سایه ابهام بر سر بورس

کاهش ضریب اعتباری معامله‌گران چه اثری بر بورس داشت؟

همایون دارابی، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌و‌گو با اقتصاد۲۴، درباره دلایل افت بازار سهام در هفته گذشته گفت: این اتفاق را نمی‌توان با توجه به رشدی که از ابتدای سال در بازار شاهد بودیم، به معنای قرار گرفتن بورس در وضعیت قرمز دانست. با این حال، تفاوت شرایط هفته گذشته با دوره‌های قبلی که تنش‌های منطقه‌ای افزایش پیدا می‌کرد، قابل توجه بود؛ زیرا در دفعات گذشته، معمولاً خروج پول با این شدت اتفاق نمی‌افتاد و در بسیاری از موارد، منابع به سمت صندوق‌های درآمد ثابت حرکت می‌کردند.

وی افزود: هفته گذشته شرایط تا حدودی متفاوت بود. بورس پس از رشد قابل توجه و نزدیک شدن شاخص کل به محدوده ۸.۵ میلیون واحد، وارد فاز اصلاح شد. در این میان، یکی از عوامل مهم اثرگذار بر بازار سرمایه پس از جنگ، ضریب اعتباری معامله‌گران است.

این کارشناس توضیح داد: ضریب اعتباری مشخص می‌کند که معامله‌گران تا چه میزان می‌توانند از کارگزاری‌ها اعتبار دریافت کنند و آن را برای خرید سهام به کار بگیرند. با افزایش سطح شاخص، این ضریب به‌صورت مستمر کاهش پیدا کرده و هفته گذشته نیز حدود ۵ درصد دیگر از آن کاسته شد.

به گفته دارابی؛ بخشی از آنچه در آمار‌ها به‌عنوان خروج منابع از بازار دیده می‌شود، در واقع به کاهش میزان اعتبار در اختیار معامله‌گران حقیقی مربوط است. سازمان بورس با توجه به افزایش ارزش بازار و برای حفظ ثبات معاملات در سطوح بالاتر، ضریب اعتباری را تغییر می‌دهد تا فشار کمتری به شبکه کارگزاری‌ها و نظام بانکی برای تأمین اعتبار وارد شود.

گزارش‌های شش‌ماهه و ارزندگی سهام نقطه امید بازار است

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به افزایش تنش‌های سیاسی منطقه‌ای و تشدید مسائل مرتبط با جنگ و نفت گفت: هم‌زمان با این تحولات، گزارش‌های شش‌ماهه شرکت‌ها و عملکرد مهرماه بنگاه‌های بورسی نیز در حال انتشار است و تاکنون گزارش‌های بسیار خوبی منتشر شده است.

وی ادامه داد: نسبتP/E بازار که به محدوده کمتر از هفت رسیده، می‌تواند خبر خوبی برای بورس باشد و نشان دهد بازار همچنان ظرفیت رشد دارد. از سوی دیگر، اختلاف میان نرخ ارز دولتی و نرخ ارز آزاد نیز برای افزایش سودآوری شرکت‌های صادراتی ظرفیت ایجاد می‌کند.

دارابی با اشاره به محدودیت‌های صادراتی ناشی از تحریم‌ها و محاصره اقتصادی اظهار کرد: متأسفانه بسیاری از شرکت‌های صادراتی، به‌ویژه شرکت‌های سیمانی در مناطق جنوبی کشور، نتوانسته‌اند صادرات خود را انجام دهند. با این حال، اگر این مشکلات برطرف شود و محدودیت‌های صادراتی کاهش پیدا کند، این شرکت‌ها ظرفیت بالایی برای افزایش سودآوری خواهند داشت.

وی تأکید کرد: در شرایط فعلی، بازار نگرانی غیرقابل‌مدیریت و خاصی ندارد، بلکه معامله‌گران در حال تطبیق دادن خود با شرایط جدید هستند. شرایطی که از گزارش‌های شش‌ماهه، کاهش ضریب اعتباری و انتظار برای روشن شدن مسائل رسانه‌ای و سیاسی تأثیر می‌گیرد. امیدواریم با انتشار اخبار مثبت سیاسی، توجه بازار دوباره به عوامل بنیادی و گزارش‌های مناسب شرکت‌ها جلب شود.

تغییرات یک‌شبه قوانین درباره پالایشی‌ها بزرگ‌ترین ریسک بازار سرمایه است

این کارشناس بازار سرمایه، درباره ابهامات مربوط به نرخ خوراک و مقررات شرکت‌های پالایشی گفت: همچنان بزرگ‌ترین ریسک بازار سرمایه، تغییرات یک‌شبه قوانین و مقررات، به‌ویژه از سوی نهاد‌های دولتی است.

وی افزود: در گذشته نیز نهاد‌های تنظیم‌گر با تغییر نرخ خوراک پتروشیمی‌ها، شوک‌هایی به بازار وارد کردند. امسال هم با توجه به شرایط جنگی، محاصره اقتصادی و مشکلاتی که برای صنعت پتروشیمی ایجاد شده، این بار صنعت پالایشگاهی با تغییراتی مواجه شده که از نظر اقتصادی قابل قبول نیستند و متأسفانه به بسته شدن نماد‌های این گروه منجر شده‌اند.

این کارشناس با تأکید بر ضرورت اصلاح این رویکرد تصریح کرد: سازمان بورس، کانون‌ها و شرکت‌های فعال در بازار سرمایه باید تلاش کنند دولت را به کنار گذاشتن تغییرات مبهم و فاقد منطق اقتصادی متقاعد کنند. اقتصاد باید مسیر طبیعی خود را طی کند و دولت نیز باید برای تأمین منابع یارانه‌هایی که به مردم پرداخت می‌کند، راهکار مناسبی پیدا کند.

وی ادامه داد: دولت تلاش می‌کند یارانه‌های گسترده‌ای در بخش بنزین و سایر حامل‌های انرژی پرداخت کند، اما باید این موضوع را درک کند که سهامداران بازار سرمایه نباید هزینه این یارانه‌ها را بپردازند. اگر دولت منابع کافی برای پرداخت یارانه‌ها ندارد، باید هرچه زودتر اصلاحات اقتصادی و قیمتی را در دستور کار قرار دهد تا از وارد شدن آسیب بیشتر به خزانه جلوگیری شود.

شاخص در محدوده ۸ تا ۸.۲ میلیون واحد می‌ماند؟

این کارشناس بازار سرمایه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ادامه افت بورس در هفته دوم آبان گفت: بازار همچنان نوسان خواهد داشت و احتمالاً فعلاً در محدوده ۸ میلیون واحد حرکت می‌کند تا اخبار قطعی‌تری درباره مسائل سیاسی و تحولات پیش رو منتشر شود.

وی افزود: در حال حاضر، دورنمای کاهشی شدیدی برای بازار متصور نیستم. زیرا نقدینگی فعال در بازار وجود دارد و شرکت‌ها نیز از نظر بنیادی ارزنده هستند. معامله‌گران می‌توانند در قیمت‌های پایین‌تر به خرید و افزایش سهم خود در شرکت‌ها اقدام کنند.

این کارشناس در پایان، محدوده ۸ میلیون واحد را یکی از سطوح حمایتی مناسب برای شاخص کل بورس دانست.