اکنون روند خاموشیها به طور رسمی در تیرماه در شهرهای مختلف کشور ازجمله تهران و مشهد آغاز شده است.
هر ساله به دلیل افزایش دما در فصول گرم سال و افزایش تقاضا برای وسایل سرمایشی، میزان مصرف برق افزایش مییابد. امسال نیز به دلیل افزایش دیرهنگام دمای هوا، قطعیهای برنامهریزیشده دیرتر از پارسال آغاز شد.
در کنار این موارد، میزان ناترازی برق نسبت به سال گذشته کمتر گزارش شده است، اما با این حال همچنان شکاف عمیقی میان عرضه و تقاضای برق وجود دارد.
ناترازی 13 هزار مگاواتی برق در تابستان سال جاری
در حالی که در تابستان سال گذشته، میزان ناترازی برق بیش از 20 هزار مگاوات برآورد شده بود، ناترازی برق در سال جاری حدود 13 هزار مگاوات عنوان شده است.
مرکز پژوهشهای مجلس در در گزارشی با عنوان «بررسی وضعیت تامین برق در تابستان سال 1405» عنوان کرده است که با وجود افزایش ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر و بهبود تولید برقآبی، شکاف میان عرضه و تقاضای برق در اوج مصرف به بیش از ۱۳ هزار مگاوات میرسد.
در این گزارش آمده است: «در سناریوی واقعبینانه، میزان ناترازی برق در پیک تابستان سال ۱۴۰۵ حدود ۱۳/۶ هزار مگاوات خواهد بود که ۱/۱ هزار مگاوات در مقایسه با سال گذشته کمتر است. هرچند آثار ناشی از جنگ و آسیب به برخی نیروگاهها و صنایع انرژیبر منجر به افزایش تقاضا و کاهش عرضه شده، اما افزایش ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر و بهرهبرداری حداکثری از نیروگاههای برقآبی به دلیل افزایش بارشها، مجموعاً به میزان ۵/۵ هزار مگاوات ظرفیت تولید در زمان اوجبار را بهبود خواهد داد. به دلیل ماهیت تولید نیروگاههای خورشیدی، در صورت عدم مدیریت بار، ممکن است کسری برق در شب نسبت به سالهای قبل بیشتر شود که لازم است در اسرع وقت مدیریت این موضوع در دستور کار قرار گیرد.»
آنطور که مرکز پژوهشهای مجلس مدعی است، در بیش از ۸۲ درصد ساعات ناترازی کمتر از ۱۰ هزار مگاوات است و نشان میدهد کسری واقعی برق در اکثر ساعات تا سطح ۱۰ هزار مگاوات قرار دارد، بنابراین باید متناسب با آن باشد. مطابق محاسبات انجام شده، میتوان گفت شرایط صنعت برق در سال جاری نسبت به سال گذشته بهبود یافته و در صورت اعمال مدیریت صحیح در این بخش، میزان خاموشیهای برق کاهش خواهد یافت.
همچنین پیشتر مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق، عنوان کرد: «در صورت مدیریت شرایط، ناترازی حدود ۱۰ هزار تا ۱۲ هزار مگاواتی همچنان وجود خواهد داشت.»
میزان تولید برق کشور حدود 60 هزار مگاوات است / حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد توان قابل تامین برق کشور به مصرف تجهیزات سرمایشی اختصاص یافته است
با توجه به روند افزایش دمای هوا، افزایش مصرف برق و کاهش توان تولید برق در کشور، گزارههای متعددی در مورد میزان تولید برق منتشر شده است که همگی از شکاف عمیق میان تولید و تقاضا حکایت دارند.
دبیر سندیکای صنعت برق،متذکر شده بود: «با افزایش دمای هوا، حدود ۳۵ هزار مگاوات بار ناشی از وسایل سرمایشی و برودتی وارد شبکه برق شده است. برای درک بهتر این عدد باید توجه داشت که کل ظرفیت منصوبه نیروگاهی کشور حدود ۱۰۰ هزار مگاوات است. بنابراین ۳۵ هزار مگاوات در برابر ۱۰۰ هزار مگاوات رقم بسیار قابل توجهی است. البته اهمیت این عدد زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم در بهترین شرایط، تولید همزمان برق کشور به حدود ۸۰ هزار مگاوات میرسد. اگر برای سهولت محاسبه، توان عملی تولید را حدود ۷۰ هزار مگاوات در نظر بگیریم، مشخص میشود که نزدیک به ۵۰ درصد از این ظرفیت صرف وسایل برودتی میشود. در واقع امروز حدود ۴۰ درصد تا ۵۰ درصد توان قابل تأمین برق کشور به مصرف تجهیزات سرمایشی اختصاص یافته است.»
همچنین از سوی دیگر بر اساس محاسبات مرکز پژوهشهای مجلس، در سناریوی واقعبینانه، حداکثر توان تامینشده همزمان حدود ۶۸,۴۲۰ مگاوات برآورد میشود، در حالیکه تقاضای شبکه به بیش از ۸۱,۰۰۰ مگاوات میرسد، این شکاف منجر به ناترازی ۱۳,۶۴۰ مگاواتی میشود. در سایر حالتها، ناترازی در سناریوی خوشبینانه به ۱۰,۱۱۲ مگاوات کاهش یافته و در سناریوی بدبینانه با افزایش شکاف میان تولید ۶۶,۲۶۵ و تقاضای ۸۵,۰۶۱ مگاواتی، به ۱۸,۷۹۶ مگاوات میرسد.
این بدان معناست که میزان ناترازی برق در سال جاری ممکن است تا بیش از 18 هزار مگاوات نیز برسد و آنطور که پیداست به دلیل آسیبهای واردشده به ظرفیت نیروگاهی، کاهش راندمان نیروگاهها، روند اتلاف برق در شبکه، روند افزایش مصرف، نبود برنامه عملی برای بهینهسازی مصرف و… همچنان ناترازی ساختاری عرضه و تقاضای برق برطرف نشده است و امسال نیز شهروندان علاوه بر صنایع درگیر خاموشیهای متعدد خواهند بود؛ خاموشیهایی که اختلال در فرآیند زندگی مردم و روند تولید صنایع به وجود میآورد و آسیبهای زیادی به اقتصاد کشور وارد میکند.
با وجود کاهش ناترازی نسبت به سال گذشته، همچنان نمیتوان از بهبود سخن به میان آورد. ناترازی ۱۸ هزار مگاواتی در واقع معنایی جز فلج شدن چرخهای صنعت، توقف تولید و زیستن در شرایط طاقتفرسا ندارد. تداوم این ناترازی ساختاری و تحمیل خاموشیهای مکرر، نهتنها یک چالش فنی، بلکه نوعی بیتوجهی سیستماتیک به حق بدیهی دسترسی به برق و فعالیت اقتصادی پایدار است.
