعات براي بررسي و طي مراحل كارشناسي به بيمه ايران ارسال شده است.«تاكنون حدود ۱۱۰۰ خودروي قابل حركت مورد بازديد قرار گرفته و در مجموع نيز ۲۹۷۲ خودرو توسط كارشناسان بيمه بررسي شدهاند.
مظفري در ادامه درباره روند رسيدگي به خسارات توضيح داد: شهرونداني كه خودروهايشان آسيب ديده است، ميتوانند به پايگاههاي مديريت بحران در مناطق خود مراجعه كنند. پس از دريافت تاييديه از پايگاه مديريت بحران و كلانتري محل، فرمهاي مربوطه به سازمان ارسال ميشود.پس از دستهبندي اطلاعات در سازمان، پروندهها به بيمه ايران ارجاع داده ميشود. در اين مرحله، براي خودروهاي قابل حمل، مالكان جهت مراجعه فراخوان ميشوند و براي خودروهايي كه امكان جابهجايي ندارند، زمانبندي مشخصي با هماهنگي مديريت بحران تعيين ميشود تا كارشناسان بيمه در محل حضور يافته و فرآيند ارزيابي را انجام دهند.پس از تكميل مراحل كارشناسي و تامين منابع مالي از سوي دولت، خسارات مربوطه به مالكان پرداخت خواهد شد.»
سردار سيد تيمور حسيني، رييس پليس راهور فراجا هم ديروز دستورالعمل جديدي را براي ساماندهي خودروهاي آسيبديده در جنگ اعلام كرد و گفت: «شهرداريهاي كلانشهرها و ساير شهرها بايد در اسرع وقت نسبت به تعيين چند پاركينگ مشخص و استاندارد براي نگهداري تجميعي اين خودروها اقدام كنند.تمركز خودروهاي خسارت ديده در اين مراكز، امكان بازديد همزمان چندين خودرو توسط كارشناسان پليس راهور را فراهم كرده و موجب تسريع در فرآيند رسيدگي خواهد شد.در اين سازوكار، نيازي به جابهجايي خودرو توسط مالكان وجود ندارد و شهروندان از پرداخت هزينههاي مضاعف از جمله استفاده از خودروبر معاف خواهند بود.»
او همچنين به برنامهريزي انجام شده براي تسريع خدماترساني اشاره كرد: «با استقرار خودروها در پاركينگهاي مشخص، كارشناسان در يك مرحله قادر خواهند بود تعداد قابل توجهي از خودروها را مورد ارزيابي قرار دهند و ساير خدمات نيز در كوتاهترين زمان ممكن به شهروندان ارايه خواهد شد. اين روند موجب افزايش دقت، انسجام و سرعت در بررسي خسارات ميشود.پس از حضور كارشناس در محل پاركينگ و انجام بازديد از خودروهاي آسيب ديده ديگر نيازي به مراجعه خودروها به مراكز تعويض پلاك نخواهد بود و فرآيندهاي مرتبط به صورت متمركز مديريت ميشود. در اين چارچوب، تمامي بررسيهاي لازم از جمله تطبيق مشخصات، ارزيابي ميزان خسارت و رسيدگي به وضعيت فني خودرو در همان محل انجام خواهد شد.»
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
