آیزنکوت؛ رقیب انتخاباتی که نتانیاهو باید از او بترسد!
آیزنکوت حتی هنگام بیان تندترین انتقادها نیز آرام باقی میماند و همینامر باعث شده مورد احترام رقبای سیاسی خود نیز قرار گیرد.
براساس نظرسنجی شبکه۱۲ اسرائیل که در ۴ژوئن منتشر شد گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار(بهمعنای راستقامت) از نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین بهعنوان اصلیترین رقیب انتخاباتی بنیامین نتانیاهو پیشی گرفته است. این نظرسنجی برای نخستینبار نشان میدهد که آیزنکوت از هردوچهره سیاسی مذکور عبور کرده و بهعنوان مناسبترین گزینه برای تصدی نخستوزیری شناخته میشود.
ایننظرسنجی شاید توضیح دهد که چرا نتانیاهو طی هفته جاری مجموعهای از ویدئوهای تبلیغاتی را در شبکههای اجتماعی خود منتشر کرده که در آنها آیزنکوت را فردی ضعیف دربرابر ایران و همسو با احزاب عربی معرفی میکند.
حرکت مستقل
طبق گزارشیکه دراینخصوص المانیتور منتشر کرده آیزنکوت ۶۶ساله پس از یک دوران طولانی خدمت نظامی وارد سیاست شد. او در سال۱۹۷۸ بهارتش پیوست و در هردوجنگ لبنان(۱۹۸۶و۲۰۰۶)، هر دو انتفاضه فلسطینیان (۱۹۸۷و۲۰۰۰) و عملیاتهای متعدد نظامی دیگر حضور داشت. در سال۲۰۱۵ بهسمت رییس ستاد کل ارتش اسرائیل منصوب شد و تا سال۲۰۱۹ در این سمت باقی ماند.
سهسال بعد او بهحزب «اتحاد ملی» بهرهبری بنی گانتس پیوست و از فهرست این حزب وارد کنست شد. پنجروز پس از در ۷اکتبر۲۰۲۳ این حزب برای کمک بهمدیریت شرایط جنگی بهدولت نتانیاهو پیوست.
یکسال پیش در ژوئن۲۰۲۵ آیزنکوت تصمیم خود را برای خروج از حزب بهگانتس اطلاع داد تا مسیر سیاسی مستقلی را درپیش بگیرد. او معتقد بود گانتس بیشازحد دربرابر نتانیاهو انعطافپذیر است؛ شخصی که گانتس پیشتر دوبار بهدولتهای او پیوسته بود. آیزنکوت بر این باور بود که زمان کنارزدن طولانیترین نخستوزیر تاریخ رژیم صهیونیستی فرا رسیده است.
گانتس که پیشاز آیزنکوت فرمانده ارشد ارتش اسرائیل بود و پس از بازنشستگی او را وارد سیاست کرده این اقدام را نوعی خیانت تلقی کرد. با این حال آیزنکوت بر تصمیم خود پافشاری و کرسی خود در کنست را واگذار کرد اما همچنان یکی از چهرههای مهم اپوزیسیون باقی ماند.
در آن زمان کمتر کسی آیزنکوت را گزینهای جدی برای جانشینی نتانیاهو میدانست. بیشتر ناظران تصور میکردند او درنهایت بهیکیاز ائتلافهای بزرگ اپوزیسیون خواهد پیوست. حتی پساز تاسیس حزب مستقل خود با نام «یاشار» در سپتامبر گذشته نیز او درمقایسه با نفتالی بنت که پیشتاز تلاشها برای کنارزدن نتانیاهو محسوب میشد چهرهای کموزن تلقی میشد.
زمانی که بنت، رهبر حزب «بنت۲۰۲۶» در ماه آوریل با یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون و حزب «یش عتید» برای تشکیل حزب جدیدی بهنام «باهم» متحد شد هردو از آیزنکوت خواستند بهآنان بپیوندد. تحلیلگران سیاسی تصور میکردند این ژنرال کمادعا جاهطلبی لازم برای نخستوزیرشدن را ندارد و درنهایت تسلیم فشارها خواهد شد. بنت و لاپید نیز انتظار نداشتند او درخواستشان را رد کند و قطعا تصور نمیکردند که رشد سیاسی او بهقیمت کاهش محبوبیت خودشان تمام شود.
درحالیکه حمایت از ائتلاف «باهم» بهتدریج کاهش یافت محبوبیت آیزنکوت در طول بهار بهصورت هفتگی افزایش پیدا کرد و سرانجام در این ماه از بنت و لاپید پیشی گرفت.
نظرسنجیهای اخیر حزب «یاشار» را بهبزرگترین حزب در اردوگاه اپوزیسیون تبدیل کردند.
براساس نظرسنجی ۱۶ژوئن که توسط شبکه دولتی «کان» سفارش داده شده بود اگر انتخابات امروز برگزار میشد آیزنکوت ۲۱کرسی از مجموع ۱۲۰کرسی کنست را بهدست میآورد یعنی چهارکرسی بیشتر از دوهفته قبل. درهمینحال حزب مشترک بنت و لاپید ششکرسی از دست داده و به۱۷کرسی سقوط کرده است.
همان نظرسنجی نشان میدهد حزب لیکود بهرهبری نتانیاهو نیز همچنان درحال ازدستدادن حمایت بوده و از ۳۲کرسی فعلی به۲۳کرسی کاهش یافته است. بهعبارت دیگر تنها دوکرسی میان آیزنکوت و نتانیاهو فاصله وجود دارد.
همه نگاهها بهآیزنکوت
درهمینرابطه طبق گزارشی که المانیتور منتشر کرده باوجود آنکه هنوز چهارماه تا انتخابات باقی مانده و انتخابات حداکثر تا ۲۷اکتبر برگزار خواهد شد آیزنکوت بهچهره محوری رقابت انتخاباتی تبدیل شده است.
بنت رهبری ائتلاف «باهم» را بر عهده دارد زیرا در رقابت مستقیم با نتانیاهو از لاپید عملکرد بهتری دارد اما شانس او برای بازپسگیری جایگاه پیشتاز و عبور دوباره از آیزنکوت روزبهروز کمتر میشود. درواقع بسیاری انتظار دارند آیزنکوت بهروند صعودی خود ادامه دهد و حتی از نتانیاهو نیز پیشی گرفته و رهبر بزرگترین حزب رژیم صهیونیستی شود.
رایدهندگان اردوگاه اپوزیسیون بیشاز هرچیز خواهان پایاندادن بهدودهه حاکمیت تجمعی نتانیاهو هستند. اگر آیزنکوت بیش از پیش بهعنوان قدرتمندترین رقیب نتانیاهو مطرح شود بخشی از آرای بنت احتمالا بهسوی او منتقل خواهد شد.
براساس نظرسنجیهای عمیق که توسط احزاب مختلف انجامشده آیزنکوت موفق شده بخشی از رایدهندگان میانهروی لیکود را نیز جذب کند یعنی افرادی که از نتانیاهو و نفوذ سیاستمداران تندرو و پوپولیستی خسته شدند بهویژه ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی و بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی.
در نشانهای از نگرانی واقعی نسبتبه رشد محبوبیت آیزنکوت، نتانیاهو و حزب لیکود حملات مستقیم علیه او را آغاز کردند.
آنان تلاش میکنند آیزنکوت را ژنرالی ضعیف و فاقد تجربه سیاسی و دیپلماتیک معرفی کنند اما همین ویژگیها ظاهرا بهسود آیزنکوت تمام شدند بهخصوص اعتبار شخصی او درمقایسه با نتانیاهو که بسیاری او را سیاستمداری کاملا حرفهای و فرصتطلب میدانند.
ریشههای محبوبیت
محبوبیت فزاینده آیزنکوت تاحد زیادی ریشه در حمله ۷اکتبر دارد. او همراه با گانتس درخواست دوستان و حامیانش را برای عدم پیوستن بهدولت نتانیاهو نادیده گرفت.
همان روز صبح او پسر ۲۵ساله خود، گال آیزنکوت را که برای خدمت ذخیره فراخوانده شده بود شخصا بهپایگاه نظامی رساند. سهماه بعد در ۷دسامبر گال در نبردهای غزه علیه حماس کشته شد.
جامعه اسرائیل در غم خانواده آیزنکوت شریک شد و بسیاری فداکاری این خانواده را با خانواده نتانیاهو مقایسه کردند درحالیکه یائیر نتانیاهو، پسر نخستوزیر در فلوریدا زندگی میکرد.
جذابیت گسترده
بااینحال تراژدی شخصی آیزنکوت بهتنهایی نمیتواند توضیح دهد که چرا فردی نسبتا آرام و کمحاشیه در عصری که شبکههای اجتماعی برند شخصی و نمایشهای سیاسی بر آن حاکم بوده چنین محبوبیتی یافته است.
بخشی از پاسخ را باید در تحول جامعه رژیم صهیونیستی پس از ۷اکتبر جستوجو کرد. آیزنکوت تقریبا نقطه مقابل رهبری است که پیش و پس از آن حمله دولت را در اختیار داشت. بنابراین بهگفته کارشناسان ویژگیهایی که زمانی ضعف محسوب میشدند اکنون بهنقاط قوت تبدیل شدند.
تجربه، مهارت رسانهای و زبان انگلیسی آمریکاییمآب نتانیاهو نتوانست از شکلگیری توافقی با ایران جلوگیری کند که بسیاری از صهیونیستها آن را توافقی نامطلوب میدانند؛ توافقی که آیزنکوت نیز بهشدت از آن انتقاد کرده است.
پیشینه اجتماعی او نیز بهنفعش عمل میکند. آیزنکوت فرزند یکخانواده یهودی مراکشیتبار است و برخلاف نتانیاهو عضو نخبگان سنتی اشکنازی محسوب نمیشود. اگرچه دوران نظامی او را بهبالاترین رتبه ارتش رساند اما برخلاف بسیاری از رهبران اپوزیسیون که در خانههای مجلل زندگی میکنند او همچنان در یکمجتمع آپارتمانی معمولی در شهر هرتزلیا-شمال تلآویو سکونت دارد.
آیزنکوت حتی هنگام بیان تندترین انتقادها نیز آرام باقی میماند و همینامر باعث شده مورد احترام رقبای سیاسی خود نیز قرار گیرد.
او در تضاد آشکار با شرکای تندرو نتانیاهو بهویژه احزاب فوقارتدوکس قرار دارد؛ احزابی که بهدنبال تصویب قوانینی برای معافکردن پیروان خود از خدمت سربازی هستند.
آیزنکوت نهتنها پسر خود را در جنگ از دست داد بلکه دوتن از برادرزادههایش نیز در غزه کشته شدند. بنابراین او بهنمادی از یک میهنپرست سختکوش و لیبرال تبدیل شده است.
وی سالها پیش از حمله ۷اکتبر نیز با تلاشهای نتانیاهو برای تضعیف دستگاه قضایی اسرائیل مخالفت کرده بود. باوجود پیشینه نظامی رایدهندگان چپگرا نیز بهاو نگاه مثبتی دارند زیرا از راهحلهای مصالحهآمیز با فلسطینیان حمایت کرده است. این موضع در تضاد با نفتالی بنت قرار دارد که حامی شهرکسازیهای یهودی و مخالف راهحل دوکشوری است.
بنابراین آیزنکوت و نتانیاهو درحال حرکت بهسوی یکی از مهمترین انتخابات تاریخ اسرائیل هستند. نتیجه این رقابت همچنان نامشخص است. نتانیاهو هنوز از حمایت قابلتوجهی برخوردار است و رهبری یکبلوک سیاسی منسجم را در اختیار دارد.
آیزنکوت چهارسال در دوران نخستوزیری نتانیاهو ریاست ستاد کل ارتش را بر عهده داشت و این دو در آن دوره روابط کاری موثری داشتند. در آن جایگاه آیزنکوت هرگز اقتدار نتانیاهو را بهچالش نکشید. اکنون اما باید ثابت کند که از سرسختی سیاسی لازم برای شکستدادن فردی برخوردار است که تمام دوران حرفهای خود را بر پایه غلبه بر موانع و غیرممکنها بنا کرده است.
