یارانه نقدی یا کالابرگ؛ کدام‌یک بیشتر به حفظ قدرت خرید خانوار کمک می‌کند؟
یارانه نقدی و کالابرگ دو شیوه متفاوت حمایت از خانوار هستند که هرکدام مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارند.
یارانه نقدی و کالابرگ دو شیوه متفاوت حمایت از خانوار هستند که هرکدام مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارند.
به گزارش رصد روز به نقل از سایت اخبار فوری، در یارانه نقدی، مبلغ مشخصی در اختیار خانوار قرار می‌گیرد و خانواده درباره نحوه مصرف آن تصمیم می‌گیرد. در مدل کالابرگ، حمایت به خرید گروه مشخصی از کالاها متصل می‌شود.
اما از نگاه یک خانوار سؤال اصلی معمولاً ساده‌تر است:
پاسخ به این سؤال فقط به مبلغ پرداختی بستگی ندارد.
مهم‌ترین مزیت یارانه نقدی انعطاف‌پذیری آن است.
دو خانوار ممکن است نیازهای کاملاً متفاوتی داشته باشند. یک خانواده ممکن است بخش مهمی از درآمد خود را برای اجاره مسکن هزینه کند، در حالی که خانواده دیگری هزینه درمان یا تحصیل بیشتری داشته باشد.
پول نقد این امکان را می‌دهد که هر خانوار براساس اولویت خود تصمیم بگیرد.
اما این مزیت یک نقطه ضعف نیز دارد.
اگر مبلغ یارانه برای مدت طولانی ثابت بماند و سطح عمومی قیمت‌ها افزایش پیدا کند، قدرت خرید واقعی آن به مرور کاهش می‌یابد.
ممکن است عدد موجود در حساب بانکی همان عدد قبلی باشد، اما مقدار کالا و خدماتی که با آن خریداری می‌شود کمتر شود.
کالابرگ تلاش می‌کند حمایت را به گروه مشخصی از کالاهای اساسی متصل کند.
در چنین مدلی هدف این است که بخشی از نیاز غذایی خانوار با اعتبار مشخصی تأمین شود.
این روش از نظر هدف‌گذاری می‌تواند دقیق‌تر باشد، زیرا دولت مطمئن‌تر است که بخش مورد نظر حمایت به کالاهای ضروری اختصاص پیدا می‌کند.
اما این سیستم زمانی کارآمدتر خواهد بود که مبلغ اعتبار و فهرست کالاهای مشمول با واقعیت هزینه خانوار هماهنگ باشد.
فرض کنیم یارانه یک خانوار ۳۰ درصد افزایش پیدا کند.
اگر هزینه زندگی همان خانواده در همان دوره ۴۰ درصد افزایش یافته باشد، با وجود افزایش مبلغ پرداختی، وضعیت واقعی خانوار بهتر نشده است.
همین موضوع درباره کالابرگ نیز وجود دارد.
اگر اعتبار خرید مواد غذایی افزایش پیدا کند ولی قیمت کالاهای مشمول با سرعت بیشتری رشد کند، قدرت خرید واقعی حمایت کاهش خواهد یافت.
بنابراین نباید فقط پرسید:
«یارانه چقدر است؟»
یا:
«کالابرگ چقدر است؟»
سؤال مهم‌تر این است:
یک خانواده چهار نفره را در نظر بگیریم:
برای خانواده چهار نفره، مجموع حمایت ممکن است در ظاهر رقم قابل توجهی شود.
اما همان خانواده هزینه‌های مسکن، آب و برق، حمل‌ونقل، آموزش، بهداشت، پوشاک و مواد غذایی نیز دارد.
به همین دلیل هیچ‌یک از این حمایت‌ها را نمی‌توان معادل درآمد خانوار در نظر گرفت.
یارانه یا کالابرگ در اصل قرار است بخشی از فشار هزینه زندگی را کاهش دهد.
برخلاف بسیاری از خبرهای اقتصادی که بیشتر مورد توجه فعالان بازار قرار می‌گیرند، اخبار یارانه تقریباً مستقیماً با زندگی تعداد زیادی از خانوارها ارتباط دارد.
تغییر دهک، حذف یا برقراری یارانه، تغییر مبلغ و زمان واریز هرکدام می‌تواند برای یک خانواده اهمیت عملی داشته باشد.
به همین دلیل موضوعات یارانه و کالابرگ به یکی از بخش‌های ثابت پوشش اقتصادی رسانه‌ها تبدیل شده‌اند.
در رسانه‌های فارسی نیز پایگاه‌هایی مانند سایت اخبار فوری تحولات مربوط به یارانه، حمایت‌های معیشتی و تصمیمات اقتصادی مرتبط با خانوار را دنبال می‌کنند.
اما برای مخاطب مهم است که میان خبر رسمی و گمانه‌زنی تفاوت وجود داشته باشد.
بحث فقط مبلغ نیست.
دهک‌بندی تعیین می‌کند چه کسانی اساساً مشمول برخی حمایت‌ها باشند.
ممکن است وضعیت مالی یک خانوار تغییر کند یا اطلاعات اقتصادی جدیدی وارد پایگاه‌های اطلاعاتی شود و جایگاه آن خانواده در ارزیابی رفاهی تغییر کند.
در چنین شرایطی حتی بهترین مدل حمایت نیز بدون شناسایی درست جامعه هدف ممکن است با مشکل مواجه شود.
از نظر سیاست‌گذاری، یارانه نقدی و کالابرگ الزاماً رقیب یکدیگر نیستند.
می‌توان از هرکدام برای هدف متفاوتی استفاده کرد.
پول نقد انعطاف بیشتری به خانوار می‌دهد و کالابرگ می‌تواند تأمین حداقلی برخی کالاهای ضروری را هدف قرار دهد.
بنابراین ارزیابی عملکرد آنها باید براساس هدف هر سیاست انجام شود.
هرچه سهم مواد غذایی از هزینه خانوار بیشتر باشد، حمایت مرتبط با کالاهای اساسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در خانوارهای پردرآمد، افزایش قیمت مواد غذایی ممکن است درصد کوچک‌تری از درآمد را مصرف کند.
اما برای خانواری با درآمد محدود، همان افزایش قیمت می‌تواند بخش بزرگی از بودجه ماهانه را تحت فشار قرار دهد.
به همین دلیل حفظ قدرت خرید حمایت برای دهک‌های پایین اهمیت بیشتری دارد.
هیچ پاسخ مطلقی برای این سؤال وجود ندارد که یارانه نقدی بهتر است یا کالابرگ.
یارانه نقدی آزادی انتخاب بیشتری ایجاد می‌کند.
کالابرگ حمایت را مستقیماً به نیازهای اساسی متصل می‌کند.
اما موفقیت هر دو به یک عامل اصلی وابسته است:
قدرت خرید واقعی.
اگر مبلغ حمایت سال‌ها ثابت بماند در حالی که هزینه زندگی بالا می‌رود، عدد پرداختی هرچقدر هم در حساب خانوار قابل مشاهده باشد، ارزش واقعی آن کاهش پیدا می‌کند.
در نتیجه بهتر است به جای مقایسه صرف مبلغ یارانه و کالابرگ، بررسی شود هرکدام در طول زمان چه سهمی از هزینه واقعی خانوار را پوشش می‌دهند.
