«شيرخشك» در بلبشوی جنگ
طي روزهاي گذشته وضعيت دسترسي به شیرخشک در داروخانهها و فروشگاهها دشوار شده است.
طي روزهاي گذشته وضعيت دسترسي به شیرخشک در داروخانهها و فروشگاهها دشوار شده است.
به گزارش رصد روز، در ميان انبوه اخبار اين روزهاي جنگ اسراييل و امريكا عليه ايران، يكي از پنهانترين بحرانها موضوع كمبود شيرخشك نوزادان است؛ مشكلي كه به دغدغه خانوادههايي تبديل شده كه فرزند خردسال دارند.براي بسياري از خانوادهها، تهيه شيرخشك جزو ضروريترين نيازهاي كودك تازهمتولد شده محسوب ميشود. شيرخشك از جمله كالاهاي يارانهاي است، ميزان سهميه هم بر مبناي برآورد مشترك سازمان غذا و دارو و معاونت بهداشت وزارت بهداشت تعيين ميشود. با اين حال، طي روزهاي گذشته وضعيت دسترسي به اين كالاي حياتي در داروخانهها و فروشگاهها به حدي دشوار شده كه برخي والدين مجبورند براي يافتن اين كالا به چندين داروخانه مراجعه كنند.
براساس مشاهدات عيني و خبرها، در بسياري از داروخانهها وقتي والدين براي تهيه شيرخشك به قفسهها مراجعه ميكنند، تنها برخي برندها با تعداد محدود در دسترس است . آنگونه كه كارشناسان اين حوزه ميگويند؛ مسائل تأمين ارز و تخصيص منابع ارزي براي واردات مواد اوليه و محصولات نهايي در سالهاي اخير باعث شده توزيع شيرخشك دچار اختلال شود؛ حتي در برخي گزارشها آمده كه شيرخشكهاي رژيمي كه براي نوزادان با نيازهاي ويژه تجويز ميشود در داروخانهها به سختي يافت ميشود.
در اين ميان اگر شيرخشك هم يافت شود، قيمت آن موضوع ديگري است، بررسيهاي ميداني حاكي است كه نرخ شيرخشك در بازار آزاد بهطور قابل توجهي افزايش يافته و بسياري از خانوادهها از افزايش هزينهها ابراز نگراني ميكنند، بهخصوص زماني كه ناچار هستند آن را با قيمتهاي بالاتر تهيه كنند يا به برندهاي جايگزين روي بياورند. عليرضا عسگري، توليدكننده شيرخشك، معتقد است؛ ريشهيابي كمبود شيرخشك بيش از آنكه به كاهش ظرفيت توليد مربوط باشد، به اختلال در تخصيص ارز، تأمين مواد اوليه و افزايش خريدهاي احتياطي بازميگردد.
عسگري توضيح ميدهد: توليد شيرخشك در ايران به صورت مستقيم به ارز دولتي و واردات مواد اوليه وابسته است. به گفته او، كارخانهها از نظر فني توان افزايش توليد را دارند، اما ميزان توليد عملا به حجم ارزي بستگي دارد كه در اختيارشان قرار ميگيرد. اگر ارز در زمان مناسب تخصيص داده نشود يا فرآيند حواله و انتقال با تأخير انجام شود، مواد اوليه به موقع به دست توليدكننده نميرسد و همين مساله چرخه توليد را مختل ميكند. او ميگويد: در شرايط عادي، برنامهريزي توليد بهگونهاي انجام ميشود كه مصرف معمول بازار پوشش داده شود، اما در وضعيت فعلي كه همزمان با شروع جنگ، نگراني عمومي افزايش يافته، تقاضا فراتر از الگوي عادي مصرف رفته است، كارخانهها براي چنين جهش ناگهانياي نيازمند ذخاير بيشتر مواد اوليه هستند؛ ذخايري كه به دليل محدوديت ارزي و دشواري واردات، فراهم نبوده است. اين توليدكننده شيرخشك تاكيد ميكند: بخش مهمي از كمبود مشاهده شده در داروخانهها ناشي از افزايش خريدهاي احتياطي است. وقتي اخبار جنگ منتشر ميشود، خانوادهها براي اطمينان از تأمين غذاي نوزادان خود، بيش از ميزان معمول خريد ميكنند و حتي به ذخيرهسازي روي ميآورند. همين رفتار، فشار مضاعفي بر شبكه توزيع وارد ميكند.
عسگري ميگويد: در حال حاضر در شبكه پخش و انبارها حدود يك و نيم تا دو ماه مصرف عادي ذخيره وجود دارد، اما اگر تقاضا به صورت هيجاني افزايش يابد، همين ذخاير نيز به سرعت تخليه ميشود و در صورت بازگشت الگوي مصرف به حالت طبيعي، بازار قابليت تنظيم مجدد را دارد. به گفته عسگري، صنعت شيرخشك يكي از صنايعي است كه كاملا وابسته به ارز ترجيحي يا حمايتي است و شركتها نميتوانند به دلخواه خود مواد اوليه وارد كنند. تخصيص ارز از سوي نهادهاي مسوول انجام ميشود و سقف مشخصي دارد. او توضيح ميدهد: در سالهاي گذشته، ميزان ارزي كه به شركتها داده ميشد، پاسخگوي حدود يك سال توليد بود، اما در يكي دو سال اخير اين ميزان به حدي كاهش يافته كه تنها براي يك يا دو ماه توليد كفايت ميكند.
او ادامه ميدهد: اين روند باعث شده شركتها بهطور مستمر درگير دريافت مجوز، تخصيص ارز و حواله باشند و كوچكترين وقفه در اين مسير، به توقف توليد منجر شود. در بهمنماه نيز شركت او حدود يك تا دو ماه با وقفه توليد مواجه بوده، زيرا مواد اوليه بهموقع نرسيده است.
عسگري اشاره ميكند: وضعيت همه برندها يكسان نيست. برخي شركتها به دليل مشكلات ارزي يا مديريتي، چند ماه توليد نداشتهاند و همين مساله موجب كمبود جديتر آن برندها در داروخانهها شده است. او توضيح ميدهد: وقتي يك برند براي چند ماه از بازار غايب ميشود، بازگشت آن نيز تدريجي خواهد بود و نميتواند به سرعت سهم قبلي خود را بازيابد. به گفته او، همين غيبتهاي مقطعي باعث ميشود فشار تقاضا به سمت برندهاي ديگر منتقل شود و تعادل بازار به هم بخورد. در نتيجه حتي شركتهايي كه توليدشان متوقف نشده نيز با افزايش ناگهاني تقاضا روبهرو ميشوند.
اين توليدكننده شيرخشك درباره قيمتها نيز توضيح ميدهد: در سال جاري سه مرحله افزايش قيمت اعمال شده است. ابتدا حدود ۱۰درصد، سپس ۲۰ درصد و در مرحله بعد حدود ۳۰درصد افزايش قيمت رخ داده كه بخش عمده آن ناشي از رشد هزينههاي توليد، حملونقل، دستمزد و تورم عمومي بوده است. عسگري تاكيد ميكند: قيمت درجشده روي قوطيها قيمت مصوب است و داروخانهها اجازه فروش بالاتر از آن را ندارند. هر محصول داراي كد رهگيري مشخص است و فروش خارج از نرخ تعيين شده تخلف محسوب ميشود. او ميگويد: مردم در صورت مشاهده گرانفروشي ميتوانند موضوع را از طريق سامانه ۱۲۴ يا تعزيرات پيگيري كنند. به گفته عسگري، حدود نيمي از قيمت شيرخشك از طريق يارانه جبران ميشود و مبلغ پرداختي خانوادهها كمتر از قيمت واقعي تمامشده است. همين موضوع نيز وابستگي صنعت به تصميمات ارزي دولت را بيشتر ميكند. اگر ارز بهموقع تأمين نشود، نهتنها توليد دچار مشكل ميشود، بلكه نظام يارانهاي نيز تحت فشار قرار ميگيرد.
او ميافزايد: در شرايط جنگي، هزينههاي جانبي مانند بيمه حملونقل، نقل وانتقال پول و ريسكهاي تجاري افزايش مييابد و همين مساله ميتواند بر قيمت تمامشده اثر بگذارد، هرچند تلاش بر اين است كه قيمت مصرفكننده كنترل شود. عسگري تاكيد ميكند: صنعت شيرخشك از نظر فني و ظرفيت توليد توان پاسخگويي به نياز كشور را دارد، اما شرط اصلي آن ثبات در تخصيص ارز، تسهيل واردات مواد اوليه و مديريت تقاضاست.
به اعتقاد او، اگر ارز بهصورت منظم و قابل پيشبيني در اختيار توليدكنندگان قرار بگيرد و از ايجاد موجهاي هيجاني خريد جلوگيري شود، كمبود فعلي ميتواند در مدت كوتاهي برطرف شود.
او ميگويد: ادامه وضعيت جنگي و نااطميناني ميتواند فشار رواني بازار را حفظ كند، اما با برنامهريزي دقيق و هماهنگي ميان دولت، توليدكننده و شبكه توزيع، امكان مديريت بازار وجود دارد. عسگري تاكيد ميكند: مهمترين نكته در شرايط كنوني، جلوگيري از خريدهاي مازاد و اطمينانبخشي به خانوادهها درباره تداوم توليد و توزيع شيرخشك است.
عسگری همچنین تاکید کرد: براساس وضعیت فعلی در ۱۱ استان مسافرپذیر با ضریب بیشتر از حدمعمول شیرخشک توزیع خواهند شد .
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
