او بیان میکند که در نهایت، افزایش هزینههای تولید با افزایش قیمت تمامشده، در کنار کاهش تقاضا به دلیل کاهش قدرت خرید مردم، موجب کاهش تولید میشود. کم شدن میزان تولید نیز باز به افزایش بیشتر قیمت تمامشده منجر میشود. امامی رئوف میگوید به صنعت باید مانند یک ماتریس چندوجهی نگاه کرد که ابعاد مختلفش بر هم اثرگذارند. مشروح گفتوگو با دبیر انجمن صنایع نساجی ایران را در ادامه میخوانید.
***
بخشی از افزایش قیمتها ماهیت ساختاری دارند / تکنرخی شدن ارز، بالا رفتن دستمزد و تورم بر قیمت تمامشده اثرگذارند
*افزایش هزینههای تولید در بخشهای مختلف صنعت نساجی به چه صورتی است؟
اگر بخواهیم نگاهی کلی به سال 1405 داشته باشیم، بخشی از این افزایش هزینهها و قیمتها در صنعت به مسائلی نظیر تورم کشور و افزایش هزینههای تحمیلی نظیر افزایش حقوق و دستمزد مربوط میشود. صنعت نساجی ماهیتی اشتغالزا دارد و به دلیل نیروی انسانی مشغول در این بخش، افزایش دستمزدها با سهم قابلتوجهی در قیمت بازتاب مییابد. بخشی از افزایش قیمت هم به انرژی و ترانزیت برمیگردد.
باید در نظر گرفت که از دیماه که ارز تکنرخی شد، مبنای محاسبات ارز در گمرکات هم واقعی شده و این مساله هم به افزایش قیمت منجر میشود. از سوی دیگر هزینههای تأمین مواد اولیه نیز افزایش یافته است. قیمتها طبق مصوبات دولت بالا رفتهاند اما تمام این عوامل در واقع هزینههای فعالیت صنعت را هم افزایش دادهاند.
افزایش نرخ مشتقات نفتی، جهانی بوده است اما این مواد با قیمت بیشتری به ایران میرسند / جنگ هزینههای پیشبینینشدهای را به صنعت تحمیل کرد
علاوهبر اینها، جنگ هم هزینههای پیشبینینشدهای به موارد پیشین اضافه کرد. قیمت نفت و مشتقات نفتی در دنیا افزایش یافت. مواردی مثل چیپس پلیاستر، گرانول پلیپروپیلن و الیاف اکریلیک و دیگر مواد کمکی و رنگها که به تمامی شیمیایی هستند، همه مشمول این افزایش قیمت ناشی از جنگ شدهاند. افزایش نرخ این مواد جهانی بوده است اما در کشور ما به دلیل هزینههای لجستیک و حملونقل، مواد اولیه گرانتر به صنعت میرسد.
نسبت به سالهای گذشته میتوان گفت افزایش قیمتها در دو بخش اتفاق میافتد؛ تورم سالیانه و نرخهای ابلاغی دولت، و بخش دیگر هم متأثر از جنگ است. افزایش قیمت مشتقات نفتی و هزینه حملونقل و ریسک جنگی. به نظر میرسد این اتفاق بر سر همه صنایع در کشور آمده است اما در صنایعی که وابستگی بیشتری به مواد پتروشیمی یا مواد وارداتی دارند افزایش قیمت بیشتری مشاهده میشود.
افزایش هزینه تولید با افزایش قیمت در نهایت به کاهش تولید منجر میشود / کاهش تولید نیز موجب افزایش قیمت میشود و این چرخه خودش را تقویت میکند
برخی مواردی که منجر به افزایش قیمت محصولات نساجی میشوند اجتنابناپذیرند. ناترازی انرژی، کمبود مواد اولیه یا شرایط سخت بازار، میزان تولید را کاهش دهد. کاهش تولید به هر دلیلی، مانند قطعی برق یا کاهش تقاضای مصرفکننده در بازار، باعث میشود قیمت تمامشده سرانه بالا برود، زیرا فعالیت صنعت با بهرهوری کمتر بر قیمت تمامشده اثر میگذارد و موجب افزایش قیمت میشود. یک ماتریس چندوجهی است که همه ابعاد آن بر یکدیگر تأثیرگذار هستند.
مسلماً کارخانهای که ۲۴ ساعته کار میکند، قیمت تمامشده محصول نهاییاش ارزانتر از کارخانهای است که به دلیل قطعی برق، کمبود مواد اولیه و موارد مشابه، مثلاً سه روز در هفته کار میکند. همچنین، ضایعات نیز وقتی کمتر کار میکنید، بیشتر میشود. اگر بخواهیم بر قیمت تمامشده تمرکز کنیم، شاید عمده موضوع همین باشد.
از دی ماه 1404 با تکنرخی شدن ارز، هر صنعتی بسته به میزان و شیوه واردات به نوعی تاثیر پذیرفت / قدرت خرید مردم کاهش یافته و بازار در رکود به سر میبرد / صنعت نساجی هم از شرایط حاکم بر کشور تاثیر میپذیرد
طبیعتاً در سال ۱۴۰۴ ارز چندنرخی بود و ارزی که دولت برای مواد اولیه میداد، ارزانتر بود، اما از دیماه به سمت تکنرخی شدن حرکت کردیم. خود این موضوع نیز در مقایسه قیمتها ۱۴۰۵ نسبت به ۱۴۰۴ تأثیرگذار است. البته تأثیرپذیری صنایع مختلف از تکنرخی شدن متفاوت بوده است.
بههرحال بازار تعیینکننده اصلی قیمت است. کاهش قدرت خرید مصرفکننده نهایی، کوچک شدن سبد خرید مصرفکننده یا مشکلات کلان اقتصادی این موضوع را تحت تأثیر قرار داده و شاهد رکود بسیار شدیدی در بازار هستیم. بسیاری از واردات نیز با سود کمتر یا اجناسی که از گذشته در بازار بودهاند، با همان وضعیت در حال مبادله هستند.
بازار رونق چندانی ندارد. اوضاع بهگونهای نیست که سرمایهگذاری بزرگتر یا تولید بیشتر و متنوعتر جذابیت داشته باشد. محصولات صنعت نساجی مانند پوشاک، کالای خواب و فرش، کالاهایی هستند که به حال خوب جامعه بستگی دارند؛ یعنی جامعه وقتی حالش خوب باشد، معمولاً خرید انجام میدهد یا علاقهمندیاش به خرید پررنگ میشود. اکنون در این ایام، روزهای خوبی برای بازار نیست و صنعت نساجی و پوشاک نیز از همین شرایط تأثیر پذیرفته است.
مواد اولیه به دلیل آسیبهای وارده به پتروشیمیها و افزایش هزینههای لجستیکی گرانتر از نرخ جهانی به صنعت نساجی ایران میرسد
*سیاستهای وارداتی مربوط به صنایع نساجی، بهویژه در بخش پوشاک، چگونه بر وضعیت فعلی اثر میگذارند؟
از صنعتی صحبت میکنیم که بیشاز یک میلیون نفر شاغل دارد و با شرایط فعلی در تأمین مواد اولیه به مشکل خورده است. به دلیل صدماتی که به پتروشیمیها در جنگ وارد شده، بهجای استفاده از پلیاستر داخلی مجبور به استفاده از چیپس پلیاستر خارجی هستیم که به لحاظ حملونقل و لجستیک بسیار گرانتر از نرخ جهانی به دست ما میرسد.
واردات پوشاک به طور رسمی از سال ۱۳۹۷ توسط دولت ممنوع شده است و آنچه به عنوان پوشاک خارجی در کشور مشاهده میشود، یا کالای ایرانی با لیبل خارجی است یا به صورت قاچاق وارد کشور شده است. توقع ما در صنعت نساجی این است که دولت از این موضوع حمایت کند و با توجه به اینکه پوشاک به صورت قاچاق وارد کشور میشود، مبارزه جدیتری با قاچاق پوشاک انجام دهد. چرا که توان رقابت تولیدکننده داخلی با کالای قاچاق خارجی بسیار نامتعادل است.
تولید داخلی به دلیل هزینههای بالا و قیمت تمامشده بیشتر توان رقابت با پوشاک وارداتی و استوک را ندارد
دلیل آن این است که کشورهای دیگر مواد اولیه در دسترستر و ارزانتری دارند. ما در ایران به دلیل شرایط جنگی این دسترسی را نداریم. همچنین بخش قابلتوجهی از این اقلام، پوشاک استوک است که قیمت واقعی خودش را ندارد و توان رقابت آن برای تولیدکننده داخلی فراهم نیست. توقع کسبوکار این است که دولت برای حفظ سطح اشتغال این صنعت، حداقل با قاچاق پوشاک و پارچه و منسوجات مبارزه کند.
پیشاز جنگ هزینه چیپس پلیاستر با احتساب حملونقل کمتر از یک دلار میشد / هزینه حملونقل مواد اولیه از ارزش خود مواد هم بیشتر میشود
*به جز مسائل ساختاری افزایشدهنده قیمت محصولات نساجی، برآوردی از میزان اثر جنگ بر این صنعت موجود است؟
نرخهای حملونقل و مواد اولیه رقمها افزایش چشمگیری داشتهاند. قیمت چیپس پلیاستر قبل از نهم اسفند ۸۰ سنت بوده و با حملونقل کمتر از یک دلار به دستمان میرسیده است. همکاران ما که ۴۰۰ تا ۵۰۰ کانتینر خرید داشتهاند که در بندر جبلعلی گیر افتاده بود. اخیراً با پرداختهای خیلی بالاتر، مثلاً ۱۷ هزار دلاری، این کار را انجام دادهاند. یعنی هزینه حملونقلشان از هزینه خرید خود مواد اولیه بیشتر شده است.
در تأمین مواد اولیه به دلیل پایین بودن ارزش کالا، افزایش نرخ حملونقل اثرات بیشتری نسبت به کالاهای باارزش دارد / وقتی قیمت از اقلام از ابتدای زنجیره زیاد شود اثر آن در محصول نهایی چشمگیرتر است
نکته قابل ملاحظه این است که بخش خصوصی تلاش میکند از هر مسیری مواد اولیه را تأمین کند اما هزینههای این مسیرها نسبت به قبل، افزایش قابلملاحظهای داشته است. بهویژه در مواد اولیه که ارزش خود کالا پایینتر است، نرخ حملونقل تأثیرگذارتر میشود. در مقابل، برای کالاهایی مانند کریستال که ارزش بالاتری دارند، نرخ حملونقل نسبت به ارزش کالا کمتر تأثیرگذار است، اما برای مواد اولیه مانند چیپس پلیاستر یا پلیپروپیلن، چون ارزش کالا پایین است، حتی درصدهای کم افزایش هزینه حملونقل باعث افزایش چشمگیر قیمت تمامشده میشود. همچنین، در ابتدای زنجیره، وقتی کالا را با قیمت قابل ملاحظه خرید میکنید و سپس به الیاف، نخ، پارچه و پوشاک تبدیل میشود، افزایشی که به آن میخورد، خودبهخود چشمگیرتر میشود.
