اروپا هم به اهداف نظامی ایران اضافه شد!

دو منبع نزدیک به حاکمیت به فایننشال تایمز گفتند نیروهای ایرانی امکان حمله به دارایی‌های آمریکا در کشورهای جنوب‌شرقی اروپا مانند بلغارستان را بررسی کرده‌اند؛ کشوری که ماه گذشته استفاده از پایگاه هوایی «بزمر» را برای هواپیماهای سوخت‌رسان آمریکایی تأیید کرد.

یکی از این منابع افزود قبرس نیز در میان اهداف احتمالی برای اقدام تلافی‌جویانه قرار دارد؛ جایی که یک پایگاه هوایی بریتانیا در ماه مارس هدف حمله پهپادی قرار گرفت.

این منابع همچنین گفتند نیروهای ایرانی به‌طور جداگانه امکان حمله به کابل‌های فیبر نوری زیردریایی در تنگه هرمز را در صورت تشدید جنگ بررسی کرده‌اند.

این تهدیدها بازتاب‌دهنده فضای سرسختانه حاکم بر تهران است؛ جایی که شمار بیشتری از افراد درون حاکمیت، ازسرگیری جنگ را نه مسئله «اگر»، بلکه مسئله «چه زمانی» می‌دانند.

فایننشال تایمز نوشته: مذاکرات برای بازگشایی تنگه هرمز متوقف شده و آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، هفته گذشته چهره‌های تندرو را به مناصب ارشد امنیتی و نظامی ارتقا داد. ترامپ نیز روز سه‌شنبه گفت «هیچ مذاکره یا گفت‌وگویی در جریان نیست و چیزی هم برنامه‌ریزی نشده است».

سپاه پاسداران و دیگر فرماندهان نظامی هشدار داده‌اند که در صورت آغاز یک جنگ تمام‌عیار جدید، ایران از راهبرد قبلی خود که عمدتاً بر حمله به دارایی‌های نظامی آمریکا، تأسیسات انرژی و زیرساخت‌های دیگر در خاورمیانه متمرکز بود فراتر خواهد رفت و اهداف دوردست‌تری را هدف خواهد گرفت.

سپاه ماه گذشته در واکنش به استفاده آمریکا از پایگاه‌های نظامی بریتانیا، لندن را تهدید کرد و گفت: «هر پایگاهی که برای حمله به خاک ایران مورد استفاده قرار گیرد، هدف مشروع تلقی خواهد شد.»

آیا برد موشک های ایران به اروپا می رسد؟

سیدارت کاوشال، پژوهشگر مؤسسه خدمات متحد سلطنتی در لندن، تهدید موشکی ایران علیه اهدافی در اروپا و نقاط دیگر را «واقعی، اما محدود» توصیف کرد.

به گفته او، ایران می‌تواند از موشک‌های بالستیک میان‌برد، از جمله خانواده شهاب، برای هدف قرار دادن دارایی‌های آمریکا در جنوب و جنوب‌شرقی اروپا استفاده کند، اما این موشک‌ها در بردهای بیشتر برای وارد کردن خسارت قابل توجه با محدودیت روبه‌رو خواهند بود.

براساس گفته منابع نزدیک به حاکمیت، نوع واکنش ایران به اقدامات واشنگتن بستگی خواهد داشت.

یکی از آنها گفت اگر ترامپ تهدیدهای قبلی خود برای حمله به زیرساخت‌های ایران را عملی کند، جمهوری اسلامی در حال آماده کردن طرحی برای گسترش بیشتر درگیری است. رئیس‌جمهور آمریکا ماه گذشته گفته بود هر بار که جمهوری اسلامی یک کشتی را در تنگه هرمز هدف قرار دهد، واشنگتن یک پل یا نیروگاه ایران را نابود خواهد کرد.

منبع دوم گفت ایران در صورت «تجاوز آمریکا» هیچ محدودیتی برای پاسخ خود قائل نخواهد بود.

او گفت: «اگر آمریکا بیش از حد جلو برود، ایران به هر قیمتی از خود دفاع خواهد کرد، از منطقه فراتر خواهد رفت و اروپا را هم هدف قرار خواهد داد.»

ایران پیش‌تر نیز آمادگی خود برای حمله به اهداف دوردست را نشان داده است.

در هفته‌های پس از آغاز جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه، واشنگتن تهران را متهم کرد که چندین موشک به سمت دیه‌گو گارسیا، پایگاه مشترک نظامی آمریکا و بریتانیا در اقیانوس هند در فاصله حدود چهار هزار کیلومتری شلیک کرده است؛ هرچند هیچ‌کدام به هدف نرسیدند.

ترکیه نیز در ماه مارس اعلام کرد پدافند هوایی ناتو چند موشک بالستیک شلیک‌شده از ایران را رهگیری کرده است. در همان ماه پایگاه هوایی بریتانیا در آکروتیری قبرس نیز هدف یک پهپاد قرار گرفت. مقام‌های غربی در آن زمان گفته بودند گمان می‌کنند این پهپاد ایرانی بوده که توسط نیروهای نیابتی منطقه‌ای شلیک شده، نه مستقیماً از سوی تهران.

منابع فایننشال تایمز گفتند حمله ماه گذشته ایران به پایگاه آمریکا در اردن که سه نظامی آمریکایی را کشت، دقیق‌ترین حمله دوربرد جمهوری اسلامی تاکنون بوده و توانایی تهران برای هدف قرار دادن نقاط دورتر را نشان داده است.

منبع اول گفت: «این همچنین پیامی به اروپا بود: اروپا هم می‌تواند موشک دریافت کند، بنابراین باید بداند در این جنگ کجا بایستد. یک اشتباه خیلی بزرگ، مثل حمله به زیرساخت‌های ما، می‌تواند جنگ را از منطقه فراتر ببرد و به اروپا برساند.»

فروپاشی تفاهم ژوئن

این رسانه بریتانیایی نوشت: تفاهم‌نامه ماه ژوئن میان آمریکا و ایران ماه گذشته فروپاشید؛ پس از آنکه تهران به کشتی‌هایی در تنگه هرمز حمله کرد و هر دو طرف یکدیگر را به نقض توافق موقت متهم کردند. این اتفاق به دور تازه‌ای از حملات متقابل و بازگشت محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا منجر شد.

چند هفته تلاش دیپلماتیک نیز نتوانسته به پیشرفتی برای بازگشایی این آبراه و ازسرگیری مذاکرات درباره توافقی گسترده‌تر برای پایان جنگ منجر شود و ترامپ از این بن‌بست به‌شدت ناامید شده است.

کاوشال، پژوهشگر RUSI، گفت موشک‌های سنگین‌تر نیز می‌توانند برای چنین حملاتی به کار گرفته شوند، اما برای رسیدن به برد بیشتر ناچارند کلاهک سبک‌تری حمل کنند؛ مسئله‌ای که میزان خسارت را کاهش می‌دهد.

او گفت: «برای آنها احتمالاً ثمربخش‌تر است که از طریق نیروهای نیابتی عمل کنند»؛ نیروهایی از جمله شبه‌نظامیان شیعه در عراق، حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن.

داگلاس بَری از مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی نیز گفت: «حملاتی که امسال به سمت دیه‌گو گارسیا انجام دادند، تا حدی نشان می‌دهد که سلاح‌هایی با برد بیش از دو هزار کیلومتر در اختیار دارند.»

او افزود: «اینکه واقعاً چند فروند از این سلاح‌ها در اختیار دارند، پرسش دیگری است. اینکه آیا حاضرند حتی تعداد معدودی را برای یک نمایش بزرگ سیاسی به کار ببرند نیز همچنان نامشخص است.»

او ادامه داد: «خطر این است که موشک‌ها شکست بخورند یا رهگیری شوند؛ در آن صورت چه چیزی نصیبشان می‌شود؟ هرچه برد بیشتر باشد، دستیابی به دقت بالا دشوارتر است.»

نگرانی در داخل حاکمیت ایران

فایننشال تایمز نوشته: برخی در داخل حاکمیت ایران نگران‌اند که تهران بیش از حد بر قدرت خود حساب باز کرده باشد. بسیاری از تندروهای درون نظام معتقدند نمی‌توان به آمریکا برای اجرای هیچ توافقی اعتماد کرد و ایران باید هزینه بیشتری به واشنگتن تحمیل کند تا آمریکا را وادار کند به تعهدات خود در هر توافق نهایی پایبند بماند.

محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه که هفته گذشته رهبری را به عالی‌ترین مقام امنیتی کشور منصوب کرد، از جمله چهره‌های حامی این رویکرد است.

تحلیلگران ایرانی این انتصاب را نشانه‌ای می‌دانند که چهره‌هایی مانند محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران، فعلاً به حاشیه رانده شده‌اند؛ چراکه چشم‌انداز دستیابی به توافقی پایدار هر روز تیره‌تر می‌شود.

منبع دوم گفت: «ایران پیام روشنی می‌فرستد که اگر نتوانید با قالیباف به توافق برسید، باید با رضایی طرف شوید.»

او افزود: «پیام این است: عصبانی نشو، چون من از تو عصبانی‌ترم.»