ضرب شست انصارالله یمن به آرامکوی عربستان
برخی از تحلیلگران معتقدند، حمله حوثیهای یمن بهپالایشگاه جیزان شرکت آرامکو در چارچوب معادلات جدید امنیتی و اقتصادی خلیجفارس قابل تحلیل است.
برخی از تحلیلگران معتقدند، حمله حوثیهای یمن بهپالایشگاه جیزان شرکت آرامکو در چارچوب معادلات جدید امنیتی و اقتصادی خلیجفارس قابل تحلیل است.
به گزارش رصد روز، حوثیهای یمن روز یکشنبه اعلام کردند که پالایشگاه جیزان شرکت آرامکو عربستان سعودی را هدف حمله قرار دادند. این حمله تنها دو روز پس از آن صورت گرفت که عربستان با ترکیه و پاکستان یک پیمان دفاعی امضا کرد. وزارت انرژی عربستان سعودی اعلام کرد که در این پالایشگاه آتشسوزی رخ داده بود که بعدا مهار شد اما درباره علت وقوع آتشسوزی توضیحی ارائه نکرد. این وزارتخانه افزود که مقامهای ذیربط درحال تکمیل اقدامات لازم برای رسیدگی بهاین حادثه هستند. پالایشگاه جیزان در جنوبغربی عربستان قرار دارد و روزانه ۴۰۰هزار بشکه نفت خام را فرآوری میکند. وزارت انرژی عربستان اعلام کرد که در این حادثه هیچکس زخمی نشده است.
از سوی دیگر یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که این پالایشگاه با استفاده از یک پهپاد هدف قرار گرفته است. حوثیها پیش از این نیز تاسیسات شرکت آرامکو در جیزان و ینبع در ساحل دریای سرخ را هدف حمله قرار داده بودند.
سریع روز گذشته طی بیانیهای اعلام کرد که در واکنش بهتداوم استقرار نیروها و تجهیز مزدوران وابسته بهعربستان عملیات نظامی بزرگ و ویژهای را علیه محل تجمع نیروها و انبارهای تسلیحاتی عربستان در منطقه المخا انجام انجام شده و این حملات که با استفاده از تعداد زیادی موشک بالستیک و پهپاد انجام شد دقیق بود و منجر بهانهدام گسترده تجهیزات و تسلیحات و کشته و زخمیشدن دههانفر شد. در همین رابطه المانیتور گزارش داده از زمانی که آمریکا و اسرائیل در ۲۸فوریه در اقدامی که بهتشدید گسترده تنشها انجامید بهایران حمله کردند ایران و نیروهای محور مقاومت بهسوی عربستان سعودی و دیگر کشورهای حوزه خلیجفارس حملات خود را افزایش داده و محمولههای انرژی این کشورها را نیز هدف محاصره قرار دادند.
در همین رابطه امین ناصر، مدیرعامل آرامکو هفته گذشته گفت حملات اخیر بهتاسیسات این شرکت که بزرگترین صادرکننده نفت جهان است موجب ایجاد وقفههایی در بخشی از تولید شده اما او اطمینان دارد که فعالیتها میتوانند بهسرعت از سر گرفته شوند. وی تاکید کرد که این حملات تاکنون تاثیر عملیاتی یا مالی قابلتوجهی بر شرکت نداشته است. ازسویدیگر تشدید حملات که موجب اختلال در عرضه جهانی انرژی و افزایش نگرانی در اقتصاد جهان شده روز جمعه عربستان سعودی را بهسمت تشکیل یک ائتلاف با ترکیه و پاکستان دوکشور مسلمان سنی و از متحدان آمریکا سوق داد.
هدف از این توافق تقویت بازدارندگی جمعی عنوان شده است. براساس مفاد این توافق حمله مسلحانه بههر یک از سهکشور حمله علیه هر سهکشور تلقی خواهد شد.هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه گفت ائتلاف جدید علیه ایران یا هیچ کشور دیگری تشکیل نشده بلکه هدف آن ارائه یک تعهد کلی برای حمایت از امنیت سهکشور متحد است. براساس یادداشتی از شرکت مشاورهای IIR که رویت آن توسط رویترز تایید شده شرکت آرامکو در تاریخ ۲۷جولای پالایشگاه جیزان را که در نزدیکی مرز یمن قرار دارد پس از حمله حوثیها تعطیل کرد. در این حمله مجموعه چرخه ترکیبی گازسازی یکپارچه (IGCC) و بخش مخازن ذخیرهسازی پالایشگاه آسیب دیدند. این پالایشگاه بنزین و گازوئیل فوقکمگوگرد تولید میکند. حوثیها ماه گذشته در واکنش بهآنچه محاصره یمن توسط عربستان سعودی توصیف کرده در دریای سرخ محاصره دریایی علیه عربستان اعلام کردند؛ موضوعی که ریاض آن را رد میکند.
درهمینرابطه برخی از تحلیلگران معتقدند، حمله حوثیهای یمن بهپالایشگاه جیزان شرکت آرامکو در چارچوب معادلات جدید امنیتی و اقتصادی خلیجفارس قابل تحلیل است. اهمیت این حمله از آنجا ناشی میشود که تنها دوروز پس از امضای پیمان دفاعی میان عربستان، ترکیه و پاکستان رخ داده است. بنابراین حمله جیزان را میتوان نخستین آزمون عملی برای سنجش میزان بازدارندگی ترتیبات امنیتی جدید ریاض دانست. از منظر اقتصادی مهمترین پیامد حمله، افزایش آسیبپذیری زیرساختهای انرژی عربستان است.
پالایشگاه جیزان با ظرفیت فرآوری روزانه ۴۰۰هزاربشکه نفت خام یکی از تاسیسات مهم زنجیره انرژی عربستان محسوب میشود و علاوه بر فرآوری نفت، بنزین و گازوئیل فوقکمگوگرد تولید میکند. بنابراین آسیب بهمجموعه گازسازی و بخش مخازن پالایشگاه نشان میدهد که هدف حملات صرفا ایجاد خسارت نمادین نیست بلکه زیرساختهایی مورد توجه قرار گرفتند که اختلال در آنها میتواند زنجیره تولید و توزیع فرآوردههای نفتی را تحت فشار قرار دهد. با این حال اظهارات مدیرعامل آرامکو نشان میدهد که حملات اخیر تاکنون نتوانستند ضربهای تعیینکننده بهظرفیت عملیاتی و مالی این شرکت وارد کنند. این نکته از نظر اقتصادی بسیار مهم است زیرا آرامکو بهدلیل برخورداری از زیرساختهای گسترده، منابع مالی عظیم و توانایی بالای تعمیر و بازسازی نسبتبه بسیاری از شرکتهای نفتی جهان ظرفیت بیشتری برای جذب شوکهای امنیتی دارد. بنابراین استراتژی حوثیها در کوتاهمدت احتمالا بیشتر بر افزایش هزینه حفاظت از تاسیسات، ایجاد نااطمینانی در بازار و افزایش ریسک عملیاتی متمرکز خواهد بود تا متوقفکردن کامل صادرات نفت عربستان.
با اینحال تکرار حملات میتواند معادله را تغییر دهد بهطوریکه اگر حملات بهجای ایجاد خسارتهای پراکنده بهیک الگوی مستمر تبدیل شوند هزینه بیمه، حفاظت نظامی، تعمیرات و مدیریت بحران برای زیرساختهای انرژی افزایش خواهد یافت. شرکتهای بینالمللی فعال در پروژههای انرژی و صنعتی عربستان ممکن است ریسک ژئوپلیتیکی بیشتری برای سرمایهگذاریهای خود در نظر بگیرند.
این مساله با برنامههای بلندپروازانه ریاض برای توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی بهنفت اهمیت بیشتری پیدا میکند. از منظر راهبردی زمانبندی حمله جیزان نیز اهمیت ویژهای دارد. عربستان، ترکیه و پاکستان تنها دو روز پیش از این حادثه توافقی را برای تقویت بازدارندگی جمعی امضا کرده بودند.
براساس اینتوافق حمله مسلحانه علیه هریک از سهکشور حمله علیه هرسه تلقی خواهد شد. بنابراین حمله حوثیها در فاصله کوتاهی پس از امضای پیمان این پرسش را مطرح میکند که ائتلاف جدید تا چه اندازه قادر است تهدیدهای عملیاتی علیه عربستان را کاهش دهد؟ درواقع نکته مهم آن است که ترکیه تاکید کرده این توافق علیه ایران یا کشور خاصی شکل نگرفته است. این موضع نشان میدهد که اعضای ائتلاف دستکم در مرحله نخست تلاش دارند ترتیبات دفاعی جدید را بهیک جبهه رسمی ضدایرانی تبدیل نکنند. این مساله برای پاکستان اهمیت مضاعفی دارد زیرا اسلامآباد در عین روابط امنیتی نزدیک با عربستان تلاش کرده از ورود مستقیم بهجنگ ایران اجتناب کرده و نقش میانجی را حفظ کند.
در نتیجه حمله جیزان میتواند فشار بر پیمان جدید را افزایش دهد بدون آنکه الزاما بهمعنای فروپاشی آن باشد. اگر عربستان بتواند از طریق همکاری با ترکیه و پاکستان ظرفیت دفاع هوایی، پهپادی و حفاظت از زیرساختهای حیاتی خود را افزایش دهد حملات حوثیها ممکن است در بلندمدت بهعاملی برای تعمیق همکاریهای دفاعی میان سهکشور تبدیل شود اما اگر حملات ادامه پیدا کنند و حتی پس از شکلگیری ائتلاف جدید بتوانند تاسیسات انرژی را بهطور مکرر هدف قرار دهند اعتبار بازدارندگی این ترتیبات زیر سوال خواهد رفت. علاوه بر این بعد انرژی نیز مساله را از سطح عربستان فراتر میبرد.
حملات بهتاسیسات آرامکو در شرایطی رخ داده که امنیت عرضه انرژی جهانی بهشدت تحت تاثیر بحرانهای منطقهای قرار گرفته است. بنابراین هرگونه نگرانی درباره تداوم صادرات عربستان میتواند بهافزایش حق ریسک در قیمت نفت منجر شود. بازارهای انرژی بیشاز آنکه فقط بهمیزان واقعی کاهش تولید واکنش نشان دهند بهاحتمال اختلال در آینده حساس هستند. بههمیندلیل حتی حملهای که از نظر تولیدی خسارت محدودی ایجاد کند میتواند از طریق افزایش انتظارات تورمی و نوسان قیمت انرژی آثار اقتصادی گستردهتری ایجاد کند. علاوه بر این برخی از ناظران معتقدند حمله بهجیزان نشان میدهد که امنیت انرژی دیگر صرفا مساله حفاظت از چاههای نفت و پایانههای صادراتی نیست بلکه پالایشگاهها، مخازن، خطوط انتقال و مراکز فرآوری نیز بهاهداف اصلی جنگهای منطقهای تبدیل شدند.
این تحول مفهوم بازدارندگی در خلیجفارس را تغییر میدهد. بهطوریکه عربستان برای حفاظت از جایگاه خود در بازار جهانی انرژی ناچار است همزمان سهمسیر تقویت دفاع از زیرساختهای حیاتی، متنوعسازی مسیرهای انتقال و صادرات انرژی و تلاش دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش جنگ را دنبال کند. البته نکته مهمتر این است که بازدارندگی زمانی معنا پیدا میکند که بتواند هزینه حمله بهزیرساختهای حیاتی را برای مهاجم افزایش دهد و درعینحال اطمینان بازارها از تداوم جریان انرژی را حفظ کند. درنتیجه اگر ائتلاف جدید بتواند بهچنین هدفی برسد حمله بهجیزان میتواند نقطه آغاز مرحله تازهای از همکاری امنیتی منطقهای باشد و در غیراین صورت این حادثه نشانهای از شکاف میان توافقهای سیاسی و واقعیت میدان امنیتی خلیجفارس خواهد بود.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
