آوار مشکلات بر سر معدنکاران
از فرسودگی ماشینآلات و کمبود سوخت و مواد ناریه گرفته تا افزایش هزینه مواد اولیه، عوارض صادراتی و محدودیتهای اداری همه مواردی است که معدنکار با آن دستوپنجه نرم میکند.
با قطعی برق در تابستان جاری شاهد ساعتها محدودیت برای تولید هستیم اما مساله این است که هر ساعت توقف یک دستگاه میتواند قیمت و هزینهای بهمراتب بیشتر از تامین قطعه و ماشینآلات را بهمعدن تحمیل و بخشی از زنجیره تولید را متوقف کند. حالا با وجود مشکلات گسترده در بخش معدن انتظار میرود که برای حفظ چرخه تولید مسوولان هر چه سریعتر بهکاهش موانع تولید ازجمله کاهش هزینههای تامین تجهیزات و ماشینآلات معدنی، عوارض، کمبود سوخت، مواد ناریه و… بپردازند.
چرا برای معدن مانع میسازیم؟
سیداحمد مشکانی، نایبرییس هیات مدیره انجمن مس ایران با اشاره بهکاهش درآمدهای نفتی و ضرورت توجه بیشتر بهظرفیتهای بخش معدن بهجهانصنعت گفت: سالهاست تاکید میشود که معدن میتواند بخشی از درآمدهای نفتی کشور را جبران کند و ظرفیت لازم برای ایفای چنین نقشی نیز وجود دارد اما در عمل شاهد آن هستیم که همزمان با افزایش فشار بر درآمدهای نفتی موانع فعالیت بخش معدن نیز بیشتر شده است. وی افزود: در یک سال گذشته و در شرایطی که کشور با چند مرحله تنش و جنگ مواجه بوده صادرات نفت نیز تحت فشار قرار گرفته و درآمدهای کشور کاهش یافته است. همزمان تورم بر قیمت کالاها و ارزاق عمومی اثر گذاشته و صادرات و واردات نیز با دشواریهای بیشتری روبهرو شده است.
این فعال معدنی ادامه داد: درچنینشرایطی معدن یکی از منابع خدادادی و مهم کشور است که باوجود همه دشواریهای موجود میتواند بهاقتصاد، اشتغال و ارزآوری کمک کند. بسیاری از معدنکاران طی یک سال گذشته تلاش کردند نیروی انسانی خود را حفظ کنند و مانع کاهش تولید شوند اما حجم مشکلات بهاندازهای افزایش یافته که تابآوری آنها بهمرزهای پایانی خود رسیده است. نایبرییس هیاتمدیره انجمن مس ایران با اشاره بهمهمترین چالشهای موجود در بخش معدن گفت: فرسودگی ماشینآلات معدنی و هزینه سنگین تعمیر و نگهداری آنها یکی از مشکلات جدی است. ازسویدیگر قیمت سوخت افزایش قابلتوجهی داشته، سهمیه معادن نیز کاهش یافته و دسترسی بهسوخت مورد نیاز فعالیتهای معدنی دشوارتر شده است. وی افزود: کمبود و دربرخی موارد نبود مواد ناریه و افزایش شدید قیمت آن رشد هزینه مواد شیمیایی و اسیدهای مورد استفاده در فرآوری، صدور دستورالعملهای ناکارآمد و بعضا مخرب تولید، مشکلات مرتبط با محیطزیست و منابع طبیعی، تهدید بهرهبرداران با ماده۲۰، قیمتگذاری دستوری و وضع عوارض بر صادرات از دیگر مسائلی است که فشار مضاعفی بر معدنکاران وارد کرده است.
مشکانی با انتقاد از نحوه سیاستگذاری در این حوزه گفت: سوال این است که چرا درشرایطیکه کشور بهمنابع جدید درآمدی نیاز دارد، ظرفیت معدن بهاندازه کافی مورد توجه دولتمردان و نمایندگان مجلس قرار نمیگیرد و درمقابل فعالان این بخش هر روز با محدودیتهای بیشتری مواجه میشوند؟
وی ادامه داد: زمانی که فروش نفت خام کاهش پیدا میکند تورم افزایش مییابد و نرخ ارز نیز صعودی بوده منطقی است که سیاستگذار بهتقویت بخشهایی بپردازد که امکان ایجاد درآمد، اشتغال و ارزآوری دارند. اگر بهبخش معدن کمک نشود ممکن است یکی دیگر از ظرفیتهای مهم درآمدزای کشور نیز بهتدریج تضعیف شود.
معادن کوچک در مرز تعطیلی
نایبرییس هیات مدیره انجمن مس ایران با تاکید بر آسیبپذیری بیشتر واحدهای کوچک و متوسط گفت: معادن کوچک و متوسط دیگر توان تحمل فشارهای فعلی را ندارند و ادامه این روند میتواند بهکاهش تولید و درنهایت تعطیلی بخشی از این معادن منجر شود.
اینفعال معدنی افزود: معادن کوچک برخلاف مجموعههای بزرگ، منابع مالی گستردهای برای تحمل افزایش مداوم هزینهها، توقف تولید یا تامین تجهیزات و مواد اولیه با قیمتهای بالا ندارند. بههمین دلیل هر محدودیت جدید میتواند مستقیما ادامه فعالیت آنها را تحت تاثیر قرار دهد.
وی تصریح کرد: تعطیلی یک معدن تنها بهمعنای توقف استخراج نیست بلکه اشتغال کارگران، فعالیت ناوگان حملونقل، واحدهای خدماتی و کارخانههای فرآوری وابسته بهآن نیز آسیب میبیند.
این فعال معدنی با ارائه پیشنهادی برای حل مشکلات موجود گفت: لازم است دولتمردان بهصورت مستقیم وارد میدان شوند و مشکلات معدنکاران و صاحبان کارخانههای فرآوری مواد معدنی را در محل فعالیت آنها بررسی کنند.
وی افزود: بسیاری از مسائل معادن را نمیتوان صرفا با بخشنامه و تصمیمات اداری حل کرد. شرایط جغرافیایی، نوع ماده معدنی، میزان استخراج، فاصله حمل، نیاز بهسوخت و ماشینآلات در هر معدن متفاوت است و این واقعیتها باید در سیاستگذاری مورد توجه قرار گیرد. وی تاکید کرد: در شرایط سخت اقتصادی کنونی معدن میتواند یکی از ظرفیتهای راهگشای کشور باشد اما برای استفاده از این مزیت باید بهجای ایجاد مانع مسیر تولید را تسهیل کرد. اگر سیاستگذار اجازه دهد معدنکار با دسترسی مناسب بهماشینآلات، سوخت، مواد اولیه و بازار فعالیت کند این بخش میتواند سهم بیشتری در جبران کاهش درآمدهای نفتی و تقویت اقتصاد کشور داشته باشد
بازنگری عوارض بخش معدن بر پایه شرایط موجود
درهمینخصوص بهتازگی رییس خانه معدن ایران با اشاره بهنقش پیشران بخش معدن در اقتصاد و برنامههای توسعهای کشور بر لزوم نگاه جامع بهزنجیره معدن تاکید کرد و با اشاره بهشرایط موجود کشور خواستار کاهش عوارض و هزینههای تامین تجهیزات و ماشینآلات معدنی ازسوی سیاستگذاران برای حفظ چرخه تولید معدن شد.
محمدرضا بهرامن، رییس خانه معدن گفت: در حوزه معدن قطعا باید یک مجموعه مستقل و جامع وجود داشته باشد تا درکنار تولیدکنندگان معدنی تامینکننده نیازهای حوزه معدن کشور باشد چراکه معدن بخش پیشران اقتصاد کشور است و حتی در برنامه هفتم توسعه با صراحت بر نقش پررنگ و اثرگذار آن تاکید شده که یک پیشبینی کاملا درست است.
وی افزود: با این حال باید زنجیره معدن را بهصورت یک کل در نظر بگیریم چراکه اگر بهتمام زنجیره بخش معدن توجه نشود بیشک با چالشهای بسیاری روبهرو خواهیم شد و نمیتوانیم قیمت تمام شده را مدیریت کنیم چراکه اگر قیمت تمام شده مقرونبهصرفه نباشد و زنجیره معدن بهموقع پشتیبانی نشود در بازارهای رقابت جهانی حضور کمرنگتری خواهیم داشت. بنابراین تامینکنندگان و تولیدکنندگان پشتیبان اصلی و ستون بخش معدن در رقابت اقتصادی هستند.
رییس خانه معدن ایران خاطرنشان کرد: ما باید بتوانیم بهموقع نیازهای خود را تامین کرده و تامینکنندگان این بخش باید معادن را حمایت کنند. شرایط امروز را نباید درنظر نگیریم چراکه شرایط بسیار خاص و پیچیده است و تامین بسیاری از قطعات و تجهیزات تولیدی و ماشینآلات معدنی با هزینه بسیاری صورت میگیرد و سیاستگذاران باید عوارض را بر پایه شرایط موجود کاهش دهند تا بتوانیم بهشکل مناسبی نیازهای بخش معدن را تامین و معادن را در چرخه تولید حفظ کنیم.
لزوم تمرکز بر تولید پایدار
فریبرز امیری، رییس هیاتمدیره انجمن تامینکنندگان و تولیدکنندگان قطعات و ماشینآلات معدنی و صنعتی افزود: ما امروز نیازمند ایجاد پیوندی واقعی میان معادن، تامینکنندگان و مجموعههای خدمات فنی زنجیره معدن هستیم که نتیجه آن در عملکرد روزمره معدن دیده شود.
وی افزود: معدن فقط در محل استخراج تعریف نمیشود و تولید پایدار زمانی شکل میگیرد که ماشینآلات آماده بهکار، قطعات مورد نیاز بهموقع و با کیفیت مطلوب تامین، خدمات فنی بهموقع در دسترس و تصمیمات بر پایه اطلاعات فنی اتخاذ شود. رییس هیاتمدیره انجمن تامینکنندگان و تولیدکنندگان قطعات و ماشینآلات معدنی و صنعتی خاطرنشان کرد: امروز مدیران معدنی بیش از هر کسی موضوع کمبود قطعه، تاخیر در تحویل، کیفیت با اطمینان کم، نبود خدمات پس از فروش و توقف ناخواسته ماشینآلات را درک میکنند و هر ساعت توقف یک دستگاه میتواند قیمت و هزینهای بهمراتب بیشتر از تامین قطعه و ماشینآلات را بهمعدن تحمیل و بخشی از زنجیره تولید را متوقف کند.
امیری تصریح کرد: باید مسائل مشترک حوزه معدن از دل میدان استخراج شود، اولویتبندی شده و برای هر موضوع مسیری روشن تدوین شود که در این زنجیره تامینکننده و تولیدکننده مکمل یکدیگر هستند که بهاستمرار تولید معدن منجر خواهد شد و انجمن باید در کنار آن بهارتقا استاندارد، ارزیابی توان و نیاز واقعی تولیدکنندگان، توسعه آموزش و تقویت خدمات پس از فروش کمک کند چراکه تولیدکننده حق دارد بداند ماشینآلات مورد نیاز خود را با چه کیفیتی تامین کرده و از چه کیفیت خدمات پس از فروشی برخوردار است
