یک بام و دو هوای واردات خودرو در مناطق آزاد
مجموع تحولات ماههاي اخير نشان ميدهد سياست واردات خودرو در مناطق آزاد در مسير يكدستي حركت نميكند.
مجموع تحولات ماههاي اخير نشان ميدهد سياست واردات خودرو در مناطق آزاد در مسير يكدستي حركت نميكند.
به گزارش رصد روز، واردات خودرو در مناطق آزاد کشور بار دیگر با تغییر مقررات مواجه شده است. در ماههای گذشته، سیاستگذار با فراهم کردن امکان واردات خودرو توسط اشخاص حقیقی و استفاده از ظرفیت مناطق آزاد، مسیرهای تازهای برای ورود خودرو ایجاد کرده بود؛ اما از ابتدای شهریور ۱۴۰۵، این روند با محدودیت جدیدی روبرو شد و واردات و شمارهگذاری خودرو به نام اشخاص حقیقی متوقف شد. همزمان، در منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی(ره) مسیر متفاوتی در حال شکلگیری است؛ مسیری که فعلا به واردات خودروهای حملونقل عمومی محدود شده و هنوز مجوزی برای ورود خودروهای شخصی از آن صادر نشده است.
مناطق آزاد کشور در ماههای اخیر شاهد دو مسیر متفاوت در سیاست واردات خودرو بودهاند؛ در حالی که واردات شخصی خودرو در مناطق آزاد از ابتدای شهریورماه متوقف شده، منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) وارد مرحله شمارهگذاری شده است؛ البته فعلا برای خودروهای عمومی و نه خودروهای شخصی. اما ماجرا از چه قرار است؟
بر اساس ابلاغیه پلیس راهور که مهدی کاظمیان، سخنگوی سازمان منطقه آزاد انزلی، جزییات آن را اعلام کرده است، از اول شهریور ۱۴۰۵ ترخیص و شمارهگذاری خودروهای وارداتی به نام اشخاص حقیقی امکانپذیر نیست. بر این اساس، تشریفات واردات و شمارهگذاری باید از طریق شرکتهایی انجام شود که مجوز فعالیت از سازمان مناطق آزاد دارند. کاظمیان تأکید کرده این تصمیم تنها مربوط به منطقه آزاد انزلی نیست و تمامی مناطق آزاد کشور را دربرمیگیرد.
به این ترتیب، مسیری که طی بیش از یک سال گذشته امکان ورود خودرو توسط اشخاص حقیقی را فراهم کرده بود، عملاً از شهریورماه تغییر کرده و نقش شرکتهای دارای مجوز در فرآیند واردات، ترخیص و شمارهگذاری پررنگتر شده است.
درباره دلایل این تغییر، مسوولان مناطق آزاد به موضوعاتی مانند نظارت بر واردکنندگان، مشخص بودن مسوولیت شرکتها و امکان پیگیری خدمات پس از فروش اشاره کردهاند. در این چارچوب، شرکتهای دارای مجوز به عنوان شخصیتهای حقوقی مشخص، مسوولیت بیشتری در قبال فرآیند واردات و عرضه خودرو خواهند داشت و امکان نظارت بر عملکرد آنها برای نهادهای ذیربط سادهتر خواهد بود.
البته این تغییر از نگاه برخی مسوولان مناطق آزاد، به معنای محدود شدن یکی از مسیرهای ایجادشده برای تسهیل واردات است؛ مسیری که طی ماههای گذشته به ورود خودروهای متنوعتری به بازار مناطق آزاد کمک کرده بود.
اجرای این دستورالعمل نیز بلافاصله اتفاق نیفتاد و طبق اظهارات کاظمیان، اجرای آن چند مرتبه به تعویق افتاد تا خودروهایی که پیشتر وارد شده بودند تعیین تکلیف شوند. در نهایت، ابتدای شهریورماه به عنوان زمان اجرای ضوابط جدید تعیین شد.
تغییر مقررات تنها به واردات اشخاص حقیقی محدود نمانده است. دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد نیز پیشفروش خودروهای وارداتی در مناطق آزاد را ممنوع اعلام کرده است. بر اساس این ضوابط، عرضه خودرو پیش از ورود فیزیکی آن و انجام تشریفات قانونی، مجاز نیست.
این محدودیت با هدف جلوگیری از ایجاد تعهدات نامشخص برای خریداران و ساماندهی فرآیند فروش خودروهای وارداتی اعمال شده است. بنابراین شرکتها نمیتوانند صرفاً بر مبنای سفارش یا وعده ورود خودرو، اقدام به پیشفروش آن کنند.
در همین شرایط، منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) در ماههای اخیر به یکی از نقاط مورد توجه در بحث واردات خودرو تبدیل شده است.
در ۲۵ خرداد ۱۴۰۵، آیین آغاز شمارهگذاری خودرو و رونمایی از پلاک اختصاصی منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) برگزار شد و تفاهمنامه اجرایی میان پلیس راهور و شرکت شهر فرودگاهی امام خمینی (ره) نیز برای اجرای سازوکار شمارهگذاری و تعیین ضوابط تردد خودروهای این منطقه به امضا رسید.
با این حال، رونمایی از پلاک منطقه آزاد تهران به معنای آزاد شدن واردات خودروهای شخصی برای شهروندان تهرانی نبود. در مرحله فعلی، استفاده از این ظرفیت به خودروهای حملونقل عمومی و خدماتی اختصاص دارد؛ از جمله تاکسی، ون، مینیبوس و اتوبوس. هدف اعلامشده نیز نوسازی ناوگان فرسوده، کاهش آلایندگی و بهبود حملونقل عمومی تهران است.حتی برای این بخش نیز طرح مشخصی برای ورود گسترده خودرو وجود دارد؛ مدیرکل منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی از سفارشگذاری برای ورود ۱۰ هزار دستگاه خودروی حملونقل عمومی در سال جاری خبر داده است.
با وجود رونمایی از پلاک منطقه آزاد تهران و بحثهایی که درباره ظرفیت این منطقه شکل گرفته، تا این لحظه مجوز مشخصی برای واردات خودروهای شخصی از منطقه آزاد شهر فرودگاهی امام خمینی اعلام نشده است. مدیرعامل شهر فرودگاهی نیز اعلام کرده که در مرحله فعلی برنامهای برای ورود خودروهای شخصی وجود ندارد و تمرکز طرح بر حملونقل عمومی است.
به همین دلیل، نباید رونمایی از پلاک منطقه آزاد تهران را با آزاد شدن واردات خودروی شخصی برای ساکنان تهران یکی دانست. محدوده منطقه آزاد شهر فرودگاهی نیز صرفاً بخشی از محدوده فرودگاه امامخمینی (ره) است و به معنای تبدیل کل استان تهران به منطقه آزاد نیست.
با وجود نبود مجوز فعلی برای واردات خودروهای شخصی از این منطقه، احتمال توسعه دامنه فعالیت منطقه آزاد تهران به خودروهای شخصی، همچنان محل بحث بازار خودرو است. در صورت تغییر مقررات و باز شدن این مسیر، موضوع قیمت خودروهای وارداتی و میزان رقابت آنها با محصولات داخلی میتواند دوباره مورد توجه قرار گیرد.عبدالله بابایی، کارشناس صنعت خودرو، در همین زمینه معتقد است واردات خودروهای عمومی تهدید جدی برای خودروسازان داخلی ایجاد نمیکند، اما در صورت فراهم شدن امکان واردات خودروهای شخصی، شرایط رقابت متفاوت خواهد شد. او همچنین با اشاره به رشد نرخ ارز، گفته است کف قیمت خودروهای وارداتی نسبت به برآوردهای قبلی افزایش یافته است.
در نتیجه، بحث اصلی درباره منطقه آزاد تهران در حال حاضر واردات خودروی شخصی نیست، بلکه دامنهای است که این ظرفیت در آینده میتواند پیدا کند؛ موضوعی که به تصمیمات دولت، ضوابط پلیس راهور و سیاستهای مربوط به مناطق آزاد وابسته خواهد بود.
مجموع تحولات ماههای اخیر نشان میدهد سیاست واردات خودرو در مناطق آزاد در مسیر یکدستی حرکت نمیکند. از یک سو، در سطح ملی امکان واردات و شمارهگذاری خودرو به نام اشخاص حقیقی از ابتدای شهریورماه محدود شده و واردات به مسیر شرکتهای دارای مجوز منتقل شده است؛ از سوی دیگر، منطقه آزاد تهران در حال توسعه ظرفیت واردات خود است، اما فعلاً این ظرفیت را به ناوگان عمومی اختصاص داده است.
بنابراین، پلاک منطقه آزاد تهران هنوز به معنای باز شدن در واردات خودروهای شخصی نیست و همزمان، مسیر واردات شخصی در سایر مناطق آزاد نیز با ضوابط جدید محدود شده است. آنچه در ادامه میتواند تعیینکننده باشد، این است که آیا سیاستگذار دامنه فعالیت منطقه آزاد تهران را در آینده به خودروهای شخصی گسترش خواهد داد یا خیر و در صورت چنین تغییری، این واردات تحت چه چارچوبی انجام خواهد شد.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
