بازار نفت در حال هضم پیامدهای جنگ

به گزارش رصد روز، بازارهای انرژی جهان این روزها بیش از آنکه چشم به لوله‌های انتقال و دکل‌های حفاری دوخته باشند، به پنجره‌های گفت‌وگوی آنلاین و بیانیه‌هایی چشم دوخته‌اند که قرار است تعادلِ شکننده عرضه و تقاضا را حفظ کند. خبر کوتاه اما پرمعنای روزهای اخیر مبنی بر اینکه اعضای اوپک‌پلاس قصد دارند تولید نفت خود را برای ماه نوامبر بدون تغییر حفظ کنند، فراتر از یک تصمیم اداری، سیگنالی راهبردی به بازارهای جهانی است. این تصمیم، در حالی که بسیاری انتظار تکانه‌ای جدی داشتند، نشان‌دهنده یک واقعیت انکارناپذیر است: ائتلاف اوپک‌پلاس ترجیح می‌دهد در شرایطی که «عدم قطعیت» به شاخص اصلی اقتصاد انرژی تبدیل شده، به جای ریسک کردن روی افزایش عرضه، بر حفظ «ثباتِ خاکستری» تمرکز کند.

برای درک چرایی این تصمیم، باید نگاهی به هندسه جدید تولید در خلیج‌فارس داشته باشیم. متن گزارش‌ها به‌صراحت به یک نکته کلیدی اشاره دارد؛ اختلالات ناشی از «جنگ ایران» در ماه‌های گذشته، محاسبات عرضه را به‌هم ریخته بود. در‌حالی که کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در تلاش برای بازیابی سطح صادرات خود هستند، اما اعداد و ارقام همچنان با واقعیت فاصله دارند. شکاف ۵ میلیون بشکه‌ای تولید نسبت به دوران پیش از جنگ (فوریه) چیزی نیست که بتوان با یک تصمیم پشت درهای بسته پر کرد.

اوپک‌پلاس در سال جاری میلادی نشان داده که نمی‌خواهد غافلگیر شود. پس از آنکه روند لغو تدریجی کاهش ۱.۶۵ میلیون بشکه‌ای در ماه سپتامبر به پایان رسید، اکنون گروه در یک «منطقه امن» قرار دارد. کاهش ۲ میلیون بشکه‌ای باقی‌مانده که تا پایان سال ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت، حکمِ «کمک‌فنر» را برای بازار ایفا می‌کند. این کاهش، در واقع پیامی است به بازارهای جهانی که: «ما کنترل اوضاع را در دست داریم و اجازه نخواهیم داد قیمت‌ها در شیب تند سقوط کنند.» اما چرا اعضا ترجیح دادند در نوامبر دست به ترکیب برنده نزنند؟ پاسخ را باید در «آینده‌پژوهی تولید» جست‌وجو کرد. منابع آگاه از نشست‌های اوپک‌پلاس می‌گویند. این گروه پیش از آنکه بتواند به افزایش تولید فکر کند، باید تکلیف «مبناهای تولید سال ۲۰۲۷» را مشخص کند. تعیین سهمیه‌های سال آینده، یک بازی استراتژیک است. هر تغییری در این مبناها، به معنای تغییر در سهمِ بازارِ هر کشور است؛ چیزی که می‌تواند تعادلِ قدرت بین مسکو، ریاض و سایر اعضا را دستخوش تغییر کند. بنابراین، حفظ وضعیت فعلی در نوامبر، بیش از آنکه یک نیاز فنی باشد، یک «استراحتِ استراتژیک» برای آمادگی جهت مذاکرات بزرگ‌تر تعیین سهمیه ۲۰۲۷ است.

نکته‌ای که اغلب در گزارش‌های خبری نادیده گرفته می‌شود، فاصله عمیق میان «سقف تولید تعیین شده» و «واقعیتِ تولیدِ روزانه» است. اوپک‌پلاس در ماه اوت تولید خود را حدود ۶۳۰ هزار بشکه افزایش داد، اما همچنان از اهداف خود عقب است. این یعنی سیستم تولید نفت در خاورمیانه و روسیه، به‌شدت «سخت‌جان» شده است. زیرساخت‌ها دیگر مثل گذشته با یک دستورِ وزارتی نمی‌توانند شیرهای نفت را باز یا بسته کنند. عوامل متعددی ازجمله کاهش سرمایه‌گذاری‌ها در سال‌های گذشته، فرسودگی تجهیزات و البته ناامنی‌های ناشی از تنش‌های منطقه‌ای، باعث شده تا ظرفیت تولید به‌صورت ارگانیک پایین بیاید.

کمیته مشترک نظارت وزیران که قرار است همزمان تشکیل جلسه دهد، نقش «چشم» اوپک‌پلاس را بازی می‌کند. این کمیته تصمیم‌گیر نیست، اما رصدگرِ تمام‌عیار بازار است. بررسی داده‌های این کمیته نشان می‌دهد که اوپک‌پلاس به دنبال ساختن یک «مبنای واقع‌بینانه» برای سال ۲۰۲۷ است. تا آن زمان، استراتژی «محافظه‌کاری فعال» ادامه خواهد یافت.

برای ما در صنعت نفت، این تصمیمات پیام روشنی دارد: در کوتاه‌مدت، نباید منتظر تغییرات دراماتیک در حجم صادرات یا تحولات ناگهانی در قیمت‌های جهانی بود. بازار در حال حاضر در حال «هضم» پیامدهای ژئوپلیتیک جنگ است. تا زمانی که شکاف بین «ظرفیت تولید اسمی» و «تولید واقعی» پر نشود، ائتلاف اوپک‌پلاس به سیاست «دست به عصا بودن» ادامه خواهد داد. درنهایت، باید گفت که تصمیم اوپک‌پلاس برای ثابت نگه داشتن تولید، نه از سرِ انفعال، که از سرِ درایت در مدیریت یک بازارِ متلاطم است. جهانی که با تهدیدات امنیتی و اختلال در زنجیره تأمین دست و پنجه نرم می‌کند، بیش از هر چیز به پیش‌بینی‌پذیری نیاز دارد. اوپک‌پلاس با این کار، به جای آنکه بازار را به سمت حدس و گمان‌های جدید ببرد، کفِ قیمت‌ها را با ابزار «مدیریتِ عرضه» تقویت کرده است. ما در «منطق آزاد» معتقدیم که این وضعیت سکون، فرصتی است برای کشورها تا بر بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده و بهبودِ راندمانِ تولید تمرکز کنند. اگر سال ۲۰۲۶ سالِ «حفظ موقعیت» باشد، سال ۲۰۲۷ سالی است که سهم بازار دوباره تعریف می‌شود. تا آن زمان، بازی بزرگِ نفت، روی همان ریلی حرکت خواهد کرد که اوپک‌پلاس ریل‌گذاری کرده است؛ ثباتِ شیشه‌ای در دنیایی که هر لحظه ممکن است ترک بخورد.

برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید