بررسی دامنه قیمت اقلام بهداشت دهان و دندان در سالهای ۱۴۰۳، ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نشان میدهد در هر چهار گروه اصلی شامل مسواک، خمیردندان، دهانشویه و نخ دندان، قیمتهای بازار نسبت به دو سال قبل افزایش یافته است. البته باید توجه داشت که این ارقام مربوط به دامنه قیمت محصولات موجود در بازار است و تفاوت برند، کیفیت، حجم، نوع محصول و امکانات آن میتواند فاصله میان حداقل و حداکثر قیمت را بسیار زیاد کند.
مسواک؛ از ۵۰ هزار تومان تا ۹ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان
در سال ۱۴۰۳، قیمت مسواک در بازار در محدوده حدود ۵۰ هزار تا ۶۰۰ هزار تومان قرار داشت. یک سال بعد، کف قیمت به حدود ۷۰ هزار تومان و سقف قیمت به حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسید. در سال ۱۴۰۵ نیز بررسی قیمتهای موجود در بازار، دامنهای از حدود ۶۹ هزار تومان تا ۹ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان را نشان میدهد.
| سال | حداقل قیمت مسواک | حداکثر قیمت مسواک |
| ۱۴۰۳ | ۵۰ هزار تومان | ۶۰۰ هزار تومان |
| ۱۴۰۴ | ۷۰ هزار تومان | ۱.۲ میلیون تومان |
| ۱۴۰۵ | ۶۹ هزار تومان | ۹.۴ میلیون تومان |
مقایسه سال ۱۴۰۵ با ۱۴۰۳ نشان میدهد کف این بازه حدود ۳۸ درصد افزایش داشته است. در سوی دیگر، سقف قیمت بیش از ۱۴۶۶ درصد رشد کرده است. البته این رقم به معنای آن نیست که یک مسواک مشخص ۱۴۶۶ درصد گران شده است؛ بلکه نشاندهنده افزایش سقف قیمت کالاهای موجود در بازار و ورود محصولات گرانقیمتتر، از جمله مسواکهای برقی و پیشرفته، به این دامنه است.
برای مثال، در فهرست فعلی بازار، در کنار مسواکهای ساده کودک که قیمت آنها در محدوده دهها هزار تومان است، نمونههای برقی و تخصصی با قیمت چند میلیون تومان نیز دیده میشود. همین موضوع نشان میدهد مصرفکننده برای تأمین این کالای به ظاهر ساده، با طیف بسیار متفاوتی از قیمتها روبهروست.
خمیردندان؛ افزایش قیمت در کنار تغییر الگوی مصرف
خمیردندان نیز یکی از کالاهای مصرفی است که تقریباً هیچ خانوادهای نمیتواند آن را به طور کامل از سبد خرید خود حذف کند. در سال ۱۴۰۳، قیمت این محصولات حدود ۴۰ تا ۳۵۰ هزار تومان بود. در سال ۱۴۰۴ دامنه قیمت به حدود ۶۰ تا ۶۰۰ هزار تومان رسید و در سال ۱۴۰۵ قیمتهای موجود در بازار از حدود ۷۱ هزار و ۴۰۰ تومان تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان را شامل میشود.
| سال | حداقل قیمت خمیردندان | حداکثر قیمت خمیردندان |
| ۱۴۰۳ | ۴۰ هزار تومان | ۳۵۰ هزار تومان |
| ۱۴۰۴ | ۶۰ هزار تومان | ۶۰۰ هزار تومان |
| ۱۴۰۵ | ۷۱٬۴۰۰ تومان | ۱.۱ میلیون تومان |
در این گروه، کف قیمت نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۷۹ درصد افزایش داشته و سقف قیمت نیز حدود ۲۱۴ درصد بیشتر شده است.
افزایش قیمت خمیردندان در این بین اهمیت بیشتری پیدا دارد، زیرا برخلاف بسیاری از محصولات بهداشتی، مصرف آن برای بیشتر افراد مستمر است. یک خانواده چندنفره باید در طول سال چندین بار خمیردندان خریداری کند و همین خریدهای ظاهراً کوچک، در مجموع هزینهای قابل توجه ایجاد میکند. از سوی دیگر، همه افراد الزاماً نمیتوانند از ارزانترین خمیردندان موجود در بازار استفاده کنند. افرادی که دندانهای حساس، مشکلات لثه یا سایر مشکلات دهان و دندان دارند، ممکن است به محصولات تخصصیتری نیاز داشته باشند. بنابراین افزایش قیمت در این گروه میتواند مستقیماً بر هزینه مراقبت روزمره اثر بگذارد.
دهانشویه؛ محصولی که ممکن است از سبد خانوار حذف شود
دهانشویه در مقایسه با مسواک و خمیردندان معمولاً در گروه کالاهای ضروریتر قرار نمیگیرد و به همین دلیل ممکن است در شرایط فشار اقتصادی، نخستین محصولی باشد که از سبد خرید خانواده حذف میشود.
قیمت دهانشویه در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۰ تا ۳۰۰ هزار تومان بود. این دامنه در سال ۱۴۰۴ به حدود ۸۰ تا ۴۰۰ هزار تومان رسید و در سال ۱۴۰۵، قیمتهای موجود از حدود ۸۷ هزار تومان تا ۵۲۶ هزار و ۵۲۵ تومان را شامل میشود.
| سال | حداقل قیمت دهانشویه | حداکثر قیمت دهانشویه |
| ۱۴۰۳ | ۶۰ هزار تومان | ۳۰۰ هزار تومان |
| ۱۴۰۴ | ۸۰ هزار تومان | ۴۰۰ هزار تومان |
| ۱۴۰۵ | ۸۷ هزار تومان | ۶۰۰ هزار تومان |
در فاصله سالهای ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵، کف قیمت دهانشویه حدود ۴۵ درصد و سقف قیمت حدود ۷۶ درصد افزایش یافته است.
نخ دندان؛ هزینهای کوچک با اثر بزرگ
نخ دندان نیز از جمله اقلامی است که ممکن است در مقایسه با هزینههای درمانی، کماهمیت به نظر برسد؛ اما تداوم استفاده از آن بخشی از مراقبت روزانه دهان و دندان است.
در سال ۱۴۰۳ قیمت نخ دندان حدود ۵۰ تا ۲۵۰ هزار تومان گزارش شده بود. در سال ۱۴۰۴ این دامنه به حدود ۷۰ تا ۴۵۰ هزار تومان رسید و در سال ۱۴۰۵ قیمتهای موجود در بازار از حدود ۹۹ هزار تومان تا ۷۶۸ هزار تومان متغیر است.
| سال | حداقل قیمت نخ دندان | حداکثر قیمت نخ دندان |
| ۱۴۰۳ | ۵۰ هزار تومان | ۲۵۰ هزار تومان |
| ۱۴۰۴ | ۷۰ هزار تومان | ۴۵۰ هزار تومان |
| ۱۴۰۵ | ۹۹ هزار تومان | ۷۶۸ هزار تومان |
بر این اساس، کف قیمت نخ دندان در این دوره حدود ۹۸ درصد افزایش یافته و سقف قیمت نیز حدود ۲۰۷ درصد بیشتر شده است.
جدول نهایی افزایش قیمت
| گروه کالا | دامنه قیمت ۱۴۰۳ | دامنه قیمت ۱۴۰۴ | دامنه قیمت ۱۴۰۵ | افزایش کف قیمت ۱۴۰۵ نسبت به ۱۴۰۳ | افزایش سقف قیمت ۱۴۰۵ نسبت به ۱۴۰۳ |
| مسواک | ۵۰ هزار تا ۶۰۰ هزار | ۷۰ هزار تا ۱.۲ میلیون | ۶۹ هزار تا ۹.۴ میلیون | ۳۸درصد | ۱۴۶۷درصد |
| خمیردندان | ۴۰ تا ۳۵۰ هزار | ۶۰ تا ۶۰۰ هزار | ۷۱٬۴۰۰ تا ۱.۱ میلیون | ۷۹درصد | ۲۱۴درصد |
| دهانشویه | ۶۰ تا ۳۰۰ هزار | ۸۰ تا ۴۰۰ هزار | ۸۷ تا ۵۲۶٬۵۲۵ | ۴۵درصد | ۷۶درصد |
| نخ دندان | ۵۰ تا ۲۵۰ هزار | ۷۰ تا ۴۵۰ هزار | ۹۹ تا ۷۶۸ هزار | ۹۸درصد | ۲۰۷درصد |
وقتی پیشگیری هم هزینهبر میشود
اما اهمیت این ارقام تنها در گران شدن چند قلم بهداشتی خلاصه نمیشود. مسئله مهمتر، تأثیر این افزایش قیمت بر رفتار خانوارها و میزان توجه آنها به سلامت دهان و دندان است.
در شرایط اقتصادی دشوار، خانوار معمولاً هزینهها را اولویتبندی میکند. خوراک، مسکن، قبوض، حملونقل و هزینههای ضروری درمان در صدر این فهرست قرار میگیرند و برخی هزینههای پیشگیرانه ممکن است به تعویق بیفتند. مراقبت از دندان نیز میتواند قربانی همین اولویتبندی شود.
در حالی که دندانپزشکی از حوزههایی محسوب میشود که پیشگیری در آن اهمیت بسیار زیادی دارد. رعایت بهداشت روزانه، مسواک زدن صحیح، استفاده از نخ دندان و معاینههای دورهای میتواند به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک کند. اما اگر فرد به دلیل مشکلات مالی مراقبتهای روزانه را کاهش دهد یا مراجعه برای معاینه را به تعویق بیندازد، ممکن است یک مشکل کوچک در آینده به درمانی پیچیدهتر و پرهزینهتر تبدیل شود.
در واقع، حذف هزینههای پیشگیری لزوماً به معنای کاهش هزینههای خانوار نیست؛ گاهی فقط زمان پرداخت هزینه را به آینده منتقل میکند، آن هم در شرایطی که هزینه درمان میتواند چندین برابر بیشتر باشد.
