در گفتگو با جعفر خیرخواهان مطرح شد؛
اقتصاد در محاصره رانت و تبعیض / مردم وضعیت امروز خود را با گذشته مقایسه میکنند
یک اقتصاددان: بزرگشدن اقتصاد غیررسمی هزینههای سنگینی برای کشور دارد.
به گفته او، درآمدهای نفتی در دورههایی امکان افزایش هزینههای دولت، اجرای پروژههای متعدد و رشد واردات را فراهم کرد، اما این شرایط پایدار نبود و با کاهش منابع، اقتصاد توان ادامه آن سطح از مصرف را از دست داد.
او تاکید میکند مشکل زمانی شدیدتر میشود که مردم وضعیت امروز خود را با گذشته مقایسه میکنند؛ زمانی که سبد مصرفی خانوارها شامل کالاها و خدمات بیشتری بود، اما به مرور کوچکتر شده و احساس کاهش رفاه عمومی شکل گرفته است.
پیامدهای کاهش سرمایه انسانی و مهاجرت
خیرخواهان یکی دیگر از عوامل تضعیف اقتصاد را مهاجرت نیروی انسانی و خروج بخشی از ظرفیتهای علمی و تخصصی کشور میداند.
به گفته او، در کنار کاهش درآمدهای نفتی و فشار تحریمها، سیاستهای نادرست باعث شده بخشی از نیروهای متخصص و سرمایه انسانی کشور امکان فعالیت موثر در داخل را از دست بدهند.
او معتقد است محدود شدن فضای کسبوکار و ایجاد موانع برای فعالیت اقتصادی، باعث شده بسیاری از افراد توانمند به جای مشارکت در توسعه داخلی، مسیر مهاجرت را انتخاب کنند.
سیاستهای کوتاهمدت، مانع اصلاحات اقتصادی شده است
این اقتصاددان با انتقاد از رویکرد کوتاهمدت دولتها میگوید بسیاری از مشکلات فعلی اقتصاد ایران، نتیجه تصمیمهایی است که برای کسب نتیجه فوری اتخاذ شدهاند، بدون آنکه پیامدهای بلندمدت آنها در نظر گرفته شود.
به گفته او، برخی اصلاحات اقتصادی ممکن است در کوتاهمدت هزینههایی ایجاد کند، اما در بلندمدت میتواند مسیر رشد کشور را اصلاح کند. با این حال، دولتها معمولاً به دلیل محدودیت زمانی و فشارهای سیاسی، تمایل کمتری به اجرای این اصلاحات دارند.
اقتصاد رسمی در اختیار گروههای دارای منافع خاص قرار گرفته است
خیرخواهان گسترش اقتصاد غیررسمی را یکی از پیامدهای محدودیتهای موجود در اقتصاد رسمی میداند.
او معتقد است زمانی که ورود به اقتصاد رسمی برای بسیاری از افراد دشوار شود و امتیازات ویژه در اختیار گروههای خاص قرار گیرد، بخشی از جامعه ناچار به فعالیت در بخش غیررسمی روی میآورد.
به گفته او، ایجاد رانت، تبعیض و موانع ورود به بازار رسمی باعث شده بسیاری از فعالان اقتصادی نتوانند به شکل قانونی رشد کنند، سرمایهگذاری کنند یا به منابع مالی دسترسی داشته باشند.
وقتی بخش بزرگی از اقتصاد به حاشیه رانده میشود
خیرخواهان میگوید اقتصاد غیررسمی در شرایط طبیعی باید سهم کوچکی از اقتصاد را تشکیل دهد، اما در ایران به دلیل قوانین نامناسب و تبعیضها، این بخش بیش از حد بزرگ شده است.
او تاکید میکند بزرگشدن اقتصاد غیررسمی هزینههای سنگینی برای کشور دارد؛ زیرا بسیاری از بنگاههای فعال در این بخش کوچک باقی میمانند و امکان توسعه، سرمایهگذاری، تحقیق و توسعه و افزایش کیفیت محصولات را ندارند.
به گفته او، نتیجه این وضعیت کاهش بهرهوری، ناتوانی بنگاهها در رشد و افت کیفیت تولید داخلی است.
