حال ناخوش صنعت سيمان
در حال حاضر يكي از مهمترين مشكلاتي كه كارخانههاي سيماني با آن روبهرو هستند، افزايش مستمر هزينههاي توليد است.
در حال حاضر يكي از مهمترين مشكلاتي كه كارخانههاي سيماني با آن روبهرو هستند، افزايش مستمر هزينههاي توليد است.
به گزارش رصد روز، صنعت سيمان در سال جاري با مجموعهاي از چالشهاي همزمان مواجه خواهد بود؛ از افزايش شديد هزينههاي توليد گرفته تا بحران تامين انرژي، فرسودگي خطوط توليد و اختلال در صادرات. اين شرايط باعث ميشود بسياري از واحدهاي توليدي تنها براي حفظ سطح فعلي توليد تلاش كنند و عملا امكان توسعه يا نوسازي از آنها گرفته شود.
صنعت سيمان در سالهاي اخير همواره يكي از صنايع استراتژيك كشور محسوب ميشده است، اما اكنون فشار همزمان هزينههاي توليد و محدوديتهاي انرژي، اين صنعت را در موقعيتي قرار داده كه ادامه فعاليت براي بسياري از واحدها دشوارتر از گذشته شده است. افزايش قيمت مواد اوليه، رشد هزينه حملونقل، محدوديت تامين برق و گاز و همچنين مشكلات صادراتي، شرايطي را ايجاد ميكند كه توليدكنندگان ناچارند با حداقل ظرفيت و حاشيه سود فعاليت كنند.
در حال حاضر يكي از مهمترين مشكلاتي كه كارخانههاي سيماني با آن روبهرو هستند، افزايش مستمر هزينههاي توليد است. تقريبا تمام عوامل موثر بر قيمت تمام شده سيمان روند صعودي پيدا ميكنند. دستمزدها افزايش مييابد، قطعات و تجهيزات مورد نياز كارخانهها گرانتر ميشود و مواد اوليه نيز تحت تاثير نرخ ارز رشد قيمتي شديدي را تجربه ميكنند.
ضمن آنكه بخش قابل توجهي از مواد نسوز و تجهيزات تخصصي صنعت سيمان وارداتي است و همين وابستگي باعث ميشود نوسانات ارزي به سرعت خود را در هزينه توليد نشان دهدو بسياري از كارخانهها براي تامين قطعات و مواد مصرفي با مشكلات جدي نقدينگي روبهرو شوند كه ادامه اين وضعيت ميتواند هزينه تعميرات و نگهداري خطوط توليد را نيز افزايش دهد. در كنار اين مسائل، قيمت پاكت سيمان نيز جهش چشمگيري پيدا كرده است. مواد اوليه توليد پاكت وابسته به صنايع پتروشيمي است و رشد نرخ مواد پتروشيمي باعث ميشود قيمت پاكت در مدت كوتاهي چند برابر شود. در ابتداي سال گذشته قيمت هر پاكت سيمان حدود ۹ هزار تومان بود، اما اين رقم تا پايان سال به حدود ۱۵ تا ۱۶ هزار تومان رسيد و اكنون برخي كارخانهها پاكت را با قيمت حدود ۳۵ هزار تومان خريداري ميكنند. چنين افزايشي مستقيما بر هزينه نهايي توليد تاثير ميگذارد و فشار مضاعفي بر توليدكنندگان وارد ميكند.
موضوع انرژي اكنون به يكي از جديترين بحرانهاي صنعت سيمان تبديل شده است. كارخانههاي سيمان جزو صنايع انرژيبر هستند و كوچكترين اختلال در تامين برق يا گاز ميتواند روند توليد را با مشكل مواجه كند. محدوديتهاي گازي كه در ماههاي اخير اعمال ميشود، بسياري از كارخانهها را ناچار ميكند تنها با بخشي از ظرفيت خود فعاليت كنند.
برخي واحدها اعلام ميكنند ميزان گاز دريافتي آنها حتي به كمتر از ۲۰ درصد نياز واقعي خواهد رسيد. در چنين شرايطي كارخانهها ناچار ميشوند به استفاده از مازوت روي بياورند. هر چند قيمت مازوت تقريبا معادل گاز محاسبه ميشود، اما هزينه حملونقل و مشكلات جانبي آن فشار مضاعفي بر توليدكننده وارد ميكند. همزمان محدوديتهاي برق نيز نگراني تازهاي براي كارخانهها ايجاد كرده است، تجربه سالهاي گذشته نشان ميدهد قطع برق در فصل گرم سال ميتواند توليد سيمان را به شدت كاهش دهد و حتي بازار را با كمبود عرضه مواجه كند. صنعت سيمان اكنون در شرايطي قرار دارد كه همزمان با رشد هزينهها بايد با بحران تامين انرژي نيز مقابله كند؛ بحراني كه اگر مديريت نشود، بر روند توليد و قيمت بازار تاثير مستقيم خواهد داشت. يكي ديگر از چالشهاي اساسي صنعت سيمان، فرسودگي تجهيزات و عقبماندگي تكنولوژيك است. بخش بزرگي از كارخانههاي سيمان كشور عمر بالايي دارند و نيازمند بازسازي و نوسازي هستند. ادامه فعاليت با تجهيزات قديمي نه تنها مصرف انرژي را افزايش ميدهد، بلكه هزينه تعميرات را نيز بالا ميبرد و بهرهوري را كاهش ميدهد.
مشكل اصلي اينجاست كه بسياري از شركتهاي سيماني امكان سرمايهگذاري براي نوسازي را ندارند. بخش قابل توجهي از صنعت سيمان كه حدود ۶۵ درصد ميشود زيرمجموعه نهادهاي بزرگ دولتي و شبهدولتي مانند شستا، بانكها، بنيادها و مجموعههاي وابسته به نهادهاي حاكميتي است. اين شركتها معمولا بخش عمده سود خود را ميان سهامداران توزيع ميكنند و منابع كافي براي توسعه و نوسازي باقي نميماند. در برخي موارد حدود ۹۰ درصد سود شركتها توزيع و همين موضوع باعث ميشود نقدينگي لازم براي بهروزرساني خطوط توليد وجود نداشته باشد. در نتيجه كارخانهها توان سرمايهگذاري در فناوريهاي جديد، كاهش مصرف انرژي يا احداث نيروگاههاي اختصاصي را از دست ميدهند.
صنعت سيمان براي عبور از بحران فعلي نيازمند سرمايهگذاري گسترده در بخش انرژي است. بسياري از كشورها براي صنايع انرژيبر به سمت احداث نيروگاههاي اختصاصي و توسعه انرژيهاي تجديدپذير حركت ميكنند، اما در ايران هنوز بخش زيادي از كارخانهها به شبكه سراسري وابسته هستند.
سرمايهگذاري در نيروگاههاي حرارتي، توسعه نيروگاههاي خورشيدي و حتي استفاده از زغالسنگ ميتواند بخشي از مشكلات تامين انرژي را كاهش دهد. علاوه بر اين، نوسازي تجهيزات و بهينهسازي خطوط توليد ميتواند مصرف انرژي را كاهش دهد و هزينهها را كنترل كند.
در شرايط فعلي، حفظ سطح توليد موجود نيز نيازمند برنامهريزي جدي است. اگر واحدهاي سيماني نتوانند بهرهوري انرژي را افزايش دهند با رشد قيمت حاملهاي انرژي و تداوم محدوديتها، هزينه توليد به شكل قابل توجهي افزايش پيدا ميكند و بخشي از كارخانهها در معرض زيان قرار ميگيرند.
صادرات سيمان نيز در ماههاي اخير تحت تاثير تحولات منطقهاي و جنگ قرار ميگيرد. كارخانههايي كه در جنوب كشور قرار دارند و بخش عمده صادرات خود را از طريق حوزه خليجفارس انجام ميدهند، با مشكلات متعددي روبهرو ميشوند. اختلال در حملونقل دريايي و نااطمينانيهاي ناشي از جنگ باعث ميشود بخشي از صادرات اين كارخانهها متوقف يا محدود شود. بسياري از واحدهايي كه بر پايه صادرات سرمايهگذاري ميكنند، اكنون با كاهش درآمد ارزي مواجه هستند. با اين حال صادرات از برخي مرزهاي زميني همچنان ادامه دارد و بازارهايي مانند افغانستان، پاكستان، روسيه، ارمنستان و كشورهاي اوراسيا هنوز فعال هستند. تداوم صادرات به اين بازارها ميتواند بخشي از فشار وارد شده به صنعت را كاهش دهد، اما روشن است كه بازار جنوب كشور و صادرات دريايي همچنان اهميت بالايي براي توليدكنندگان دارد و بازگشت ثبات به اين مسيرها براي حفظ درآمدهاي صادراتي ضروري خواهد بود. متاسفانه در جريان جنگ اخير، برخي كارخانههاي سيمان نيز در معرض تهديد قرار گرفتند. هر چند آسيب گستردهاي به اين صنعت وارد نشد، اما چند واحد سيماني به شكل مستقيم يا غيرمستقيم تحت تاثير حملات قرار گرفتند.
برخي كارخانهها مانند «سيمان هرمزگان» و «سيمان فارس نو» دچار خسارت شدند، اما عمليات بازسازي آنها انجام شده و دو همكار ما در اين مجموعهها شهيد و دو تن ديگر مجروح شدند، اما فعاليت توليدي اين مجموعهها همچنان ادامه دارد. اطراف تعدادي ديگر از كارخانهها نيز مورد حمله قرار گرفت به عنوان نمونه اطراف سيمان اصفهان، سيمان صوفيان، سيمان ايلام، سيمان تهران و سيمان آبيك بمباران شدند و همين موضوع فشار رواني و عملياتي سنگيني بر واحدهاي توليدي وارد كرد. با وجود اين شرايط، بيشتر كارخانهها تلاش ميكنند روند توليد را حفظ كنند و از توقف كامل فعاليت جلوگيري شود. ادامه توليد در چنين شرايطي نشان ميدهد صنعت سيمان همچنان يكي از صنايع مهم و مقاوم كشور محسوب ميشود، اما ادامه اين مسير بدون حمايت و برنامهريزي امكانپذير نخواهد بود. اكنون صنعت سيمان در نقطه حساسي قرار گرفته است. افزايش هزينهها، بحران انرژي، فرسودگي تجهيزات و مشكلات صادراتي همگي به صورت همزمان اين صنعت را تحت فشار قرار ميدهند. اگر سياستگذاري جديدي براي حمايت از توليد، كاهش محدوديتهاي انرژي و ايجاد امكان سرمايهگذاري در نوسازي انجام نشود، حفظ ظرفيت فعلي توليد نيز دشوار خواهد شد. كارخانههاي سيمان نيازمند دسترسي پايدار به انرژي، اصلاح ساختار مالي و امكان سرمايهگذاري در فناوريهاي نوين هستند. در غير اين صورت، ادامه روند فعلي ميتواند به كاهش توليد، افت بهرهوري و افزايش بيشتر قيمت سيمان در بازار منجر شود؛ اتفاقي كه نه تنها صنعت ساختمان، بلكه كل اقتصاد كشور را تحت تاثير قرار ميدهد.
علياكبر الونديان / دبيركل صنف كارفرمايان صنعت سيمان
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
