آشفته بازار گوشت / نه مردم راضی، نه تولیدکننده راضی!

منصور پوریان، رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام کشور در تحلیل وضعیت بازار گوشت و ترکش‌های جراحی اقتصادی گفت: «متأسفانه امروز در بازار نه فقط در بخش اقلام پروتئینی، بلکه در حوزه اقلام مختلف شاهد افزایش قیمت‌ها هستیم. واقعیت این است که به دلیل تأثیرپذیری از شرایط موجود، یک‌سری قیمت‌سازی‌ها در بازار صورت می‌گیرد که شرایط را برای مصرف‌کنندگان بسیار سخت کرده است. پس از اجرای طرح اقتصادی دولت، هزینه‌های تولید و به‌ویژه قیمت نهاده‌های دامی به شدت بالا رفت و همین مسئله هزینه‌های تولید گوشت در کشور را صعودی کرد. متأسفانه قبل از اینکه قیمت کلی یا مقطعیِ رسمی اعلام شود، برخی به صورت خودسرانه و بر طبق محاسبات هزینه‌ای مجموعه خود، اقدام به تعیین قیمت و عرضه گوشت می‌کنند که مصداق بارز قیمت‌سازی است.»

وی با تشریح کف قیمت دام زنده در بازار افزود: «در حال حاضر قیمت هر کیلوگرم دام زنده سبک (گوسفندی) در محدوده ۷۰۰ هزار تومان و در بخش دام سنگین (گوساله) در محدوده ۶۰۰ هزار تومان قرار دارد. البته ما بعضاً در مبحث سبد گوشتی کشور، گوشت منجمد را هم داریم که دارای قیمت مقطوع بوده و بخش عمده آن وارداتی است. با این حال، ما باید به دنبال راهکاری باشیم که چگونه قیمت گوشت را منطقی‌تر و برای مصرف‌کنندگان به‌صرفه‌تر کنیم.»

رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام با انتقاد از قطع حمایت‌های ارزی و آسیب به تولیدکننده و مردم اضافه کرد: «اصلی‌ترین راهکار این است که طرحی برای در اختیار گذاشتن نهاده با قیمت مناسب برای واحد‌های تولیدی اجرا شود تا گوشت با قیمت مناسب‌تری تولید شود. از سوی دیگر باید حمایت‌هایی صورت بگیرد تا گوشت وارداتی نیز با قیمت مناسب‌تری به دست مردم برسد. در حال حاضرارز نرخ ترجیحی برای واردات گوشت و نهاده‌های دامی حذف شده و کار با ارز آزاد پیش می‌رود. در حالی که پیش از این، حمایت از گوشت منجمد با ارز نیمایی صورت می‌گرفت و قیمت‌ها مناسب بود. اما در جریان یک شب جراحی اقتصادی، در مرحله اول این تولیدکنندگان بودند که هزینه سنگین آن را پرداخت کردند و پس از آن، هزینه این تصمیم به مردم و سفره‌هایشان تحمیل شد. اگر هزینه تولید مناسب‌تر بود، قیمت گوشت هم مناسب می‌شد.»

پوریان با تأکید بر لزوم تدوین یک بسته حمایتی اضطراری تصریح کرد: «تمام بازار به قیمت ارز وابسته است. بالا رفتن قیمت ارز مستقیماً باعث افزایش قیمت نهاده‌ها می‌شود. چرا که نرخ ارز آزاد به روز است و هر روز بالا می‌رود و به تبع آن محاسبات گوشت وارداتی هم صعودی می‌شود. من فکر نمی‌کنم ارز ترجیحی دوباره برگردد. اما دولت باید یک بسته حمایتی اورژانسی برای نهاده‌های دامی در نظر بگیرد. تولیدکننده هزینه بالایی برای تولید یک کیلوگرم گوشت می‌دهد و این شرایط باید تغییر کند. یکی از راهکار‌ها می‌تواند در قالب تولید قراردادی نهاده و علوفه در داخل کشور، تهیه دام برای پرواربند‌ها و همچنین واردات مناسب گوشت پیگیری شود.»

وی در خصوص تغییر کشورهای مبداء واردات غلات و نهاده‌های دامی توضیح داد: «نهاده‌های دامی طبق سنت گذشته عموماً از طریق دریا و از مسیر آمریکای لاتین وارد می‌شد، اما اکنون کشور‌های دیگری چون آسیای میانه و کشور‌هایی مثل روسیه و قرقیزستان تولیدکننده بزرگ غلات هستند که می‌توانند بر بازار ما تأثیرگذار باشند و اکنون هم داریم از ظرفیت آنها استفاده می‌کنیم. البته در این بخش هم نیاز به بازنگری جدی داریم. باید شرایط تولید را آسان کنیم تا کشور به قدرت تولید اول خود بازگردد.»

این مقام صنفی در پایان با اشاره به وضعیت تقاضا و وابستگی شدید بازار پروتئین به ارز گفت: «ما در حال حاضر کمبودی در بازار نداریم و کالا موجود است. اما در بخش تقاضا، با کاهش مصرف در بخش خانوار مواجه شده‌ایم. هرچند در بخش پرمصرف‌ها مثل کارخانجات سوسیس و کالباس و مراکز پزنده‌ای که باید بار مصرفی خود را تأمین کنند، تقاضا هنوز کم نشده و سر جایش است. نکته کلیدی اینجاست که میزان وابستگی مرغ به نهاده‌های دامی نظیر ذرت و جو حدود ۹۰ درصد و گوشت قرمز حدود ۵۰ درصد است. به همین دلیل افزایش قیمت ارز تأثیر بسیار بالایی بر قیمت نهایی گوشت می‌گذارد. حذف ارز ترجیحی باید به صورت تدریجی و پله‌پله انجام می‌شد، اما اجرای سریع آن شوک بزرگی به بازار وارد کرد و محدودیت‌هایی در مسیر تولید به وجود آورد.»