خسارت خاموشی‌های زمستانی؛ ۲۰ درصد کل بودجه کشور / بقای کارخانه‌ها به مویی بند است!!

 این یک ماجرای ساده درباره افت فشار گاز نیست. پای یک دومینو در میان است. تا جایی که به مازوت‌سوزی و جهش هزینه‌ها می‌رسیم. برای اینکه بدانید درباره چه چیزی حرف می‌زنیم، کافی است بدانید ضرر و زیان ناشی از خاموشی صنایع در فصل سرد سال چیزی حدود ۲۰ میلیارد دلار محاسبه می‌شود. کل بودجه کشور در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ حول‌وحوش ۹۰ میلیارد دلار بوده است.

شمارش معکوس برای ناترازی گاز در میانه آبان

آمارها نشان می‌دهند با شروع فصل سرما ناترازی گاز کشور در اوج مصرف زمستان امسال به مرز ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز می‌رسد.

ایران روزانه حدود ۸۵۰ تا ۸۰ میلیون مترمکعب گاز خام تصفیه و به خطوط سراسری تزریق می‌کند  اما افت فشار در فازهای پارس جنوبی و تاخیر در بازگشت بخشی از ظرفیت‌های پالایشی تولید را محدود نگه داشته است.

از سوی دیگر با کاهش دما مصرف بخش خانگی و تجاری به‌تنهایی از ۶۰۰ میلیون مترمکعب فراتر می‌رود و بیش از ۷۰ درصد کل گاز شبکه را می‌بلعد. این جهش مصرف عملا شبکه سراسری را وارد کسری سنگین می‌کند.

صنایع سنگین در صف اول قطعی گاز و برق

همیشه اولویت با مصرف خانگی است. به‌همین خاطر به شکل اجباری انرژی خطوط تولید صنایع بزرگ تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و سهمیه‌بندی می‌شود. طبق اعلام انجمن سیمان سهمیه روزانه ۲۸ میلیون مترمکعبی گاز کارخانه‌های سیمان کشور از ابتدای آبان عملا به صفر رسیده است. پس اگر در ادامه فصل سرما از این‌طرف و آن‌طرف خبری درباره مازوت‌سوزی دیدید، تعجب نکنید.

در بخش فولاد نیز افت ۳۰ تا ۵۰ درصدی گازرسانی خطوط احیای مستقیم آهن اسفنجی را با افت شدید تولید و شیفت‌های شبانه روبه‌رو می‌کند. پتروشیمی‌های بزرگ نیز با محدودیت‌های خاص خود بخشی از درآمدشان را از دست می‌دهند.

چالش سوخت جایگزین؛ معضل مازوت و هزینه‌های مازاد

طبق داده‌های انجمن سیمان نرخ مازوت از مهر امسال از حدود هزار و ۳۰۰ تومان به چهار هزار و ۴۰۰ تومان در هر لیتر افزایش پیدا کرده و کارخانه‌ها ملزم به پرداخت نقدی و پیش‌خرید وجه حواله هستند.

همزمان بحث بالا رفتن کرایه‌ها هم اهمیت دارد. تانکرها برای حمل مازوت از پالایشگاه‌های جنوب کشور بین دو هزار تا دو هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر لیتر هزینه مازاد روی دست تولیدکننده می‌گذارد که فاصله زیادی با نرخ خود سوخت ندارد.‌

شاید این بخش برای من و شمای مصرف‌کننده اهمیت نداشته باشد اما لازم است بدانید کمبود نفت‌کش‌های استاندارد و محاسبه علی‌الحساب نرخ سوخت ذخیره‌سازی را کند می‌کند و نهایتا هزینه سربار و قابل‌توجهی به خطوط تولید تحمیل می‌کند.

انتقال فشار گرانی به سفره و سبد مصرفی خانوار

محدودیت گاز پتروشیمی‌ها با کاهش عرضه مواد اولیه پلیمری در بورس کالا ضربه مستقیمی به زنجیره بسته‌بندی صنایع غذایی وارد می‌کند. می‌پرسید چطور؟ مواد پلیمری مثل پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن بیش از ۶۰ درصد نهاده‌های صنایع بسته‌بندی را تشکیل می‌دهند.

طبق گزارش انجمن صنایع غذایی سهم ظروف، فیلم‌های محافظ و بطری‌ها در قیمت تمام‌شده محصولاتی مثل لبنیات، روغن خوراکی، نوشیدنی‌ها و فرآورده‌های پروتئینی بین ۱۵ تا ۳۵ درصد است.

چشم‌انداز زمستان پیش‌رو؛ کارخانه‌ها چگونه دوام بیاورند؟

گزارش‌های اتاق بازرگانی ایران و وزارت صمت نشان می‌دهد نتیجه قطعی‌ها و خاوشی‌های زمستانی حدود ۲۰ میلیارد دلار  خسارت مستقیم ایجاد می‌کند. برای درک بزرگی این عدد لازم است بدانید کل بودجه کشور در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ حدود ۹۰ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. یعنی خسارت ناشی از خاموشی‌های زمستانی به‌اندازه ۲۰ درصد کل بودجه کشور خسارت ایجاد می‌کند!

افت تولید در صنایع حیاتی ارزآور مثل پتروشیمی و فولاد صادرات غیرنفتی را با خطر سقوط ماهانه ۳۰ تا ۶۰ میلیون دلاری در هر بخش مواجه می‌کند.

فعالان صنعتی و اقتصاددان‌ها تاکید دارند حداقل شرط بقای کارخانه‌ها اعلام شفاف و پیش‌دستانه جدول خاموشی‌هاست. با این کار خطوط تولید به‌جای توقف‌های غافلگیرکننده و خسارت به کوره‌ها می‌توانند برای برنامه‌ریزی تعمیرات اساسی و قراردادهای فروش خود دست به‌کار شوند.