السابحات؛ شکارچی نفتکش‌های متخلف در تنگه هرمز؟!

سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) در گزارش مربوط به حمله ۲۹ اکتبر به نفتکش «لوئیز یک» مدعی شد یک قایق کوچک به کشتی نزدیک شده و دو وسیله انفجاری را به بدنه آن متصل کرده است. انفجار این تجهیزات باعث آتش‌سوزی در موتورخانه و از کار افتادن موقت نفتکش شد. سه منبع امنیت دریایی نیز این تجهیزات را مین چسبان معرفی کردند. مؤسسه بین‌المللی مالکان مستقل نفتکش‌ها (INTERTANKO) هم در گزارش ششم نوامبر خود مدعی شد دست‌کم خبر دو مورد نصب مین‌های چسبان روی بدنه کشتی‌ها با استفاده از قایق‌های کوچک را دریافت کرده است. این درحالی است که تعداد کشتی‌هایی که با این نوع سلاح دچار حادثه شده‌اند بسیار بیشتر از این دو مورد است.

تکرار و تعدد این حوادث، گمانه‌زنی‌ها درباره استفاده ایران از یک سلاح کمتر شناخته شده را افزایش داده است: «السابحات ۱۵».

السابحات ۱۵ چیست و چه قابلیت‌هایی دارد؟

السابحات که در منابع نظامی با عنوان وسیله انتقال غواصان (SDV) شناخته می‌شود، تاریخ ۸ شهریور ۱۳۷۹ توسط ارتش معرفی شد. این وسیله برخلاف زیردریایی‌های معمولی، بدنه کاملاً آب‌بندی‌شده‌ای برای حفظ سرنشینان در محیط خشک ندارد و در دسته زیردریایی‌های مرطوب قرار می‌گیرد؛ به این معنا که سرنشینان با تجهیزات غواصی در محیط زیر آب فعالیت می‌کنند.

بر اساس اطلاعات منتشرشده هنگام معرفی، السابحات ۱۵ حدود هشت متر طول دارد، دو نفر آن را هدایت می‌کنند و ظرفیت انتقال سه غواص رزمی را دارد. مأموریت‌هایی مانند شناسایی زیرآبی، انتقال تکاوران به مناطق مورد نظر، مین‌گذاری و عملیات ویژه علیه شناورها و تأسیسات ساحلی از جمله کاربردهای پیش‌بینی‌شده برای آن است. طراحی این وسیله نیز با توجه به شرایط خلیج فارس، از جمله عمق کم آب، دمای بالا و شوری آب، انجام شده است.

یکی از ویژگی‌های قابل توجه السابحات ۱۵، امکان پشتیبانی از عملیات مین‌گذاری با مین‌های چسبان است. گزارش مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا (CSIS) در سال ۲۰۱۵، ظرفیت حمل حداکثر ۱۷ مین چسبان را برای این شناور برآورد کرده است؛ البته این عدد یک برآورد منتشرشده در یک گزارش تحلیلی است و نباید آن را مشخصات رسمی و قطعی همه نمونه‌ها دانست.

این وسیله در سال‌های بعد نیز به‌روزرسانی شد. در ۲۸ آذر ۱۴۰۰، نیروی دریایی ارتش از الحاق چهار فروند السابحات ۱۵ بازسازی‌شده به ناوگان خود خبر داد. در همین مراسم اعلام شد سامانه‌های الکترواپتیکی این شناورها نیز ارتقا یافته‌اند؛ تجهیزاتی که می‌توانند در بهبود قابلیت‌های مشاهده و شناسایی زیرآبی نقش داشته باشند.

اهمیت السابحات ۱۵ در جنگ دریایی، بیش از آنکه به قدرت آتش آن مربوط باشد، به شیوه متفاوت استفاده از آن بازمی‌گردد. این شناور به‌جای درگیری مستقیم با کشتی‌های بزرگ، امکان انتقال پنهانی غواصان به محدوده مأموریت را فراهم می‌کند.

با این حال، تاکنون سند مستقلی منتشر نشده که استفاده از السابحات ۱۵ را در حملات اخیر به نفتکش‌ها تأیید کند. آنچه مستند است، وجود این قابلیت در ساختار نیروی دریایی ایران و سابقه طراحی این وسیله برای عملیات شناسایی، انتقال غواصان و مین‌گذاری دریایی است.