اسباب‌کشی؛ کابوس مستاجران!

بررسی نرخ‌های بازار خدمات باربری و اسباب‌کشی نشان می‌دهد جابه‌جایی یک خانوار معمولی درون‌شهری، بسته به نوع ماشین، تعداد کارگر، طبقه، زمان کار، بسته‌بندی و وسایل سنگین، می‌تواند از چند میلیون تومان شروع شود و در موارد پراثاثیه به بالای ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان برسد. این عدد وقتی معنادارتر می‌شود که بدانیم حداقل مزد پایه ماهانه کارگران در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۶میلیون تومان اعلام شده و دریافتی یک کارگر مجرد بدون فرزند، با مزایا، در برخی جداول دستمزدی نهایتا حدود ۲۲ میلیون تومان برآورد شده است.

اسباب‌کشی؛ هزینه‌ای که از قبلِ آمدن خاور شروع می‌شود

تصور عمومی این است که هزینه اسباب‌کشی یعنی کرایه خاور یا نیسان است. اما برای خانواده‌ای که واقعاً درگیر جابه‌جایی می‌شود، ماجرا زودتر شروع می‌شود؛ از خرید کارتن، چسب، نایلون، گونی، پلاستیک حباب‌دار و کیسه رختخواب. اگر خانواده خودش بسته‌بندی کند، باز هم باید بخشی از این اقلام را تهیه کند. اگر هم کار را به نیروی بسته‌بندی بسپارد، هزینه جداگانه‌ای به فاکتور جا به جایی اضافه می‌شود.

در جدول قیمت یک شرکت خدماتی برای بسته‌بندی اسباب و اثاثیه، دستمزد کارگر بسته‌بندی با وسایل بسته‌بندی برای سه ساعت حدود 1 میلیون و نیم تا2 میلیون تومان اعلام شده است. این یعنی قبل از آنکه ماشین باربری جلوی ساختمان بایستد، یک خانوار ممکن است فقط برای آماده‌سازی وسایل، رقمی نزدیک به یک تا دو میلیون تومان برای هر سه ساعت هزینه کند

خاور، نیسان یا وانت؟ نقطه شروع هزینه از همین‌جاست

هزینه اسباب‌کشی تا حد زیادی به این بستگی دارد که خانواده با چه حجمی از اثاثیه جابه‌جا می‌شود. برای یک خانه مجردی یا وسایل کم، وانت یا نیسان می‌تواند کافی باشد. اما برای یک خانواده چندنفره، معمولاً پای خاور یا کامیونت به میان می‌آید.

طبق جدول قیمت باربری و اتوبار در تیر ۱۴۰۵، وانت‌بار داخل شهری برای دو ساعت حدود ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تومان، نیسان‌بار داخل شهری برای دو ساعت حدود یک تا ۱.۵ میلیون تومان، کامیون روباز داخل شهری برای سه ساعت حدود 3 میلیون تومان و کامیون مسقف داخل شهری برای سه ساعت حدود 2 میلیون و 500 تا تا 3 میلیون و 300تومان قیمت‌گذاری شده است. همین جدول، هزینه حمل وسایل حجیم و طبقه‌ای را هم۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار تومان اعلام کرده است.

کارگر اسباب‌کشی؛ سه ساعت اول، تازه شروع ماجراست

بخش مهم دیگر فاکتور، دستمزد کارگر است. کارگری که وسایل را از طبقات پایین می‌آورد، داخل ماشین می‌چیند، در مقصد دوباره تخلیه می‌کند و گاهی وسایل سنگین را از راه‌پله‌های باریک عبور می‌دهد. در ظاهر، تعرفه‌ها معمولاً بر اساس «سه ساعت اول» نوشته می‌شوند، اما کمتر اسباب‌کشی واقعی‌ای دقیقاً در همین زمان تمام می‌شود.

در جدول قیمت کارگر اسباب‌کشی، هزینه کارگر حمل بار برای سه ساعت را حدود 1 میلون و 500 هزار تومان تا 1 میلیون و 800 هزار تومان و هر ساعت اضافه را ۵۰۰ هزار تومان اعلام کرده است.

در جدول یکی از شرکت‌های باربری نیز هزینه کارگر جابه‌جایی تا سقف سه ساعت 1 میلیون و 300 هزار تومان و دستمزد مازاد کارگر برای بیش از سه ساعت، ساعتی ۴۵۰ هزار تومان ذکر شده است.

یعنی اگر یک اسباب‌کشی معمولی با دو کارگر انجام شود، فقط هزینه نیروی انسانی می‌تواند چند میلیون تومان از کل فاکتور را تشکیل دهد. اگر زمان کار طولانی شود، آسانسور قابل استفاده نباشد، مسیر پله‌ها سخت باشد یا تعداد کارتن‌ها زیاد باشد، هزینه همین بخش به سرعت بالا می‌رود.

طبقه، آسانسور و وسایل سنگین؛ ریزهزینه‌هایی که فاکتور را سنگین می‌کنند

در بازار اسباب‌کشی، همه وسایل یکسان حساب نمی‌شوند. یخچال ساید، گاوصندوق، تردمیل، میز بزرگ، بوفه سنگین یا کمدهای بزرگ، هرکدام می‌توانند هزینه جداگانه داشته باشند. بعضی شرکت‌های باربری برای وسایل خیلی سنگین و نامتعارف، هزینه را به‌ازای هر طبقه محاسبه می‌کنند.

این همان جایی است که فاصله قیمت روی کاغذ و قیمت واقعی اسباب‌کشی شکل می‌گیرد. خانواده ممکن است در ابتدا با تصور یک هزینه پنج یا شش میلیونی کار را شروع کند، اما در پایان با اضافه‌شدن کارگر بیشتر، ساعت اضافه، طبقه، وسیله سنگین، بسته‌بندی و انعام، عدد نهایی چند میلیون تومان بالاتر برود.

اگر یک خانواده مستأجر در تهران یا شهرهای بزرگ بخواهد با یک خاور یا کامیونت مسقف و دو کارگر جابه‌جا شود، فاکتور پایه می‌تواند این‌طور شکل بگیرد: حدود ۲.۵ تا ۳.۵ میلیون تومان برای ماشین، حدود ۳ تا ۳.۷ میلیون تومان برای دو کارگر در سه ساعت اول، و در صورت طولانی‌شدن کار، چند صد هزار تومان تا چند میلیون تومان هزینه اضافه برای زمان بیشتر.

بنابراین یک اسباب‌کشی معمولی داخل شهری در تیر ۱۴۰۵، برای بسیاری از خانوارها می‌تواند در محدوده ۶ تا ۱۰ میلیون تومان تمام شود. برای خانه‌های پراثاثیه، طبقات بدون آسانسور یا جابه‌جایی‌های زمان‌بر، عدد ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان هم دور از ذهن نیست. و بالاتر رفتن هزینه کاملا محتمل است.

هزینه جابه‌جایی بین‌شهری؛ وقتی هزینه‌ها از مرز شهر بیرون می‌زند

هزینه اسباب‌کشی برای کسانی که از تهران به شهر دیگری می‌روند، سنگین‌تر است. در اینجا دیگر فقط کرایه چندساعته مطرح نیست؛ مسافت، سوخت، نوع ماشین، بیمه بار و مسیر هم وارد محاسبه می‌شود.

این اعداد نشان می‌دهد برای خانواده‌ای که ناچار است از تهران به یک شهر دیگر برود، هزینه حمل اثاثیه به‌تنهایی می‌تواند به اندازه بخش بزرگی از درآمد ماهانه باشد؛ آن هم بدون محاسبه هزینه خانه جدید، ودیعه، کمیسیون، تعمیرات احتمالی و خرید وسایل جا مانده. حتی بسته بندی و جا به جایی هم در این سناریو نیست.

اسباب‌کشی برای همه هزینه دارد، اما فشار اصلی آن معمولاً روی مستأجران است. مالک ممکن است سال‌ها در یک خانه بماند، اما مستأجر با پایان قرارداد، افزایش اجاره، تغییر شرایط صاحبخانه یا کوچک‌تر شدن توان پرداخت، ناچار به جابه‌جایی می‌شود. به همین دلیل، هزینه اسباب‌کشی در عمل بخشی از هزینه پنهان بازار اجاره است؛ هزینه‌ای که در آمار رسمی اجاره معمولاً مستقیم دیده نمی‌شود، اما در زندگی خانوار کاملاً حس می‌شود.

طبق گزارش منتشرشده از تازه‌ترین داده‌های مرکز آمار درباره شاخص قیمت مصرف‌کننده در خرداد ۱۴۰۵، تورم ماهانه اجاره مسکن ۲.۴ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه اجاره ۳۱.۲ درصد و تورم سالانه اجاره ۳۲.۸ درصد اعلام شده است.

حتی اگر رشد اجاره در خرداد پایین‌تر از تورم عمومی ثبت شده باشد، برای مستأجری که مجبور به جابه‌جایی است، صورت‌حساب واقعی فقط با رقم اجاره سنجیده نمی‌شود؛ باید پول حمل، کارگر، بسته‌بندی، کارتن، خرده‌خریدهای خانه جدید و هزینه‌های جانبی را هم کنار آن گذاشت.

نصف حقوق برای یک روز جابه‌جایی؟

مقایسه هزینه اسباب‌کشی با حداقل دستمزد، تصویر روشن‌تری از فشار این هزینه می‌دهد. وقتی حداقل مزد پایه ماهانه در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۶ میلیون تومان است یک اسباب‌کشی ۶ تا ۱۰ میلیون تومانی می‌تواند حدود یک‌سوم تا بیش از نصف مزد پایه یک ماه را ببلعد.

حتی اگر دریافتی کارگر با مزایا حدود ۲۲ میلیون تومان در نظر گرفته شود، باز هم یک جابه‌جایی معمولی داخل شهری سهم قابل توجهی از دخل ماهانه خانوار را می‌گیرد.

این نسبت برای خانواده‌هایی که هم‌زمان باید اجاره جدید بدهند، ودیعه را جابه‌جا کنند، کمیسیون بنگاه بپردازند یا وسایل خانه را تعمیر و تکمیل کنند، سنگین‌تر هم می‌شود. به همین دلیل است که برای بخشی از مستأجران، اسباب‌کشی دیگر یک خرج جانبی نیست؛ یک شوک مالی است.

هزینه‌ای که در آمار نمی‌آید، اما در زندگی مردم هست

اسباب‌کشی در تیر۱۴۰۵ را نمی‌توان فقط با یک نرخ ثابت توضیح داد. این هزینه بسته به شهر، محله، طبقه، حجم وسایل، نوع ماشین، تعداد کارگر، مسافت، زمان کار و حتی فصل جابه‌جایی تغییر می‌کند. اما کنار هم گذاشتن نرخ‌های بازار نشان می‌دهد خانوارها برای یک جابه‌جایی ساده هم باید بالای 10 میلیون تومان کنار بگذارند.

در ظاهر، اسباب‌کشی یک روز بیشتر طول نمی‌کشد؛ اما اثر مالی آن می‌تواند چند هفته یا حتی چند ماه در بودجه خانوار باقی بماند. مستأجر هنوز چیدمان خانه جدید را تمام نکرده، اما فهرست هزینه‌ها از قبل بلند شده است: کارتن، چسب، کارگر، خاور، ساعت اضافه، طبقه، وسیله سنگین، بسته‌بندی، خسارت احتمالی و خرده‌خرج‌های خانه جدید.

تیر ۱۴۰۵ نشان داد جابه‌جایی خانه دیگر فقط جابه‌جایی وسایل نیست؛ جابه‌جایی بخشی از فشار معیشتی خانوارهاست. فشاری که در فصل نقل‌وانتقال مستأجران، از دل بازار اجاره بیرون می‌آید و در فاکتور باربری، دستمزد کارگر و قیمت کارتن خودش را نشان می‌دهد.