در حالی که بسیاری از مردم برای دریافت تسهیلات بانکی با درهای بسته مواجه‌اند، اطلاعات بانک مرکزی از پرداخت بیش از ۱.۲۳۹ هزار میلیارد تومان تسهیلات به پنج شرکت مرتبط با بانک کارآفرین حکایت دارد؛ آقای بهاروندی، ماجرا چیست؟
به گزارش اختصاصی رصد روز، اطلاعات منتشرشده درباره تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط بانک‌ها تا ۲۱ مهرماه سال جاری، ارقام قابل‌توجهی از پرداخت تسهیلات به شرکت‌های مرتبط با بانک کارآفرین را آشکار می‌کند؛ ارقامی که در کنار تجربه دشوار بسیاری از متقاضیان عادی برای دریافت منابع بانکی، پرسش‌های جدی درباره اولویت‌های اعتباری این بانک ایجاد کرده است.
بررسی این اطلاعات نشان می‌دهد برخی از شرکت‌های مورد اشاره توانسته‌اند در بازه‌های زمانی کوتاه، مبالغ قابل‌توجهی تسهیلات دریافت کنند؛ در مواردی نیز چندین ردیف تسهیلاتی در یک روز برای یک شرکت ثبت شده است. این الگو، به‌ویژه در روزهای پایانی سال، از جمله موضوعاتی است که نیازمند توضیح روشن مدیریت بانک کارآفرین است.
شرکت توسعه تجارت امید کارآفرین یکی از دریافت‌کنندگان قابل‌توجه تسهیلات از بانک کارآفرین است.
بر اساس اطلاعات مورد بررسی، این شرکت در فاصله هفتم بهمن‌ماه ۱۴۰۴ تا بیست‌ونهم تیرماه ۱۴۰۵، بیش از ۴۸۷ میلیارد تومان تسهیلات از بانک کارآفرین دریافت کرده است؛ رقمی که در یک بازه کمتر از شش‌ماهه به این شرکت اختصاص یافته است.
حجم این تسهیلات، این پرسش را مطرح می‌کند که سهم سایر متقاضیان از منابع اعتباری بانک چگونه تعیین می‌شود و چه معیارهایی برای اولویت‌بندی شرکت‌های دریافت‌کننده تسهیلات در نظر گرفته شده است.
طبیعی است که بانک‌ها برای تأمین مالی شرکت‌ها و فعالیت‌های اقتصادی تسهیلات پرداخت کنند؛ اما هنگامی که صحبت از مبالغ چندصد میلیارد تومانی به شرکت‌های مرتبط با یک بانک است، انتظار می‌رود مدیریت بانک درباره منطق تخصیص منابع و نحوه رعایت ضوابط اعتباری شفاف‌سازی کند.
شرکت مهندسی کار و اندیشه نیز در فهرست دریافت‌کنندگان تسهیلات بانک کارآفرین قرار دارد؛ شرکتی که طبق اطلاعات منتشرشده، در تاریخ ۱۳ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، طی هفت ردیف تسهیلاتی با کدهای متفاوت سمات، مجموعاً ۲۷۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان تسهیلات دریافت کرده است.
ثبت هفت ردیف تسهیلاتی برای یک شرکت در یک روز، از جمله موارد قابل‌توجه در اطلاعات مورد بررسی است؛ موضوعی که ضرورت روشن شدن مبنای تخصیص این منابع و نحوه ارزیابی اعتباری شرکت دریافت‌کننده را برجسته می‌کند.
پرسش اصلی این است که چه عواملی موجب شده است این حجم از منابع بانکی در چنین بازه زمانی کوتاهی به شرکت مذکور اختصاص یابد و آیا معیارهای اولویت‌بندی تسهیلات برای همه مشتریان بانک به شکل یکسان اجرا می‌شود؟
شرکت کارگزاری بانک کارآفرین نیز در چهارم بهمن‌ماه ۱۴۰۴، طی چهار ردیف تسهیلاتی با کدهای متفاوت سمات، مجموعاً ۱۶۰ میلیارد تومان تسهیلات از این بانک دریافت کرده است.
ثبت چهار ردیف تسهیلاتی به این مبلغ در یک روز، یکی دیگر از مواردی است که در بررسی اطلاعات تسهیلات اشخاص مرتبط جلب توجه می‌کند.
در اینجا نیز مسئله، صرفاً پرداخت تسهیلات به یک شرکت نیست؛ بلکه حجم منابع اختصاص‌یافته و ضرورت روشن بودن معیارهای تخصیص اعتبار است. در شرایطی که بسیاری از مشتریان برای تأمین مالی نیازهای خود با محدودیت مواجه‌اند، انتظار می‌رود بانک درباره نحوه اولویت‌بندی متقاضیان و جایگاه شرکت‌های مرتبط در سیاست اعتباری خود توضیح دهد.
شاید یکی از قابل‌توجه‌ترین بخش‌های این گزارش، زمان پرداخت تسهیلات به دو شرکت مهندسی کار و اندیشه و کارگزاری بانک کارآفرین باشد.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، شرکت مهندسی کار و اندیشه در ۱۳ بهمن‌ماه ۱۴۰۴، هفت ردیف تسهیلاتی به ارزش ۲۷۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان دریافت کرده و شرکت کارگزاری بانک کارآفرین نیز در چهارم بهمن‌ماه همان سال، چهار ردیف تسهیلاتی به ارزش ۱۶۰ میلیارد تومان در اختیار گرفته است.
به این ترتیب، مجموع تسهیلات ثبت‌شده برای این دو شرکت به ۴۳۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان می‌رسد؛ آن هم در قالب ۱۱ ردیف تسهیلاتی در فاصله حدود یک ماه مانده به پایان سال ۱۴۰۴.
این ارقام در شرایطی قابل‌تأمل است که بسیاری از متقاضیان عادی تسهیلات، به‌ویژه در ماه‌های پایانی سال، با محدودیت منابع و دشواری تأمین مالی مواجه می‌شوند.
البته از این اطلاعات به‌تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت که پرداخت‌های یادشده خارج از ضوابط بوده یا موجب محرومیت سا یر مشتریان شده است؛ اما تفاوت در حجم تسهیلات و تمرکز پرداخت‌ها در بازه زمانی کوتاه، پرسش درباره معیارهای تخصیص منابع را به مطالبه‌ای جدی تبدیل می‌کند.
شرکت لیزینگ کارآفرین نیز از دیگر شرکت‌های مورد اشاره در اطلاعات تسهیلات اشخاص مرتبط است.
طبق داده‌های ارائه‌شده، این شرکت در تاریخ نهم مهرماه ۱۴۰۴، طی چهار ردیف تسهیلاتی، بیش از ۱۸۵ میلیارد تومان تسهیلات از بانک کارآفرین دریافت کرده است.
ثبت چهار ردیف تسهیلاتی در یک روز، در کنار مبالغ پرداختی به سایر شرکت‌های مرتبط، اهمیت بررسی سیاست اعتباری بانک و نحوه توزیع منابع میان مشتریان مختلف را دوچندان می‌کند.
آنچه در این میان اهمیت دارد، روشن شدن جایگاه شرکت‌های مرتبط در سیاست‌های اعتباری بانک و اطمینان از اجرای ضوابط یکسان برای تمام متقاضیان است؛ موضوعی که توضیح مدیریت بانک می‌تواند ابعاد آن را روشن کند.
شرکت تأمین آتیه امید کارآفرین نیز در فهرست شرکت‌های دریافت‌کننده تسهیلات از بانک کارآفرین قرار دارد.
بر اساس اطلاعات مورد بررسی، این شرکت در تاریخ ۱۷ مهرماه ۱۴۰۳، بیش از ۱۳۴ میلیارد تومان تسهیلات از بانک کارآفرین دریافت کرده است.
این پرداخت در کنار سایر تسهیلات ثبت‌شده برای شرکت‌های مورد اشاره، بخشی از تصویر کلی تخصیص منابع بانک به اشخاص مرتبط را تشکیل می‌دهد؛ تصویری که ارزیابی دقیق آن مستلزم بررسی مجموع تعهدات، وضعیت بازپرداخت و رعایت محدودیت‌های اعتباری مربوط به اشخاص مرتبط است.
مجموع اطلاعات ارائه‌شده درباره تسهیلات پنج شرکت مرتبط با بانک کارآفرین، پرسشی اساسی را پیش روی احمد بهاروندی، مدیرعامل این بانک، قرار می‌دهد: معیار اولویت‌بندی دریافت‌کنندگان تسهیلات چیست و سهم مشتریان عادی در این سازوکار چگونه تعیین می‌شود؟
وقتی یک شرکت در کمتر از شش ماه بیش از ۴۸۷ میلیارد تومان تسهیلات دریافت می‌کند، شرکتی دیگر در یک روز هفت ردیف تسهیلاتی به ارزش ۲۷۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان دارد و شرکت دیگری نیز طی چهار ردیف در یک روز ۱۶۰ میلیارد تومان تسهیلات می‌گیرد، انتظار برای شفافیت درباره سیاست تخصیص منابع کاملاً طبیعی است.
در چنین شرایطی، مدیریت بانک باید بتواند توضیح دهد که چه معیارهایی برای اولویت‌بندی اعتباری شرکت‌های مرتبط در نظر گرفته شده و چگونه اطمینان حاصل می‌شود که این فرآیند با ضوابط مربوط به اشخاص مرتبط و الزامات مدیریت ریسک اعتباری سازگار است.
این مطالبه به معنای تخلف دانستن پرداخت‌های مذکور نیست؛ بلکه موضوع، ضرورت شفافیت درباره نحوه تخصیص منابع بانکی و پاسخ‌گویی درباره معیارهایی است که دسترسی متقاضیان مختلف به تسهیلات را تعیین می‌کنند.
بانک‌ها از ارکان اصلی تأمین مالی اقتصاد هستند و نحوه تخصیص منابع آن‌ها می‌تواند بر دسترسی خانوارها، کسب‌وکارهای کوچک و بنگاه‌های اقتصادی به تسهیلات اثر بگذارد.
از همین رو، پرداخت تسهیلات کلان به شرکت‌های مرتبط، به‌ویژه هنگامی که چندین ردیف تسهیلاتی در یک روز ثبت می‌شود، موضوعی نیست که بتوان از کنار آن به‌سادگی عبور کرد.
آنچه افکار عمومی انتظار دارد، نه صرفاً انتشار ارقام تسهیلات، بلکه شفافیت درباره منطق تخصیص منابع، معیارهای اولویت‌بندی اعتباری و نحوه اجرای ضوابط مربوط به اشخاص مرتبط است.
اکنون نوبت احمد بهاروندی، مدیرعامل بانک کارآفرین، است که درباره این ارقام و سیاست اعتباری بانک توضیح دهد؛ به‌ویژه درباره اینکه چرا برخی شرکت‌های مرتبط توانسته‌اند در بازه‌های کوتاه به منابع قابل‌توجه دسترسی پیدا کنند، در حالی که بسیاری از مشتریان عادی همچنان با دشواری تأمین مالی روبه‌رو هستند.
رصد روز آمادگی دارد توضیحات و پاسخ‌های رسمی بانک کارآفرین را در راستای رعایت حق پاسخ‌گویی و تنویر افکار عمومی منتشر کند.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
