زخم جنگ بر تن سواحل خلیج فارس / آلودگی‌های نفتی ماندگار شدند؟
آنچه وضعیت سواحل خلیج فارس را نگران‌کننده‌تر می‌کند، تکرار آلودگی‌ها پس از عملیات پاکسازی است.
آنچه وضعیت سواحل خلیج فارس را نگران‌کننده‌تر می‌کند، تکرار آلودگی‌ها پس از عملیات پاکسازی است.
به گزارش رصد روز، لکه‌های نفتی به سواحل قشم و هرمز رسیده‌اند و بقایای آنها در برخی نقاط به شکل توده‌های قیرمانند باقی مانده است. شرایط جنگی و محدودیت فعالیت شناور‌های عملیاتی، امکان مقابله با آلودگی در دریا را نیز کاهش داده است. به این ترتیب، پاکسازی سواحل در شرایطی انجام می‌شود که هنوز امکان مهار کامل منشأ آلودگی وجود ندارد و لکه‌های تازه می‌توانند دوباره مناطق پاکسازی‌شده را آلوده کنند.
امید صدیقی، مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگی‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، در گفت‌و‌گو با رویداد۲۴ با اشاره به آخرین وضعیت آلودگی در سواحل هرمزگان گفت: حدود ۱۰ تا ۱۲ روز پیش آلودگی محدودی در منطقه تورگان قشم اتفاق افتاد که به ساحل رسیده بود، اما بخش عمده آن پاکسازی شده است. به گفته صدیقی، منشأ دقیق این آلودگی مشخص نشده، اما احتمال می‌رود به کشتی‌هایی مربوط باشد که در جریان جنگ دچار سانحه شده‌اند.
او همچنین از مشاهده آلودگی محدود دیگری در اطراف جزیره هرمز خبر داد و توضیح داد که بقایای نفتی به شکل توده‌ها و گلوله‌های قیرمانند در ساحل دیده شده است.
با این حال، آنچه وضعیت سواحل خلیج فارس را نگران‌کننده‌تر می‌کند، تکرار آلودگی‌ها پس از عملیات پاکسازی است.
صدیقی با اشاره به تجربه ماه‌های اخیر در قشم گفت: در دو تا سه ماه گذشته، هر بار که عملیات پاکسازی انجام شده، دوباره آلودگی‌هایی به ساحل رسیده است. به همین دلیل، تا زمانی که امکان مهار آلودگی در دریا وجود نداشته باشد، پاکسازی ساحل به‌تنهایی نمی‌تواند مانع تکرار این وضعیت شود.
مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگی‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست درباره برنامه این سازمان برای مقابله با آلودگی‌های نفتی گفت: در مرحله نخست، ارزیابی کمی و کیفی آلودگی در سراسر نوار ساحلی استان هرمزگان انجام می‌شود. در این ارزیابی، طول سواحل آلوده، میزان آلودگی، عمق نفوذ مواد نفتی در بستر ساحل و وضعیت نقاط آسیب‌دیده مشخص خواهد شد. به گفته او، پس از پایان پایش و نمونه‌برداری و تهیه نقشه مناطق آلوده، عملیات اجرایی پاکسازی و احیای سواحل آغاز می‌شود. صدیقی همچنین از پیش‌بینی اعتبار برای اجرای این برنامه در اعتبارات سازمان خبر داد و ابراز امیدواری کرد که عملیات در آینده نزدیک آغاز شود.
او با اشاره به برگزاری جلسه کارگروه ملی مقابله با آلودگی دریا در سازمان بنادر و دریانوردی، توضیح داد: در شرایط عادی، سازمان بنادر با ورود به موقع به لکه‌های نفتی در دریا، عملیات مهار و جمع‌آوری را انجام می‌داد و از رسیدن آلودگی به ساحل جلوگیری می‌شد، اما شرایط جنگی امکان اجرای این مأموریت را محدود کرده است.
آلودگی نفتی تنها به سواحل ایران محدود نمانده است. صدیقی با اشاره به وضعیت سواحل کشور‌های همسایه گفت گزارش‌هایی از رسیدن آلودگی به سواحل امارات وجود دارد و برخی سواحل و تأسیسات این کشور نیز تحت تأثیر قرار گرفته‌اند. به گفته او، اقداماتی برای پاکسازی آغاز شده، اما شرایط جنگی امکان مقابله مؤثر با آلودگی، به‌ویژه در دریا، را محدود کرده است.
آنچه در سواحل خلیج فارس اتفاق می‌افتد، نشان می‌دهد که جمع‌آوری آلودگی‌های نفتی از ساحل، بدون مهار لکه‌ها در دریا، نمی‌تواند به پایان بحران منجر شود. حتی پس از پاکسازی نیز بازگشت سواحل به شرایط اولیه و احیای محیط زیست آسیب‌دیده به زمان زیادی نیاز دارد. در شرایطی که آلودگی‌های تازه می‌توانند دوباره به سواحل برسند و امکان مقابله دریایی نیز محدود شده است، حفاظت از خلیج فارس بیش از هر زمان دیگری به سازوکار عملیاتی و مستمر مقابله با آلودگی نیاز دارد.
یکی از مهم‌ترین موانع مقابله با آلودگی‌های نفتی در خلیج فارس، محدودیت فعالیت شناور‌های عملیاتی در شرایط جنگی است. صدیقی با اشاره به قانون مقابله با آلودگی‌های نفتی در دریا مصوب سال ۱۳۸۹ گفت که بر اساس این قانون، سازمان بنادر و دریانوردی مسئولیت مستقیم مقابله با آلودگی‌های نفتی در دریا را برعهده دارد و سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان شیلات نیز در این زمینه همکاری می‌کنند.
او با اشاره به جلسه اخیر کارگروه ملی مقابله با آلودگی دریا در سازمان بنادر و دریانوردی توضیح داد که در شرایط عادی، شناور‌های عملیاتی با شناسایی لکه‌های نفتی وارد عمل می‌شدند و با مهار و جمع‌آوری آلودگی، مانع رسیدن آن به ساحل می‌شدند؛ اما در شرایط فعلی، این امکان به‌شدت محدود شده است.
صدیقی با بیان اینکه تعدادی از شناور‌های عملیاتی در جریان جنگ از بین رفته‌اند، گفت: حضور شناور‌ها در دریا برای مقابله با آلودگی با خطر هدف قرار گرفتن همراه است. در حال حاضر، مأموریت شناور‌ها بیشتر به امداد و نجات محدود شده و امکان اعزام آنها برای مهار و جمع‌آوری نفت در دریا به‌شدت کاهش یافته است. او در همین زمینه از پیشنهاد تشکیل یک کارگروه ویژه و اضطراری برای مدیریت آلودگی‌های دریایی در شرایط جنگی خبر داد و گفت این پیشنهاد در جلسه اخیر کارگروه ملی مطرح شده و قرار است پیگیری شود.
سازمان حفاظت محیط زیست برای شناسایی گستره آلودگی و اجرای عملیات پاکسازی و احیای سواحل هرمزگان، برنامه‌ای را در دستور کار قرار داده است. صدیقی در این باره گفت: در مرحله نخست، ارزیابی کمی و کیفی آلودگی در سراسر نوار ساحلی استان انجام می‌شود تا طول سواحل آلوده، میزان آلودگی و عمق نفوذ مواد نفتی در بستر ساحل مشخص شود.
به گفته او، در این مرحله تمام نوار ساحلی مورد پیمایش قرار می‌گیرد و از نقاط آلوده نمونه‌برداری می‌شود. پس از مشخص شدن وضعیت و میزان آلودگی، طرح اجرایی پاکسازی و احیای سواحل آغاز خواهد شد. صدیقی همچنین از پیش‌بینی اعتبار مناسب برای اجرای این برنامه در اعتبارات سازمان خبر داد و ابراز امیدواری کرد که عملیات در آینده نزدیک شروع شود.
او در پایان با تأکید بر زمان‌بر بودن احیای سواحل آلوده گفت بازگشت محیط زیست دریایی به شرایط اولیه، حتی پس از پاکسازی، به زمان زیادی نیاز دارد. در چنین شرایطی، مسئله فقط جمع‌آوری لکه‌های نفتی از ساحل نیست؛ پرسش اصلی این است که تا چه زمانی امکان مهار آلودگی در آب‌های خلیج فارس وجود نخواهد داشت و چه سازوکاری قرار است مانع ورود دوباره مواد نفتی به سواحل شود؟ وقتی پاکسازی یک منطقه با ورود مجدد آلودگی بی‌اثر می‌شود، حفاظت از خلیج فارس به برنامه‌ای فراتر از عملیات مقطعی پاکسازی نیاز دارد.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
