شوک گاز به فولادساز ایرانی
فولادساز ایرانی هم گاز را گران میخرد و هم با محدودیت و ناپایداری تامین روبهروست بنابراین نمیتوان از یکسو هزینه انرژی را افزایش داد و از سویدیگر، صنایع را متهم به برخورداری از انرژی ارزان کرد
اما در حالی که بحث افزایش نرخ گاز بهعنوان یک موضوع چالشی برای فعالان صنعتی مطرح بوده، محمدجعفر قائمپناه معاون اجرایی رییسجمهور از قیمت ارزان حاملهای انرژی برای تولید فولاد سخن گفته است. بیاناتی که البته واکنشهای تندی را نیز به همراه داشته است که از جمله آنها میتوان به رییس انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی و دبیر انجمن سنگآهن ایران اشاره کرد.
در سخنان رییس انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی آمده: برخلاف ادعای انرژی ارزان، صنعت فولاد ایران با نرخ بسیار بالای گاز مواجه است و در عین حال از تامین پایدار آن نیز برخوردار نیست. در نامهای که خطاب به رییسجمهور نوشده شده تاکید بر این است که نرخ پایه گاز مصرفی فولاد از ۱۰هزار و ۷۷۴تومان در فروردین به ۱۵هزار و ۹۴۲تومان در مرداد رسیده؛ یعنی حدود ۴۸درصد افزایش! با اضافهشدن هزینههای انتقال، توزیع، عوارض و مالیات، رقم نهایی قبض گاز فولادسازان به حدود ۲۱هزار و ۵۲۲تومان به ازای هر مترمکعب میرسد. همچنین تاکید شده که با تبدیل این نرخ به دلار، بهای گاز صنعت فولاد ایران حدود ۱۴سنت به ازای هر مترمکعب است؛ رقمی که بنا بر محاسبات، از نرخ گاز صنعتی در کشورهایی مانند قطر، کویت عربستان، روسیه و امارات بالاتر است.
باتوجه به اینکه فولادساز ایرانی هم گاز را گران میخرد و هم با محدودیت و ناپایداری تامین روبهروست بنابراین نمیتوان از یکسو هزینه انرژی را افزایش داد و از سویدیگر، صنایع را متهم به برخورداری از انرژی ارزان کرد! براساس دادههای مستخرج از جدول نرخگذاری، بهای گاز برای واحدهای احیای مستقیم فولاد، پتروشیمیها، پالایشگاهها که در سهماهه نخست سال رقم ۱۰۷هزار و ۷۳۵ریال را تجربه کرده بود، با یک روند صعودی به ۱۲۰هزار و ۷۶۰ریال در تیر، ۱۵۹هزار و ۴۱۸ریال در مرداد و سرانجام به ۱۷۸هزار و ۴۹۳ریال در شهریورماه رسیده است؛ این یعنی تنها در بازه زمانی سهماهه (تیر تا شهریور)، شاهد رشد نزدیک به ۴۸درصدی در بهای گاز این واحدها هستیم.
این تورم انرژی تنها به واحدهای احیا محدود نشده و الگوی مشابهی در سایر بخشها نیز به چشم میخورد. نرخ گاز واحدهای تولید فلزات (کوره بلند) و کانیهای فلزی از ۸۰هزار و ۸۰۲ریال در سهماهه فروردین تا خرداد، تیرماه ۹۰هزار و ۵۷۰ریال به ۱۱۹هزار و ۵۶۴ ریال در مرداد و سپس به ۱۳۳هزار و ۸۷۱ریال در شهریور افزایش یافته است. صنایع سیمان نیز همسو با این جریان، از نرخهای ۲۶ و ۹۳۴ هزار ریالی، اکنون با نرخ ۴۴هزار و ۶۲۳ ریال در شهریورماه مواجهند.
آنچه بیش از هر چیز نگرانکننده به نظر میرسد، ازدسترفتن پیشبینیپذیری اقتصادی است. تولیدکنندگان که تا پایان خردادماه برمبنای نرخهای ثابت بهار برنامهریزی کرده بودند، اکنون در میانه سال با متغیرهایی روبهرو هستند که تغییر میکنند. این نوسانات نهتنها حاشیه سود صنایع بزرگ را کاهش میدهد بلکه قدرت رقابتپذیری محصولات صادراتی در بازارهای جهانی را نیز تضعیف میکند.
بحران انرژی نباید دوباره صنایع را غافلگیر کند
دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با هشدار نسبت به پیامدهای محدودیت احتمالی گاز در فصل سرما، خواستار تشکیل فوری ستاد مدیریت پیشگیرانه بحران سوخت، تعیین اولویت صنایع و تامین سوخت جایگزین شده و گفته است که اگر محدودیت انرژی اجتنابناپذیر است، باید زمان و نحوه اجرای آن از قبل به واحدهای تولیدی اعلام شود تا از توقف ناگهانی تولید و خسارت به صنایع جلوگیری شود.
آرمان خالقی بااشاره به احتمال افزایش محدودیتهای گازی در زمستان اظهار کرد: باتوجه به شرایط تامین گاز و افزایش مصرف در فصل سرد، باید از هماکنون برای مدیریت انرژی صنایع برنامهریزی کرد زیرا در زمان کمبود، امکان قطع گسترده گاز بخش خانگی وجود ندارد و معمولا محدودیتها به سمت شهرکها و واحدهای صنعتی هدایت میشود.
وی تاکید کرد: کمبود گاز تنها به توقف تحت واحدهای صنعتی محدود نمیشود و میتواند تولید برق را نیز تحتتاثیر قرار دهد. بخش قابلتوجهی از نیروگاههای کشور گازسوز هستند و کاهش گاز تحویلی به نیروگاهها ممکن است به تشدید کمبود برق و اعمال محدودیتهای همزمان گاز و برق در صنایع منجر شود.
دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با بیان اینکه مدیریت محدودیت گاز با برق متفاوت است، گفت: برق را میتوان در یک منطقه برای مدت مشخص قطع و سپس دوباره وصل کرد اما قطع و وصل گاز به دلیل الزامات فنی و ایمنی بهسادگی امکانپذیر نیست.
خالقی افزود: وصل مجدد گاز ساختمانها به کنترلهای ایمنی، زمان و هزینه نیاز دارد و در صورت رعایتنشدن الزامات میتواند حادثهآفرین باشد. به همین دلیل، نمیتوان مانند برق، گاز مناطق مسکونی را بهصورت دورهای قطع کرد و در چنین شرایطی، صنایع بیش از سایر بخشها در معرض محدودیت قرار میگیرند.
مزیتی که از دست رفت!
در ادامه دبیر انجمن سنگآهن ایران بااشاره به محدودیت انرژی در زنجیره فولاد گفت که بزرگترین مساله زنجیره فولاد در حال حاضر کمبود است یعنی بعد از کمبود تازه وارد بحث قیمت میشویم. وقتی مزیت نسبی نداشته باشیم، اساسا ماهیت آن صنعت زیر سوال میرود.
سعید عسکرزاده ادامه داد: وقتی قرار باشد چندین ماه گاز نداشته باشیم، در فرآیندی مانند آهنسازی با یک مساله اساسی مواجه میشویم. گاز در این فرآیند صرفا بهعنوان یک ماده مصرفی برای تامین انرژی مورداستفاده قرار نمیگیرد بلکه عامل احیاکننده سنگآهن در بسیاری از پلنتهای داخلی همین گاز طبیعی است. وقتی گاز در دسترس نباشد، دیگر چه تفاوتی میکند که قیمت آن چقدر باشد. پس از آن موضوع قیمت نیز خود را نشان میدهد زیرا وقتی انرژی بهعنوان عامل تولید مطرح باشد، قیمت آن نیز اهمیت پیدا میکند و باید درباره میزان قیمت آن گفتوگو شود.
دبیر انجمن سنگآهن ایران تاکید کرد: مهمترین خواسته بخش فولاد در گام نخست باید این باشد که آنچه پیش از این بهعنوان مزیت نسبی کشور تعریف شده، همچنان بهعنوان مزیت باقی بماند و ساختار اجرایی کشور تمام توان خود را برای ترمیم شرایط بهوجودآمده به کار بگیرد تا فرضیات اولیهای که صنعت فولاد کشور براساس آنها توسعه پیدا کرده است، دوباره برقرار شوند.
دبیر انجمن سنگآهن ایران افزود: صنعت فولاد به رشد قابلقبولی که در برنامههای توسعهای تعریف شده بود رسیده اما همپای این رشد، عواملی که بهعنوان فرضیات اولیه و مزیت نسبی کشور محسوب میشدند، از دست رفتهاند. بهعبارتی، ما مزیتهای خود را تقریبا از دست دادهایم.
او درباره راهکار حفظ تولید فولاد بیان کرد: دواقدام باید انجام شود؛ نخست اینکه این مزیتها تا حد امکان بازگردانده شوند که این موضوع وظیفه فولاد نیست بلکه وظیفه ساختار حاکمیتی کشور است. دوم اینکه اگر واقعا به این نتیجه رسیدیم که امکان بازگرداندن کامل این مزیتها وجود ندارد، باید مزیتهای جدیدی تعریف کنیم.
