به گزارش رصد روز، پیشروی سریع حوثیهای یمن به سمت تنگه راهبردی بابالمندب، معادلات امنیتی عربستان سعودی را وارد مرحله جدیدی کرده است. تصرف شهرهای ساحلی المخا و ذباب و همچنین چند جزیره مشرف به این تنگه، در شرایطی رخ داده که اهمیت بابالمندب برای ریاض بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است؛ چرا که محدود شدن عبور نفتکشها از تنگه هرمز در پی جنگ ایران و آمریکا، این مسیر را به مهمترین گذرگاه جایگزین صادرات نفت عربستان تبدیل کرده است.
فرانچسکو اسکیاوی در میدل ایست مانیتور نوشت: بر اساس گزارش رویترز، حوثیها پس از عقبنشینی نیروهای دولت یمن مورد حمایت عربستان، کنترل جزیره پریم (میون) را نیز به دست آوردهاند. منابع یمنی همچنین از سقوط جزیره زُقَر خبر دادهاند؛ تحولاتی که همزمان با حملات موشکی و پهپادی حوثیها به خاک عربستان و اجرای محاصره علیه کشتیهای مرتبط با این کشور در دریای سرخ رخ داده است.
بابالمندب؛ اهرم جدید فشار بر ریاض
جزیره پریم در میانه بابالمندب قرار دارد و دو مسیر اصلی کشتیرانی این تنگه را از یکدیگر جدا میکند. کارشناسان معتقدند تصرف این جزیره به معنای کنترل کامل تردد دریایی نیست؛ زیرا حوثیها پیش از این نیز با موشکها و پهپادهای خود قادر بودند کشتیها را تهدید کنند.
با این حال، به گفته ابراهیم جلال تحلیلگر ارشد یمنی، حضور مستقیم در این منطقه ابزارهای جدیدی را در اختیار آنها قرار داده است؛ از جمله توپخانه، مینهای دریایی، قایقهای انفجاری و سلاحهای آتش مستقیم که در کنار موشکهای ضدکشتی و پهپادها، دامنه تهدید را افزایش میدهد.آندریاس کریگ، استاد مطالعات امنیتی کالج کینگز لندن میگوید که هدف حوثیها لزوماً بستن کامل بابالمندب نیست؛ بلکه کافی است تا شرکتهای کشتیرانی، عربستان و دولتهای خارجی به این نتیجه برسند که عبور امن از این مسیر تا حدی به خویشتنداری حوثیها وابسته است.
فروپاشی راهبرد خروج عربستان از جنگ یمن
عملیات اخیر حوثیها که از سوم سپتامبر در استانهای تعز و الحدیده آغاز شد، بزرگترین تغییرات میدانی یمن از زمان آتشبس سازمان ملل در سال ۲۰۲۲ را رقم زده است.
این پیشروی همچنین سالها تلاش عربستان برای کاهش حضور نظامی در یمن را زیر سؤال برده است. ریاض در سال ۲۰۱۵ با رهبری ائتلافی نظامی علیه حوثیها وارد جنگ شد، اما پس از سالها حملات فرامرزی و هزینههای سنگین، به تدریج حضور خود را کاهش داد.
نویسنده مدعی شد: آتشبس ۲۰۲۲ زمینه مذاکرات مستقیم میان عربستان و حوثیها و تدوین نقشه راه صلح در سال ۲۰۲۳ را فراهم کرد، اما جنگ غزه و حملات بعدی حوثیها به کشتیهای دریای سرخ، این روند را متوقف کرد.
درگیریهای مستقیم دوباره از ماه ژوئیه شدت گرفت. در آن زمان عربستان مانع فرود هواپیمای حامل مقامهای ارشد حوثی در صنعا شد و سپس فرودگاه بینالمللی این شهر را هدف قرار داد. حوثیها نیز در پاسخ، محاصره بنادر دریای سرخ عربستان و حمله به کشتیهای مرتبط با این کشور را اعلام کردند.
در تازهترین مرحله تنشها، موشکها و پهپادهای حوثی شهرهای ابها، خمیس مشیط، جازان و نجران را هدف قرار دادند که دستکم ۷۳ زخمی بر جا گذاشت و فعالیت برخی تأسیسات انرژی را مختل کرد.
عربستان در سالهای اخیر تلاش کرده بود تا به جای اعزام دوباره نیروهای خود، عملیات زمینی را به نیروهای دولت یمن واگذار کند و حتی دهها هزار نیروی یمنی برای این مأموریت آماده شده بودند.
اما کریگ معتقد است حوثیها از شکاف میان این نیروها، ضعف سازوکارهای پشتیبانی و تردید ریاض در ارائه حمایت هوایی مستمر بهره بردهاند. به گفته او، اکنون بازپسگیری فوری همه مناطق از دسترفته چندان واقعبینانه نیست و جلوگیری از تثبیت بیشتر موقعیت حوثیها، بهویژه در ذباب و پریم، به اولویت اصلی تبدیل شده است.
در مقابل، ابراهیم جلال معتقد است اگر راهبردی روشن تدوین شود، هنوز امکان بازپسگیری مناطق تازه اشغالشده پیش از استحکام مواضع حوثیها وجود دارد.
واشنگتن از مداخله مستقیم فاصله می گیرد
پیشروی حوثیها عربستان را وادار کرده تا تنها دو ماه پس از اعلام بینیازی به کمک نظامی آمریکا، دوباره به واشنگتن متوسل شود.
به گزارش اکسیوس، محمد بن سلمان در تماس با دونالد ترامپ خواستار صدور مجوز حملات آمریکا علیه حوثیها شده، اما ترامپ این درخواست را نپذیرفته است.
با این حال، آمریکا حمایت خود را به شکل غیرمستقیم افزایش داده است. فرمانده سنتکام به عربستان سفر کرده و حدود ۲۰۰ نیروی آمریکایی در قالب یک کارگروه جدید در این کشور مستقر شدهاند که بیش از نیمی از آنها در حوزه اطلاعات و تعیین اهداف فعالیت میکنند؛ هرچند برخلاف سالهای نخست جنگ، مستقیما در حملات یا سوخترسانی به هواپیماهای سعودی مشارکت ندارند.
کریگ پیشبینی میکند که ریاض میان انفعال کامل و جنگ تمامعیار حرکت خواهد کرد؛ یعنی همزمان حمایت اطلاعاتی، لجستیکی و تسلیحاتی از نیروهای یمنی را افزایش میدهد، حملات هوایی محدودی انجام میدهد، سامانههای دفاع هوایی خود را تقویت میکند و از طریق عمان تلاش میکند تا مذاکرات با حوثیها را دوباره فعال کند.
آسیب پذیری شدید آرامکو
پیشروی حوثیها همزمان با گزارشهایی درباره آتشسوزی مشکوک در امتداد خط لوله شرق–غرب عربستان منتشر شده است؛ خط لولهای که آرامکو برای انتقال نفت به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ بیش از گذشته به آن متکی شده است.
هرچند هیچ مدرکی درباره نقش حوثیها در این حادثه وجود ندارد، اما این رویداد بار دیگر آسیبپذیری مسیر صادرات نفت عربستان را برجسته کرده است.
این خط لوله تنها بخشی از مشکل ریاض را حل میکند؛ زیرا نفت پس از رسیدن به بندر ینبع، همچنان باید از دریای سرخ عبور کرده و به بابالمندب برسد؛ جایی که اکنون به نقطه فشار جدید حوثیها تبدیل شده است.
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده که صادرات نفت عربستان در ماه اوت با کاهش ۲.۳ میلیون بشکه در روز به حدود ۶ میلیون بشکه رسیده که پایینترین سطح در بیش از سه دهه گذشته است؛ کاهشی که بخشی از آن به حملات علیه کشتیهای عبوری از بابالمندب نسبت داده میشود.
در این میان، اگر ایران همچنان هرمز را تحت فشار نگه دارد و حوثیها نیز بابالمندب را بهطور مؤثر تهدید کنند، عربستان همزمان با فشار بر هر دو خروجی دریایی خود روبهرو خواهد شد.
آزمون نخست پیمان دفاعی مکه
این بحران همچنین نخستین آزمون جدی برای «پیمان دفاعی مکه» محسوب میشود؛ توافقی که عربستان، پاکستان و ترکیه در هفتم اوت امضا کردند و بر اساس آن، حمله به یکی از اعضا به منزله حمله به همه آنها تلقی میشود.
سه محور اصلی راهبرد ریاض در برابر حوثی ها
عربستان اکنون با همان معضلی روبهرو شده که سالها تلاش میکرد از آن دور بماند. تثبیت حضور حوثیها در اطراف بابالمندب به معنای افزایش فشار بر مهمترین مسیر جایگزین هرمز برای صادرات نفت این کشور است؛ اما تلاش برای عقب راندن آنها نیز میتواند ریاض را دوباره وارد جنگی کند که از سال ۲۰۲۲ در پی خروج تدریجی از آن بوده است.
به همین دلیل، راهبرد فعلی عربستان بر سه محور استوار شده است: تقویت نیروهای دولت یمن، حفاظت از خاک خود و ادامه میانجیگری عمان. یعنی تلاشی برای مهار حوثیها، بدون آنکه دوباره به رویارویی مستقیم و پرهزینه در یمن کشیده شود.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
