به گزارش رصد روز، در شرایطی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری امریکا تا به امروز مواضع متفاوت و ضد و نقیضی علیه کشورمان اتخاذ کرده، روزی از حمله میگوید و روزی دیگر از دیپلماسی و توافق، آرایش نظامی منطقه گمانهزنیها درباره رویارویی تمام عیار میان تهران و واشنگتن را برجسته کرده؛ بالاخص آنکه رییسجمهوری امریکا اخیرا ضمن آنکه تفاهم اسلامآباد را اتلاف وقت قلمداد کرده مدعی شده «خواهیم دید بعد از ژانویه چه خواهد شد.»
این نخستین باری نیست که ترامپ چنین ضربالاجلی را تعیین میکند؛ ضربالاجلی که به باور گروهی از ناظران نشان میدهد واشنگتن درگیر بنبستی خودخواسته شده، اما گروهی دیگر باور متفاوتی دارند و اتخاذ چنین موضعی را تاکتیک رییسجمهوری ایالاتمتحده قلمداد میکنند. از منظر گروه دوم ترامپ درصدد است تا نتیجه محدودیتهای تحمیل شده علیه کشورمان را بررسی کرده و پس از آن درباره توسل به گزینه نظامی تصمیمگیری کند. در این میان جی دی ونس، معاون رییسجمهوری امریکا صراحتا اعلام کرده مردم امریکا نمیخواهند جنگهای احمقانه و بیمنطق ادامه یابد؛ این میراث جمهوریخواهان قبل از ترامپ بود؛ خوشحالم که ترامپ ما را از این مسیر بازگرداند. ادعایی که هنوز ترامپ یا دیگر مقامهای رسمی دولت امریکا بالاخص شاهینهای امریکایی واکنشی به آن نشان ندادهاند.
در میانه تنشها میان تهران و واشنگتن، بیش از ۱۴ نفتکش ایرانی در حال حاضر در نزدیکی جزیره خارک مستقر هستند که بیشترشان سیستم ردیاب خود را خاموش کرده و آمادهاند تا ماموریت جدیدشان را کلید بزنند. در این میان تهران تهدید کرده در صورتی که آسیبی به این نفتکشها وارد شود یا ادامه حرکتشان با مانع روبهرو شود، تاسیسات نفتی کشورهای همپیمان امریکا را هدف قرار خواهد داد و از آغاز جنگ نیز واهمهای ندارد. به باور ناظران، آرایش نفتکشها در جزیره خارک آنهم چند روز بعد از آنکه تهران سیاست پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» را استراتژی اصلی خود برای پایان دادن به بحران نزاع با امریکا اعلام کرد، حکایت اقدام عملی قریبالوقوع ایران در این باره دارد. به ادعای یورونیوز تا این لحظه، خبر قطعی از حرکت یک نفتکش ایرانی برای عبور از محاصره دریایی امریکا منتشر نشده؛ اما نشانههایی از آمادهسازی برای چنین اقدامی وجود دارد. بدین معنا که بیش از ۱۴ نفتکش در جزیره خارک آماده حرکت شدهاند؛ خدمه آنها تعیین شده و پرچم ایران بر فراز آنها برافراشته شده است. مقصد احتمالی، مسیر دریای عمان و بازارهای آسیایی است.
همزمان بلومبرگ نیز گزارش داده که ۱۷ نوامبر، حدود ۲۰۰ هزار بشکه نفت ایران از نفتکش OLYM به نفتکش HAO FAN منتقل شده است. این عملیات در نزدیکی خارک انجام شده است. نشریه تخصصی TradeWinds نیز گزارش داده یک نفتکش ناشناس در حال دریافت محموله نفت ایران است و اگر بتواند از محدوده محاصره عبور کند، نخستین نفتکشی خواهد بود که از زمان برقراری مجدد محاصره در جولای موفق به این کار میشود. با این حال گزارشها هنوز حرکت قطعی کاروان ۱۴ نفتکش را تایید نمیکنند. آنچه فعلا میدانیم، آمادهسازی و تلاش برای ازسرگیری صادرات است، نه شکستهشدن محاصره. اگر نفتکشها ز خط محاصره عبور کنند، اتفاق مهمی در تقابل دریایی ایران و امریکا رخ داده است.
هنوز مقامهای رسمی کشورمان به این خبر واکنشی نشان ندادهاند. با این حال مصطفی نجفی که اخیرا در رسانهها از او به عنوان مشاور محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی یاد میشود نیز این گمانه را تقویت کرده است. او نوشته است: چندی پیش فرمانده کل قوا دستور پایان دادن به وضعیت نه جنگ و نه صلح را صادر کرد. در همین راستا، به نظر میرسد پایان دادن به این وضعیت دیگر صرفا محدود به مسیر ایجابی یعنی دیپلماسی نیست و وجه سلبی آن، یعنی توسل به گزینه نظامی نیز در دستور کار قرار گرفته است. ظاهرا تهران دیگر نمیخواهد نظارهگر محاصره و تهدید باشد. همزمان با رسانهای شدن این خبر در ساعات اخیر تصاویر متعددی منتشر شده که نشان میدهد نفتکشهای ایرانی در حال سوختگیری در جزیره خارک هستند. اصالت این تصاویر در حال حاضر قابل تایید یا رد نیست. با این حال رسانه صابرین نیوز در این باره نوشته که تا ساعاتی دیگر نفتکشهای ایرانی به سمت حلقههای محاصره حرکت میکنند. المانیتور نیز این خبر را تایید کرده است.
تریتا پارسی، تحلیلگر ایرانیتبار حوزه روابط بینالملل نیز در این باره نوشت: به نظر میرسد اکنون ایران در حال برداشتن گامی بزرگ در راستای تغییر وضع موجود به نفع خود است و میخواهد برخلاف محاصره دریایی اعمال شده توسط ترامپ، نفتکشهای خود را از تنگه هرمز عبور دهد. به علاوه، ایران تهدید کرده که اگر امریکا از عبور این نفتکشها ممانعت کند، تهران به تاسیسات نفتی کشورهای خلیجفارس حمله خواهد کرد. ازسوی دیگر شرکت پایش کشتیها، «تانکرترکرز»، اعلام کرد یک نفتکش روز پنجشنبه در خلیج فارس و از طریق انتقال نفت از کشتی به کشتی دیگر، در حال بارگیری نفت خام ایران بود. این نفتکش ممکن است نخستین شناوری باشد که پس از بازگشت محاصره دریایی امریکا در ماه جولای، موفق به صادرات نفت خام ایران میشود. اگر نفتکش از محدوده محاصره خارج شود، نخستین صادرات موفق نفت خام ایران از راه دریا از اواسط جولای به ثبت خواهد رسید. گروهی از تحلیلگران بر این باورند که اگر ایران بخواهد نفتکشها را به سمت چین حرکت دهد، دو حالت قابل تصور است؛ اول، عبور ایمن نفتکشها: بدان معنا که محاصره دریایی ایران عملا پایان یافته و امریکا در این بازی رسما شکست خورده است. دوم، واکنش نظامی امریکا: در چنان شرایطی، ایران دو راه پیش روی خود دارد: عقبنشینی از حمله متقابل که پیروزی برای امریکا محسوب میشود یا واکنش نظامی در قالب حمله به تاسیسات نفتی متحدان امریکا یا نیروهای امریکا که سطح جدیدی از جنگ با آیندهای نامشخص در منطقه را شکل میدهد.
نکته قابل تأمل درباره حرکت احتمالی نفتکشهای ایرانی به سمت چین این است که این خبر بعد از پایان اجلاس سهجانبه رهبران امریکا، روسیه و چین منتشر شده و این گمانهزنی را باعث شده که این اقدام، در راستای توافقاتی بوده که در چین بین ترامپ و شی جین پینگ صورت گرفته؛ موضوعی که فعلا در حد حدس و گمان است و هیچ دادهای آن را تایید یا رد نمیکند. هنوز مقامات رسمی کشورمان درباره صحت و سقم حرکت نفتکشهای ایرانی اطلاعرسانی نکردهاند و باید منتظر ساعات و شاید هم روزهای آینده بود تا مشخص شود تدبیر ایران برای خروج از وضعیت نه جنگ و نه صلح چه خواهد بود.
همزمان و در شرایطی که آرایش نظامی منطقه نیز احتمال رویارویی را افزایش داده، سنای امریکا روز پنجشنبه قطعنامه اختیارات جنگی که هدفش وادار کردن دونالد ترامپ به توقف جنگ با ایران بود را رد کرد. به نوشته گاردین بدینترتیب جمهوریخواهان بار دیگر از جنگی که نقش مهمی در شکست سنگین انتخاباتیشان در انتخابات میاندورهای داشت از این رویارویی حمایت کرده و در برابر قطعنامه ایستادند.
این نشریه در ادامه آورد: مجلس نمایندگان امریکا ماه سپتامبر این قطعنامه را تصویب کرده بود؛ نخستین قطعنامهای که پس از انتخابات سوم نوامبر به رای گذاشته میشد. درنهایت این قطعنامه با ۴۸ رای موافق در برابر ۵۱ رای مخالف شکست خورد؛ آرای نمایندگان عمدتا براساس گرایش حزبی تقسیم شد. جان فترمن، سناتور دموکرات ایالت پنسیلوانیا، تنها دموکراتی بود که به این قطعنامه رای مخالف داد. در مقابل، سوزان کالینز از ایالت مین، رند پال از ایالت کنتاکی و لیزا مورکوفسکی از آلاسکا، تنها سناتورهای جمهوریخواهی بودند که از آن حمایت کردند. دموکراتها از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه و به دنبال حمله مشترک امریکا و اسراییل به ایران، بهطور مستمر با استناد به اختیارهای جنگی ترامپ، قطعنامههایی را ارایه کردهاند. اگرچه متحدان جمهوریخواه رییسجمهوری تاکنون موفق شدهاند بسیاری از این قطعنامهها را رد کنند، اما در ماه ژوئن یکی از آنها به تصویب هر دو مجلس کنگره رسید. با این حال، ترامپ این قطعنامه را نادیده گرفت و همین مساله دموکراتها را به ادامه تلاشها برای استفاده از قانون سال ۱۹۷۳ واداشت؛ قانونی که هدف آن محدود کردن اختیارات رییسجمهور در ورود و ادامه جنگ بدون مجوز کنگره است.
مخالفتخوانیهای کنگره با اعمال محدودیت بر اختیارهای جنگی ترامپ درحالی رسانهای شد که اخیرا والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای امریکایی و اسراییلی نوشت که ایالاتمتحده پس از آسیب دیدن برخی مواضع خود در پی حملات ایران، یک سامانه موشکی پاتریوت دیگر به اسراییل ارسال کرده؛ این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که تلآویو برای ازسرگیری جنگ علیه تهران فشار وارد میکند. به ادعای این گروه از مقامهای امریکایی که نخواستند نامشان فاش شود، واشنگتن پس از آنکه برخی پایگاهها، رادارها و سامانههای هشدار زودهنگام امریکا در خاورمیانه در حملات ایران آسیب دیدند، تجهیزات و داراییهای نظامی را به اسراییل منتقل کرده است.
این اطلاعات در شرایطی منتشر میشود که بار دیگر بحث درباره میزان خسارات جنگ علیه ایران و هزینه آسیبهای واردشده به تاسیسات نظامی امریکا در خاورمیانه بر اثر حملات موشکی و پهپادی ایران در کنگره امریکا بالا گرفته است. روزنامه واشنگتنپست با استناد به یک مطالعه دولتی از کمبود مزمن مهمات اصلی در پنتاگون به دلیل جنگ با ایران خبر داده و همزمان خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز با انتشار گزارشی نوشت که هزینههای جنگ ایران تا ۱۳ نوامبر به ۴۸.۳ میلیارد دلار رسیده؛ با این حال، از آنجا که این رقم خسارات وارده به پایگاههای امریکا را که در خاورمیانه هدف حمله قرار گرفتهاند، شامل نمیشود، قانونگذاران از پنتاگون میخواهند آمار و ارقام مربوط به این خسارات را ارایه کند. براساس تحلیل خبرگزاری آسوشیتدپرس، ایران به آشیانههای هواپیما، سامانههای شناسایی حملات ورودی، انبارها، محل اسکان نیروهای نظامی و بخشهای دیگری حمله کرده؛ حملاتی که میلیاردها دلار خسارت به تجهیزات نظامی امریکا وارد کردهاند. این درحالی است که هزینه جنگ به یکی از محورهای اصلی اختلاف در کنگره تبدیل شده، بهویژه آنکه دولت ترامپ از قانونگذاران میخواهد بودجه دفاعی ۱.۵ تریلیون دلاری را تصویب کنند.
اختلافنظرها درباره تداوم جنگ با ایران درحالی شدت گرفته که والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آگاه مدعی شد که رومان گوفمن، رییس سازمان اطلاعات خارجی اسراییل (موساد)، در جریان سفرش به واشنگتن، اطلاعاتی درباره برنامه هستهای ایران دراختیار دولت دونالد ترامپ قرار داده و خواستار ازسرگیری حملات علیه ایران به مدت چند روز شده است. فشارهای اسراییل بر امریکا پس از آن است که ترامپ ۹ نوامبر اعلام کرد پس از دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، حمله به ایران را به تعویق خواهد انداخت.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید