سردرگمی مسافران هوایی بین «خبر» و «واقعیت»
اخبار متناقض درباره وضعيت پروازهاي خارجي ايران مسافران هوایی را سردرگم کرده است.
اخبار متناقض درباره وضعيت پروازهاي خارجي ايران مسافران هوایی را سردرگم کرده است.
به گزارش رصد روز، در آستانه آغاز مهرماه، بازار خبرهای متناقض درباره وضعیت پروازهای خارجی ایران داغ شده است؛ اخباری که یک روز از توقف یا تعلیق پروازهای ایران به برخی مقاصد خارجی خبر میدهند و روز دیگر با تکذیب نهادهای رسمی مواجه میشوند. در تازهترین موضعگیری، سازمان هواپیمایی کشوری و هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران تأکید کردهاند که پروازهای خارجی ایرلاینهای ایرانی طبق برنامه ادامه دارد و تاکنون ابلاغیه رسمی برای توقف پروازهای ایرانایر به استانبول، باکو و نجف صادر نشده است. با این حال، مساله فقط «برقراری یا توقف پرواز» نیست.
آنچه در این میان اهمیت دارد، فاصله میان اطلاعرسانی رسمی، اخبار منتشرشده در فضای رسانهای و واقعیتی است که مسافر در هنگام خرید بلیت و حضور در فرودگاه با آن مواجه میشود. هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که تاکنون هیچگونه ابلاغیه یا دستورالعمل رسمی از سوی سازمانهای هواپیمایی کشوری ترکیه، جمهوری آذربایجان و عراق، مبنی بر توقف یا تعلیق پروازهای این شرکت به استانبول، باکو و نجف، به «هما» واصل نشده است.
بر اساس این اطلاعیه، هرگونه تغییر در مجوزها یا شرایط انجام پرواز، در صورت تصمیم مراجع هوانوردی ذیصلاح، از طریق ابلاغ رسمی به شرکت اعلام خواهد شد و تا آن زمان، برنامه پروازی این شرکت در این سه مسیر «مطابق روال جاری» ادامه خواهد داشت. این موضع در حالی مطرح شده که طی روزهای اخیر، خبرهای متعددی درباره احتمال محدود شدن پروازهای خارجی ایرلاینهای ایرانی از ابتدای مهرماه منتشر شده بود. سازمان هواپیمایی نیز در واکنش به این اخبار اعلام کرده که تاکنون هیچیک از پروازهای خارجی ایرلاینهای ایرانی لغو نشده است. مجید اخوان، سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری، گفت: تاکنون هیچکدام از پروازهای خارجی ایرلاینهای ایرانی لغو نشده و طبق برنامه در حال انجام است. هرگونه تغییر در برنامههای پروازی زودتر به مسافران اطلاعرسانی خواهد شد. به گزارش ایسنا، او در عین حال تأکید کرد: با توجه به محدودیتهای پیش آمده اخیر در حال رایزنی و برنامهریزی برای تداوم پروازها هستیم.
طی ساعات اخیر اخباری درباره «تعلیق تمامی پروازهای ترکیشایرلاین به ایران» منتشر شد؛ اما سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کرد که این شرکت اساساً طی ماههای گذشته پروازی به ایران نداشته است. سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری، در این باره تصریح کرد: شرکت هواپیمایی ترکیش ایرلاین طی ۸ ماه گذشته هیچ پروازی به ایران نداشته است که اکنون بخواهد آن را لغو یا تعلیق کند. این اظهارنظر یک نکته مهم درباره کیفیت اخبار منتشرشده در شرایط بحرانی را آشکار میکند: گاهی یک واقعیت درست یعنی نبود پرواز در قالب خبری نادرست یعنی «لغو پرواز» بازنشر میشود.
در سوی دیگر ماجرا، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تلاش دارد بر ادامه فعالیت گردشگری در شرایط بحرانی تأکید کند. انوشیروان محسنیبندپی، معاون گردشگری، در نشست خبری خود با اشاره به شرایط کشور گفت: ما متوقف نمیشویم. نمیتوان به دلیل جنگ و توقف پروازها، گردشگری را متوقف کرد، بلکه باید متناسب با شرایط تدبیر کرد. او در توضیح سیاست فعلی گردشگری کشور گفت: در شرایط فعلی، تمرکز اصلی معاونت گردشگری بر گردشگری داخلی و در بخش گردشگری خارجی بر کشورهای دارای مرز زمینی با ایران، بهویژه عراق، قرار گرفته است. این تغییر اولویت البته خود بهنوعی نشاندهنده اثرگذاری محدودیتهای حملونقل هوایی بر صنعت گردشگری است. اگر شرایط پروازهای خارجی کاملاً عادی بود، تغییر تمرکز به سمت سفرهای زمینی و کشورهای همسایه ضرورت کمتری پیدا میکرد. معاون گردشگری نیز در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به آسیبپذیری گردشگری گفت: صنعت گردشگری با وجود زیبایی و جذابیت، آسیبپذیر است و گردشگری را میتوان آسیبپذیرترین صنعت دانست؛ زیرا بازگرداندن آن به چرخه فعالیت پس از انتشار اخبار و وقوع بحرانها زمان میبرد .
محسنیبندپی اعلام کرده است که در گردشگری خارجی، اولویت با کشورهای دارای مرز زمینی و بهخصوص عراق است. او گفت: با توجه به شرایط حاکم ما در گردشگری داخلی تمرکز داریم و در گردشگری خارجی، تمرکز ما بر کشورهایی است که با ایران مرز زمینی دارند و اولویت ما عراق است. بر همین اساس، در جلسه دیپلماسی با این کشور، ۹ محور برای تحققبخشیدن به گردشگری میان ایران و عراق تدوین کردیم. این رویکرد از یک منظر میتواند نوعی سازگاری با شرایط باشد؛ اما از منظر دیگر، نشان میدهد صنعت گردشگری ایران در شرایط محدودیتهای هوایی، ناچار است بخشی از بازارهای خود را از مسیر زمینی دنبال کند. در واقع، مساله فقط تعداد پروازهای موجود نیست؛ بلکه قابلیت اتکا، استمرار و پیشبینیپذیری آنها نیز اهمیت دارد. گردشگری بینالمللی زمانی میتواند رشد پایدار داشته باشد که مسافر، آژانس و شرکت هواپیمایی بتوانند روی برنامه پروازی آینده حساب کنند.
بخش دیگری از اظهارات معاون گردشگری به چین و روسیه مربوط میشود؛ دو بازاری که از منظر سیاست گردشگری ایران اهمیت قابل توجهی دارند. محسنیبندپی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر تحریمهای هوایی گفت: چین زیر بار این تحریم نمیرود. چینیها همراه هستند. توقع ما از چین و روسیه با توجه به توافقهایی که داریم، بیشتر از اینهاست و اینها حداقلهاست. او همچنین تأکید کرد: ما همچنان پروازهای چین و روسیه را داریم.
نقطه حساس در روایتهای رسمی اخیر همینجاست.اینکه یک پرواز «لغو نشده» الزاماً به این معنا نیست که شرایط هوانوردی کاملاً عادی است. همچنین اینکه یک شرکت هواپیمایی ایرانی هنوز مجوز انجام پرواز دارد، لزوماً به معنای تضمین تداوم آن در هفتهها و ماههای آینده نیست. حتی خود سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری از «محدودیتهای پیش آمده اخیر» سخن گفته و از رایزنی برای تداوم پروازها خبر داده است. از سوی دیگر، ایرانایر نیز موضع خود را به دریافت یا عدم دریافت «ابلاغیه رسمی» گره زده است. این رویکرد از نظر اداری قابل فهم است، اما برای مسافر یک سوال مهم باقی میگذارد: اگر هنوز ابلاغیهای صادر نشده، وضعیت پرواز تا چه اندازه قابل اتکاست و مسافر در صورت تغییر ناگهانی شرایط چه خواهد کرد؟ در شرایطی که بازار سفر بهشدت به زمانبندی وابسته است، اطلاعرسانی باید نهفقط درباره لغو قطعی، بلکه درباره احتمال تغییر، محدودیتهای عملیاتی و سناریوهای جایگزین نیز شفاف باشد.
در نهایت، آنچه بیش از همه به شفافیت نیاز دارد، وضعیت مسافر است.مسافری که برای سفر به استانبول، باکو یا نجف بلیت تهیه میکند، بیش از هر چیز نیازمند یک پاسخ روشن است: پرواز او انجام میشود یا نه؟ اگر شرایط تغییر کند، چه زمانی مطلع خواهد شد؟ استرداد وجه چگونه انجام میشود؟ آیا امکان انتقال به پرواز جایگزین وجود دارد؟ در حال حاضر، پیام رسمی این است که پروازهای ایرانایر به استانبول، باکو و نجف ادامه دارد و هیچ ابلاغیه رسمی برای توقف آنها دریافت نشده است. سازمان هواپیمایی نیز میگوید پروازهای خارجی ایرلاینهای ایرانی طبق برنامه انجام میشوند. اما همزمان، سابقه وقفههای طولانی در پروازهای بینالمللی ایران نشان میدهد که وضعیت شبکه هوایی کشور در سال جاری چند بار دستخوش تغییر شده است. ایرانایر پس از وقفهای طولانی در بهار، پروازهای خارجی خود را از سر گرفت و مقاصدی مانند استانبول و سپس باکو و نجف را در برنامه قرار داد. بنابراین، مهمترین مطالبه در این شرایط نه صرفاً اعلام «پروازها برقرار است»، بلکه ارایه تصویری دقیق، بهروز و قابل راستیآزمایی از وضعیت هر مسیر است.
آنچه از مجموعه اظهارات رسمی برمیآید این است که در حال حاضر دستور رسمی برای توقف پروازهای ایرانایر به استانبول، باکو و نجف اعلام نشده و سازمان هواپیمایی نیز لغو عمومی پروازهای خارجی ایرلاینهای ایرانی را تأیید نمیکند. در عین حال، خبر مربوط به ترکیشایرلاین نشان داد که بخشی از اخبار منتشرشده درباره «لغو پروازها» اساساً با وضعیت عملیاتی موجود تطابق ندارد؛ زیرا بنا بر اعلام سخنگوی سازمان هواپیمایی، این شرکت حدود هشت ماه است پروازی به ایران نداشته است. از طرف دیگر، اظهارات معاون گردشگری درباره تمرکز بر عراق، ادامه پروازهای چین و روسیه و ضرورت «تدبیر» در شرایط جنگی نشان میدهد که صنعت گردشگری و حملونقل هوایی با شرایط عادی فاصله دارد. بنابراین، دو گزاره را باید همزمان در نظر گرفت: پروازها فعلاً برقرارند؛ اما این به معنای عادی بودن کامل شرایط نیست. در چنین فضایی، هر خبری درباره «توقف» یا «تعلیق» باید با یک پرسش ساده سنجیده شود: آیا ابلاغیه رسمی صادر شده است یا صرفاً خبری در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی منتشر شده؟ پاسخ این پرسش، دستکم درباره سه مسیر استانبول، باکو و نجف، در حال حاضر روشن است: ایرانایر میگوید چنین ابلاغیهای دریافت نکرده و برنامه پروازی خود را ادامه میدهد. چالش اصلی از اینجا به بعد، حفظ همین شفافیت و اطلاعرسانی سریع در صورت هرگونه تغییر است؛ زیرا در صنعت هوانوردی، فاصله میان یک «خبر» و یک «ابلاغ رسمی» میتواند برای هزاران مسافر، تفاوت میان یک سفر عادی و یک بحران پرهزینه باشد.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
