پاسخ منتشرشده در واکنش به گزارش «رصد روز» درباره یکی از گزینه های مدیرعاملی بانک توسعه صادرات، به جای پاسخگویی به پرسشهای افکار عمومی، با استناد گزینشی به بیانات رهبر شهید انقلاب، مطالبه شفافیت را به حاشیه برد.
به گزارش رصد روز، رسانه رصد روز در تاریخ ۲۲ تیرماه گزارشی با عنوان «مدیرعامل بانک یا مدیر حاشیه؟ / آیا وزارت اقتصاد قرار است توسعه صادرات را به شائبهها بسپارد؟» منتشر کرد؛ گزارشی که در آن بدون اشاره به نام هیچ فردی، صرفاً بر ضرورت توجه وزارت امور اقتصادی و دارایی به شاخصهایی همچون سلامت مدیریتی، سادهزیستی، شفافیت و حفظ سرمایه اجتماعی شبکه بانکی تأکید شده بود.
با این حال، آنچه قدیمیها میگویند که «فعل، ضمیر خود را پیدا میکند»، این بار نیز مصداق پیدا کرد. ساعاتی پس از انتشار این گزارش، مطلبی در فضای مجازی منتشر شد که به نظر میرسد در واکنش به گزارش رصد روز نگاشته شده است.
رصد روز، مطابق اصول حرفهای رسانه، متن منتشرشده را بدون هیچگونه دخل و تصرف در اختیار مخاطبان قرار میدهد تا قضاوت نهایی بر عهده افکار عمومی باشد.
حاشیههای اخیر درباره تغییرات مدیریتی در بانک توسعه صادرات و فشار به وزیر اقتصاد برای حذف یک چهره تحولی در دورانی که کشور نیاز به مدیران جوان تحولخواه دارد از کاندیداهای مدیریت این بانک، بار دیگر این واقعیت را یادآوری کرد که هر تلاش برای اصلاح نظام بانکی با مقاومت جدی شبکههای ذینفوذ و صاحبان منافع روبهرو میشود؛ جریاناتی که حفظ وضع موجود را بر تحول ترجیح میدهند. شبکهای که خود به همه نوع رانت آلوده است حالا عدالتخواه و دنبال آمار سفرهای خارجی است!
سؤال این است که چرا در جمهوری اسلامی، جوان مؤمن، انقلابی و جهادی که در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی مورد تأکید رهبر انقلاب نیز بود، با سابقه مشخص و روشن بانکی و حضور موفق در بیش از ۸ بانک کشور و حضور تحولی در آنها باید به دلیل همطیف نبودن با جریان بانکی کشور حذف شود؟ در جمهوری سوم نباید شاهد این رخدادها باشیم.
تحول واقعی در نظام بانکی تنها با تغییر مدیران محقق نمیشود؛ بلکه نیازمند مقابله با تعارض منافع، انحصار و نفوذ ذینفعانی است که سالها مانع اصلاحات ساختاری شدهاند.
اما این پاسخ، از چند جهت قابل تأمل است:
نخست آنکه گزارش رصد روز، نام هیچ فردی را مطرح نکرده بود؛ با این حال، انتشار واکنشی تند و شتابزده در دفاع از یکی از گزینههای مطرح، این پرسش را ایجاد میکند که چگونه گزارشی بدون ذکر نام، چنین پاسخی را برانگیخته است؟ قضاوت در این خصوص را به مخاطبان واگذار میکنیم.
دوم آنکه، در متن منتشرشده تلاش شده با استناد به بخشی از بیانات رهبر شهید انقلاب، جوانگرایی به عنوان سپری در برابر نقد و مطالبهگری معرفی شود. در حالی که هیچکس با جوانگرایی مخالف نیست و اتفاقاً کشور بیش از هر زمان دیگری به مدیران جوان، متخصص و تحولخواه نیاز دارد؛ اما آیا جوان بودن بهتنهایی، جایگزین شفافیت، پاسخگویی و سلامت مدیریتی میشود؟
نکته مهمتر آن است که نمیتوان تنها یک برش از بیانات رهبر شهید انقلاب را مبنای استدلال قرار داد و سایر تأکیدات ایشان را نادیده گرفت. همان رهبری که بر استفاده از نیروهای جوان تأکید کردهاند، بارها و بارها مسئولان را به سادهزیستی، پرهیز از تجمل، شفافیت، سلامت اقتصادی و پاسخگویی دعوت کردهاند. منظومه فکری ایشان یک مجموعه بههمپیوسته است؛ نه اینکه هر کس بخشی را که به سود خود میداند انتخاب کند و سایر بخشها را نادیده بگیرد.
رهبر شهید انقلاب همچنین صراحتاً تأکید کردهاند که مسئولان، جز در مسائل نظامی، امنیتی و موارد مرتبط با مقابله با دشمن، باید با مردم شفاف باشند. اگر چنین است، آیا مطالبه انتشار داوطلبانه فیش حقوقی، مزایا و دریافتیهای یک مدیر، مطالبهای خارج از این چارچوب است؟ اتفاقاً اگر کسی خود را مصداق مدیریت انقلابی و تحولخواه میداند، بهترین پاسخ به افکار عمومی، شفافیت عملی است، نه صدور بیانیههای احساسی.
از سوی دیگر، در متن منتشرشده از «حضور موفق در بیش از هشت بانک» سخن گفته شده است.
این پرسش همچنان پابرجاست که آیا یک مدیر باید خود یا حامیانش، درباره موفقیت او داوری کنند یا این ارزیابی باید بر اساس شاخصهای عملکردی، نظر نهادهای ناظر، کارشناسان و افکار عمومی صورت گیرد؟ موفقیت، ادعایی نیست که با یک متن در فضای مجازی اثبات شود.
همچنین استفاده از واژههایی نظیر «پدرخوانده»، «شبکههای ذینفوذ»، «مافیا» و «رانت» بدون ارائه حتی یک سند، نه کمکی به اصلاح نظام بانکی میکند و نه پاسخگوی پرسشهای افکار عمومی درباره فرآیند انتخاب مدیرعامل بانک توسعه صادرات است. اگر چنین ادعاهایی وجود دارد، انتظار میرود با مستندات منتشر شود؛ در غیر این صورت، این ادبیات صرفاً بر ابهامات میافزاید.
رصد روز بار دیگر تأکید میکند که نه با جوانگرایی مخالف است و نه با تحول؛ بلکه معتقد است تحول واقعی از اتاق شیشهای آغاز میشود. بانک توسعه صادرات امروز بیش از هر چیز به مدیری نیاز دارد که علاوه بر تخصص و تجربه، سبک زندگی، عملکرد، میزان دریافتی و تصمیماتش نیز در معرض قضاوت افکار عمومی باشد.
اگر شفافیت یک اصل است، اگر سادهزیستی یک ارزش است و اگر مدیریت انقلابی یک ادعاست، انتشار داوطلبانه فیش حقوقی و مزایا میتواند بهترین پاسخ به افکار عمومی باشد؛ نه برچسبزنی به منتقدان. این گوی و این میدان.
