شوک انتخابات آمریکا به بازارهای مالی ایران

با توجه به اینکه تغییر قیمت دلار در روز گذشته نسبت به قیمت روز سه‌شنبه ۲درصد ثبت شده، روز گذشته اولین روز آبان بود که تغییرات قیمتی دلار محدود (کمتر از یک‌درصد) نبود. از ابتدای آبان‌ماه تا روز ۱۲ آبان‌ماه تغییرات قیمت دلار در هر روز نسبت به روز قبل از آن کمتر از یک‌درصد ثبت شده بود، ولی روز ۱۳ آبان‌ماه تغییرات قیمت دلار نسبت به روز قبل ۲درصد ثبت شد که بالاترین میزان تغییر طی دو هفته اخیر محسوب می‌شود.

روز چهارشنبه، همزمان با فاصله‌گیری ۲درصدی قیمت دلار از اوج تاریخی، قیمت‌ها در بازار سکه و طلا از افزایش قیمت جهانی طلا تبعیت کردند و افزایش‌هایی کمتر از ۲درصد را ثبت کردند.

در این روز، سکه طلای طرح جدید در حوالی قیمت ۲۶۵میلیون و ۱۰۰هزار تومان معامله شد که ۳‌میلیون و ۵۰۰هزار تومان، معادل ۱.۳درصد، بالاتر از قیمت روز سه‌شنبه بود. همچنین نیم‌سکه و ربع‌سکه طلا با افزایش قیمتی کمتر از یک‌درصد مواجه شدند به طوری که نیم‌سکه با ۶۰۰هزار تومان افزایش، با قیمت ۱۳۹میلیون و ۸۰۰هزار تومان و ربع‌سکه طلا با ۵۰۰هزار تومان افزایش، در قیمت ۷۵‌میلیون و ۷۰۰هزار تومان معامله شدند.

روز چهارشنبه بالاترین رشد قیمتی در میان قطعات طلا، به طلای ۱۸عیار متعلق بود، به طوری که در این روز قیمت هر گرم طلای ۱۸عیار ۲۵‌میلیون و ۹۹۴هزار تومان ثبت شد. قیمت‌های ثبت‌شده برای قطعات سکه و طلا در روز گذشته، چهارشنبه ۱۳آبان‌ماه، بالاترین ارقام ثبت‌شده بعد از ۷ آبان‌ماه تاکنون بودند. در آن روز طلای ۱۸عیار در کانال ۲۶‌میلیون تومان قرار داشت و طلای جهانی نیز بالای مرز ۴هزار دلار به ازای هر اونس معامله می‌شد. روز گذشته، همزمان با مشخص شدن نتایج اولیه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، شاخص دلار آمریکا تضعیف شد و قیمت نقدی طلا در بازار‌های جهانی به بالای مرز ۴هزار دلار بازگشت.

بازآرایی انتظارات در بازار‌های جهانی

پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و تصاحب اکثریت هر دو مجلس کنگره، روز چهارشنبه ۱۳آبان‌ماه، به یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر معاملات بازار‌های جهانی تبدیل شد. این نتیجه که می‌تواند مسیر سیاستگذاری دولت دونالد ترامپ را در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری با محدودیت‌هایی مواجه کند، انتظارات سرمایه‌گذاران درباره سیاست مالی، مقررات اقتصادی و چشم‌انداز رشد آمریکا را تغییر داد. در واکنش اولیه، دلار و بازده اوراق خزانه‌داری کاهش یافتند و بازار سهام نیز با افت مواجه شد؛ با این حال، بخشی از این واکنش‌ها در ادامه معاملات تعدیل شد.

بازار ارز و اوراق دولتی آمریکا از نخستین بخش‌هایی بودند که به نتایج انتخابات واکنش نشان دادند. شاخص دلار در برابر ارز‌های مهم جهانی تضعیف شد و بازده اوراق خزانه‌داری ۱۰ساله آمریکا به محدوده ۴.۹۲درصد رسید. به نظر می‌رسد پیروزی دموکرات‌ها در کنگره، احتمال افزایش محدودیت‌های سیاسی بر برنامه‌های اقتصادی ترامپ را تقویت کرده است. سرمایه‌گذاران انتظار دارند اختلاف میان کاخ سفید و کنگره، تصویب طرح‌های جدید مالی و افزایش هزینه‌های دولت را دشوارتر کند. این چشم‌انداز می‌تواند از فشار ناشی از افزایش استقراض دولت بر بازار اوراق بکاهد. با این حال، کاهش بازده اوراق را نمی‌توان به معنای رفع نگرانی‌ها درباره وضعیت مالی آمریکا دانست. حجم بالای بدهی دولت، نیاز مستمر به تامین مالی و اختلافات احتمالی بر سر بودجه سال مالی آینده همچنان از عوامل اثرگذار بر بازار اوراق هستند.

بازگشت طلا به بالای ۴هزار دلار

بازار طلا نیز از تضعیف دلار و کاهش بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا حمایت دریافت کرد. قیمت هر اونس طلای جهانی در معاملات روز چهارشنبه بیش از ۲درصد افزایش یافت و به بالای مرز ۴هزار دلار بازگشت. کاهش بازده اوراق دولتی، هزینه فرصت نگهداری طلا را کاهش می‌دهد؛ زیرا این فلز گران‌بها برخلاف اوراق خزانه‌داری، سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کند. از سوی دیگر، تضعیف دلار موجب می‌شود خرید طلا برای دارندگان سایر ارز‌ها ارزان‌تر شود و از این مسیر، تقاضای جهانی برای آن افزایش یابد. در کنار این عوامل، افزایش نااطمینانی درباره مسیر سیاستگذاری آمریکا و پیامد‌های احتمالی اختلافات سیاسی در واشنگتن نیز می‌تواند تقاضا برای دارایی‌های امن را تقویت کند. با این حال، تداوم رشد طلا به تحولات سیاست پولی فدرال‌رزرو و داده‌های اقتصادی آمریکا وابسته خواهد بود.

بازار سهام آمریکا در واکنش به نتایج انتخابات ابتدا با افت مواجه شد، اما در ادامه معاملات بخشی از زیان خود را جبران کرد. سرمایه‌گذاران از یک سو احتمال افزایش نظارت بر فعالیت شرکت‌های فناوری و سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی را ارزیابی کردند و از سوی دیگر، محدود شدن قدرت سیاستگذاری دولت را عاملی برای کاهش احتمال اجرای برنامه‌های جدید و پرهزینه دانستند.

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها، احتمال افزایش محدودیت‌های قانونی بر توسعه مراکز داده و سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی است. چنین تحولاتی می‌تواند بر برنامه‌های توسعه شرکت‌های فناوری، به‌ویژه در ایالت‌هایی مانند تگزاس و جورجیا، اثر بگذارد.

با این حال، تحلیلگران معتقدند نتیجه انتخابات به‌تنهایی به معنای توقف سرمایه‌گذاری‌های فناوری نیست. دولت همچنان از اختیارات اجرایی قابل‌توجهی برخوردار است و سیاست‌های تجاری و خارجی نیز لزوما با تغییر ترکیب کنگره دگرگون نمی‌شوند.

بازار نفت نیز در معاملات روز چهارشنبه تحت تاثیر مجموعه‌ای از عوامل سیاسی و اقتصادی قرار گرفت. قیمت آتی نفت برنت در محدوده ۱۰۰دلار در هر بشکه معامله شد که کمترین مقدار از ۷اکتبر (۱۵مهر) تاکنون است.

در این بازار، انتخابات آمریکا تنها عامل اثرگذار نبود. سرمایه‌گذاران همچنان تحولات جنگ آمریکا با ایران، احتمال پیشرفت مذاکرات و خطر اختلال در عرضه انرژی خاورمیانه را پس از انتخابات میان‌دوره‌ای دنبال می‌کنند. تداوم قیمت نفت در سطوح بالا می‌تواند هزینه انرژی و فشار‌های تورمی را افزایش دهد و از این مسیر بر سیاست پولی بانک‌های مرکزی اثر بگذارد.

بازار‌ها در انتظار پیامد‌های سیاستگذاری

در مجموع، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با تغییر انتظارات درباره موازنه قدرت در واشنگتن، بر بازار‌های ارز، اوراق، سهام و طلا اثر گذاشت. کاهش دلار و بازده اوراق، بازگشت طلا به بالای ۴هزار دلار و نوسان بازار سهام، نشان‌دهنده تلاش سرمایه‌گذاران برای ارزیابی پیامد‌های احتمالی این تحول سیاسی است.

با این حال، اثر بلندمدت انتخابات بر بازار‌ها هنوز روشن نیست. مسیر سیاست مالی دولت، مذاکرات بودجه‌ای، مقررات حوزه هوش مصنوعی، سیاست پولی فدرال‌رزرو و تحولات ژئوپلیتیک همچنان می‌توانند جهت حرکت بازار‌های جهانی را تغییر دهند. از این رو، واکنش اولیه بازار‌ها را باید بیش از آنکه نشانه تغییر قطعی روند‌ها دانست، بازتابی از بازنگری در انتظارات سرمایه‌گذاران ارزیابی کرد.