فرار نقدينگی از تالار شيشهای
بازهم شاهد پيروزي فروشندگان در معاملات بورس تهران بوديم. در معاملات روز اخير تابلوي معاملات بورس تهران رنگ سرخ به خود گرفت و فروشندگان وزنه سنگينتري در بازار داشتند.
بازهم شاهد پيروزي فروشندگان در معاملات بورس تهران بوديم. در معاملات روز اخير تابلوي معاملات بورس تهران رنگ سرخ به خود گرفت و فروشندگان وزنه سنگينتري در بازار داشتند.
به گزارش رصد روز، بورس تهران از زمان بازگشايي خود پس از تعطيلات روزهاي سبز و خوشي را سپري ميكرد و نقدينگي با قدرت بسيار بالايي وارد بازار شد. در اين مدت شاهد آن بوديم كه شاخص كل بورس به مدت ۵ ميليون واحدي رسيد و ركوردشكست، البته اين تنها ركوردشكني بازار نبود و ورود نقدينگي به بازار نيز ركورد شكست. در همين روزهاي خوش ورق بازار به واسطه بمباران اخبار سياسي شكست و طي روزهاي اخير شاهد آن بوديم شاخصهاي بازار سرخ پوش شدند و نقدينگي از بازار خارج شد.
تالار شيشهاي معاملات در يكي از سختترين روزهاي معاملاتي خود در تيرماه، شاهد عقبنشيني سنگين خريداران و تاختوتاز فروشندگان بود. در حالي كه انتظار ميرفت بازار در ميانمدت مسير تعادلي خود را پيدا كند، سايه سنگين تنشهاي سياسي ميان ايران و امريكا، معادلات معاملهگران را بر هم زد تا شاخص كل با ريزشي تاريخي، بار ديگر به كانالهاي پايينتر چشم بدوزد. معاملات روز يكشنبه بورس تهران در حالي آغاز شد كه از همان دقايق ابتدايي، پيشبيني ميشد روزي سرخپوش در انتظار تالار سعادتآباد باشد. اخبار منتشر شده از افزايش تنشهاي ديپلماتيك و لفاظيهاي اخير ميان مقامات ايران و امريكا، به سرعت اثر خود را بر تابلوي معاملات گذاشت. بورس تهران همواره نشان داده است كه نسبت به اخبار غيراقتصادي و ريسكهاي سيستماتيك، واكنشي سريع و گاهي هيجاني نشان ميدهد.
روز يكشنبه، ريسك سياسي تنها يك واژه در گزارشهاي تحليلي نبود، بلكه به موتور محرك عرضههاي سنگين تبديل شد. هفته اخير بازار رخت سبز بر تن داشت و به واسطه اخبار مثبت سهامداراني با اميد نسبت به ثبات نسبي اقدام به خريد كرده بودند با شنيدن اخبار ضد و نقيض سياسي، ترجيح دادند در صفوف فروش قرار بگيرند و سهام خود را تبديل به نقدينگي كنند.اين فرار دستهجمعي از داراييهاي ريسكپذير، منجر به تشكيل صفهاي فروشي شد كه تا لحظه زنگ پايان معاملات، دوام آوردند.
در پايان معاملات روز يكشنبه، شاخص كل بورس تهران با ريزش چشمگير ۱۲۶ هزار و ۹۶۳ واحدي روبهرو شد. اين افت ۲.۴۵ درصدي، شاخص را در تراز ۵ ميليون و ۵۵ هزار واحد متوقف كرد. نگاهي به اين عدد نشان ميدهد كه حمايتهاي رواني شاخص يكي پس از ديگري در حال از دست رفتن هستند. شاخص هم وزن نيز با افت ۲۷ هزار و ۵۱۳ واحدي معادل ۲.۰۱ درصد به ارتفاع يك ميليون و ۳۳۸ هزار واحد عقبنشيني كرد. همگرايي ريزش در شاخص كل و شاخص هموزن نشان داد كه فشار فروش ديگر محدود به صنايع بزرگ و ليدرهاي بازار مانند پتروپالايشيها يا خودروييها نيست، بلكه موج خروج نقدينگي، كف بازار و نمادهاي كوچك و متوسط را نيز بهشدت تحت تاثير قرار داده است. در واقع، روز اخير هيچ پناهگاه امني در ميان گروههاي ۷۰۰ گانه بورس وجود نداشت.
نگاهي به نقشه بازار در پايان روز يكشنبه، عمق فاجعه را بيش از پيش نشان ميدهد. از ميان تمام نمادهاي معامله شده، تنها ۱۱۷ نماد موفق شدند در محدوده مثبت به كار خود پايان دهند كه اغلب آنها نيز معاملات كمحجمي را تجربه كردند. در سوي ديگر، ۶۷۶ نماد در درصدهاي منفي و غالبا در صفوف فروش قفل شدند.
شكاف عميق ميان عرضه و تقاضا در ارقام سفارشها به وضوح قابل مشاهده است. در حالي كه مجموع ارزش سفارشهاي خريد در كل بازار به سختي به عدد يك هزار و ۹۷۳ ميليارد تومان ميرسيد، در سمت مقابل، غول عرضهها با رقمي معادل ۲۳ هزار و ۸۰۷ ميليارد تومان ايستاده بود. اين ناترازي قابل توجه بيش از ۱۲ برابر بودن حجم فروش نسبت به خريد نشاندهنده بنبست معاملاتي در بازار است؛ وضعيتي كه در آن نقدشوندگي بورس به عنوان اصليترين مزيت اين بازار، بهشدت زير سوال رفته است.
شايد تلخترين آمار معاملات روز يكشنبه، كاهش شديد ارزش معاملات خرد باشد. مجموع ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي به رقم ۱۱ هزار و ۷۶۹ ميليارد تومان رسيد. براي درك بهتر اين فاجعه، بايد به عقب برگرديم؛ جايي كه تنها چند هفته پيش، بازار شاهد معاملات پرشور ۵۴ هزار ميليارد توماني بود.
كاهش ارزش معاملات به زير مرز ۱۲ همت، آن هم در روزي كه بازار ريزش سنگيني داشته، به معناي قفل شدن در صف فروش است. به عبارت ديگر، بسياري از سهامداران حتي اجازه فروش پيدا نكردند، زيرا خريداري در سيستم وجود نداشت. وقتي ارزش معاملات تا اين حد افت ميكند، يعني عمق بازار كم شده و با كوچكترين فشار فروشي، قيمتها به سمت پايين پرتاب ميشوند. اين ركود معاملاتي، زنگ خطري جدي براي نقدينگي سرگرداني است كه حالا مسير خود را به سمت بازارهاي موازي كج كرده است. به بيان سادهتر بازار سقوط كرده و روزهاي خطرناكي را سپري را ميكند و اكنون نيازمند حمايت مالي يا تغيير اخبار است.
طبق روال روزهاي بحراني، سهامداران حقيقي بار ديگر نقش اول را در خروج نقدينگي ايفا كردند. روز اخير بيش از ۴ هزار و ۴۷۳ ميليارد تومان پول از سوي كدهاي حقيقي از بازار خارج شد. اين حجم از خروج پول، نشاندهنده بياعتمادي عميق معاملهگران خرد به آينده كوتاهمدت بازار است. اما اين نقدينگي كجا رفت؟ آمارها نشان ميدهد كه صندوقهاي درآمد با ورود ۲ هزار و ۳۸۹ ميليارد تومان پول جديد همراه بودهاند. اين جابهجايي معنادار، نشاندهنده تغيير استراتژي معاملهگران از تهاجم براي سود به تدافع براي حفظ اصل سرمايه است. وقتي ابهامات سياسي اوج ميگيرد، پارك كردن پول در صندوقهاي بدون ريسك، منطقيترين راهكار از نظر فعالان بازار به نظر ميرسد.
سهيلا نقيپور، كارشناس بازار سرمايه درخصوص روند بازار نوشت: «بازار سهام پس از يك رشد پرشتاب و قابلتوجه كه در پي اميدواري به كاهش تنشهاي سياسي و اقتصادي شكل گرفت، بهشدت به يك اصلاح قيمتي طبيعي نياز داشت. اين رشد سريع كه شاخص كل را براي نخستينبار به كانالهاي دستنيافتني پيشين رساند، موجب انباشت سود قابلتوجه در سهام بسياري از شركتها شد و شناسايي اين سود توسط سرمايهگذاران، بهويژه سرمايهگذاران حقيقي، فشار فروش قابلملاحظهاي را به بازار تحميل كرد. چنين اصلاحي در ذات بازارهاي مالي امري رايج و حتي ضروري براي تثبيت قيمتها در سطوح جديد محسوب ميشود، اما آنچه اين اصلاح را به يك روند نزولي عميقتر تبديل كرد، بروز شوكهاي بيروني همزمان با آن بود.
در اين ميان، مهمترين عاملي كه به دامنه و شدت اين اصلاح افزود، افزايش مجدد تنشهاي سياسي و منطقهاي است. بازار سرمايه ايران بهوضوح نسبت به تحولات ژئوپليتيك حساسيت بالايي دارد و هرگونه نشانه از تشديد ريسكهاي امنيتي يا سياسي، واكنشي سريع و منفي در تابلوي معاملات ايجاد ميكند. بهتازگي، اظهارات و تهديدات مقامات امريكايي درباره تشديد فشارها بر ايران كه در ساعات پاياني معاملات برخي روزها مطرح شد، فضاي رواني بازار را بهكلي دگرگون ساخت و موج جديدي از عرضههاي سنگين و خروج سرمايه حقيقي را رقم زد. اين رويداد بهوضوح نشان ميدهد كه ريسك سيستماتيك ناشي از نااطميناني سياسي، همچنان به عنوان يك متغير اثرگذار و غيرقابلكنترل بر روند بازار باقي خواهد ماند و نميتوان آن را ناديده گرفت.
عامل سوم كه به موازات دو عامل پيشين بر بازار سايه افكنده، تغييرات در فضاي سياستگذاري پولي و بهويژه بحثهاي مرتبط با نرخ بهره است. اظهارات اخير مقامات اقتصادي درباره امكان افزايش نرخ بهره بانكي، به عنوان يك سيگنال منفي براي بازار سرمايه تلقي شد، چراكه افزايش نرخ بهره بهطور سنتي رقابتپذيري بازار سهام را در مقايسه با ساير داراييهاي بدون ريسك كاهش داده و جذابيت سرمايهگذاري در بورس را تحتالشعاع قرار ميدهد. اين موضوع در شرايطي كه بازار از سوي دو عامل قبلي نيز تحت فشار بود، به عنوان يك محرك منفي ديگر عمل كرد و بر عمق و تداوم روند نزولي افزود.
با توجه به تلفيق اين سه عامل يعني اصلاح طبيعي قيمت، تشديد تنشهاي ژئوپليتيك و ابهام در سياستهاي پولي، به نظر ميرسد روند نزولي فعلي و فضاي احتياطي حاكم بر بازار تا زماني كه نشانههاي روشن و ملموسي از كاهش تنشهاي سياسي و ثبات در متغيرهاي كلان اقتصادي مشاهده نشود، تداوم خواهد داشت. همزماني اين عوامل موجب شده تا سرمايهگذاران رويكردي محتاطانهتر در پيش گيرند و ترجيح دهند تا روشنتر شدن افق پيشرو، از ورود سرمايه جديد به بازار خودداري كنند. بنابراين، چشمانداز كوتاهمدت بازار همچنان با ابهام روبهرو است و تداوم سرخپوشي در هفتههاي آتي تا حصول نشانههايي از بهبود فضاي سياسي و اقتصادي، دور از انتظار نخواهد بود. سرمايهگذاران عاقل در چنين شرايطي، ضمن پرهيز از تصميمات احساسي، بهتر است با صبر و تحليل دقيقتر، منتظر روشنتر شدن مسير پيش روي بازار باشند.»
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
