چرا عرضه دلار دولتی به در بسته خورد؟

حاشیه سود دلار دولتی و آزاد امروز دوشنبه ۹ شهریور با احتساب سهمیه ۵۰۰ دلاری حدود پنج میلیون و ۵۰۰ هزار تومان شد اما فاکتورهای زیادی مانع تشکیل صف برای خرید دلار با کارت ملی شده است. بلوکه‌شدن پنج روزه دلار در حساب ارزی یکی از همین دلایل است که در روزهای پرنوسان بازار جذابیت دلار دولتی را کاهش می‌دهد.

اختلاف قیمت دلار دولتی و آزاد

قیمت دلار در بازار آزاد امروز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵ دست‌کم ۲۰۶ هزار تومان به ثبت رسید اما بعدظهر این عدد تا ۲۰۹ هزار تومان بالا رفت. همزمان صرافی‌های منتخب و مجاز وابسته به شبکه بانکی و شعبه‌های منتخب ارزی نرخ فروش دلار با کارت ملی را با قیمت ۱۹۸ هزار تومان روی تابلوهای معاملاتی خود درج کردند.

این ارقام نشان‌دهنده شکل‌گیری فاصله قیمتی تقریبا ۱۱ هزار تومان به ازای هر دلار است. بررسی روند معاملات در روزهای گذشته نشان می‌دهد که این فاصله قیمتی روندی صعودی داشته و نسبت به اواخر هفته قبل اندکی بالا رفته است.

چهارم شهریور که عرضه دلار با کارت ملی استارت خورد، معاملات بازار غیررسمی با قیمت ۱۹۸ هزار تومان انجام می‌شد و در همان روز نرخ دلار دولتی در صرافی‌های بانکی ۱۹۵ هزار تومان تحویل داده می‌شد. حالا طی چند روز کاری نرخ بازار آزاد با جهش به مرز ۲۰۹ هزار تومان نزدیک شد و شکاف میان دو نرخ را به ۱۱ هزار تومان رساند.

با این حال اخبار منتشر شده از شعبه‌ ارزی بانک‌ها نشان می‌دهد از تشکیل صف برای خرید دلار دولتی با کارت ملی خبری نیست.

حاشیه سود خرید دلار با کارت ملی چقدر است؟

بانک مرکزی سقف سهمیه سالانه دلار دولتی با کارت ملی را ۵۰۰ دلار تعیین کرده است. متقاضی برای خرید ۵۰۰ دلار با قیمت دولتی ۱۹۸ هزار تومان باید مبلغ ۹۹ میلیون تومان بپردازد. حالا اگر فرض کنیم همین حجم دلار را بتواند در بازار آزاد بفروشد، رقم به دست آمده بیشتر از ۱۰۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان نیست.

سهمیه ارز دولتی با کارت ملی سقف ۵۰۰ دلاری دارد

فاصله بین این دو عدد روی کاغذ پنج میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است و برای یک نوسان‌گیر روزانه عدد کمی نیست. اما ماجرا به همین دو عدد ختم نمی‌شود. خرید ارز از طریق صرافی‌های رسمی با هزینه‌های جانبی مانند کارمزد صرافی، هزینه‌های انتقال شبکه بانکی و کارمزد نگهداری در حساب ارزی همراه است که بخش مشخصی از این تفاوت قیمتی را پوشش می‌دهد.

این عوامل را باید کنار ریسک نوسانات قیمتی بگذاریم تا متوجه شویم چرا انگیزه متقاضیان برای دریافت دلار دولتی در مقایسه با دوره‌های پیشین افت کرده است.

چرا از دلار دولتی استقبال نشد؟

پایین بودن حاشیه سود تنها دلیل استقبال نکردن از دلار دولتی نیست. دریافت دلار دولتی از مسیر افتتاح حساب ارزی در بانک می‌گذرد. هرچند فرآیند و هزینه افتتاح حساب ارزی بالا نیست اما طبق دستورالعمل بانک مرکزی وجه ارزی واریز شده تا پنج روز کاری در حساب بلوکه می‌ماند و امکان برداشت وجود ندارد. در بازاری با نوسانات روزانه این قفل پنج روزه ریسک کاهش قیمت و از دست رفتن اختلاف نرخ را برای خریداران کوتاه‌مدت بالا می‌برد.

عامل دیگر به الزامات قانونی و نظارتی مربوط می‌شود. مطابق با قانون مبارزه با پولشویی خریداران باید هویت شناسایی، کد ملی، هدف دقیق از تقاضای ارز و محل و نحوه هزینه‌کرد ارز دولتی را به صورت رسمی ثبت کنند. این سطح از پایش مالی باعث شده تا تقاضاهای واسطه‌ای از ورود به چرخه خرید دلار دولتی خودداری کنند.

بانک مرکزی هدف از عرضه دلار دولتی را کنترل نوسان‌های بازار اعلام کرد. ظرف سه روز ابتدایی آغاز طرح از هفته گذشته از مجموع ۵۰۰ میلیون دلار عرضه شده فقط ۲۰ میلیون دلار فروخته شد. در همین بازه زمانی قیمت دلار در بازار آزاد از کانال‌های زیر ۲۰۰ هزار تومان به نزدیکی ۲۰۹ هزار تومان افزایش پیدا کرد و فروش دلار با کارت کلی حداقل در کوتاه‌مدت نتوانست مانع افزایش قیمت دلار آزاد شود.