روزگار تلخ تولید؛ از محاصره تا ناترازی انرژی
آنچه نیمه نخست سال ۱۴۰۵ را برای تولیدکنندگان کشور به دورهای سرنوشتساز تبدیل کرد، تنها تعدد بحرانها نبود بلکه همزمانی و همافزایی آنها بود که هر یک دیگری را تشدید میکرد.
آنچه نیمه نخست سال ۱۴۰۵ را برای تولیدکنندگان کشور به دورهای سرنوشتساز تبدیل کرد، تنها تعدد بحرانها نبود بلکه همزمانی و همافزایی آنها بود که هر یک دیگری را تشدید میکرد.
به گزارش رصد روز، نیمه نخست سال ۱۴۰۵ برای فعالان حوزه تولید در کشور، دورهای پرتنش و سرشار از چالشهای بیسابقه بود؛ دورهای که در آن مجموعهای از بحرانها از حملات و بمباران واحدهای راهبردی صنعت فولاد و پتروشیمی گرفته تا محاصره دریایی که واردات و صادرات را با اختلال جدی مواجه کرد و از قطعیهای مکرر برق صنایع در اوج فصل تابستان تا جهش نرخ ارز در شهریور ماه، شرایطی را پدید آورد که در آن تامین مواد اولیه، حمل محصولات، دسترسی به انرژی پایدار و حفظ نقدینگی برای تولیدکنندگان بهشدت دشوار شد. این عوامل در حالی دست به دست هم دادند که واحدهای کلیدی آسیبدیده، تامینکننده ۹۰ تا ۹۵درصد نیاز صنایع پاییندستی بودند و اختلال در فعالیت آنها، موجی از مشکلات را به کل زنجیره تولید کشور منتقل کرد. نتیجه این وضعیت، افزایش چشمگیر بهای تمامشده تولید در شرایطی بود که تولیدکنندگان مواد اولیه خود را با چند برابر قیمت خریداری میکردند، اما توانایی انتقال کامل این هزینهها به قیمت فروش محصولات خود را نداشتند و در نتیجه، با فشار مضاعف بر حاشیه سود، سرمایه در گردش و قدرت رقابتپذیری خود روبهرو شدند.
رضا اعتدال، فعال حوزه تولید در گفتوگو با «جهانصنعت» به بررسی مسائل و چالشهای پیشروی تولیدکنندگان در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ پرداخت و این سال را سختترین سال برای تولید برشمرد.
اعتدال با اشاره به شرایط دشوار شش ماه اول سالجاری اظهار کرد: در این بازه زمانی، کشور شرایط جنگی را تجربه کرد که تبعات آن بهطور مستقیم و غیرمستقیم گریبانگیر صنعت شد. در ابتدای جنگ، شاهد حملات و بمباران برخی واحدهای تولیدی، از جمله صنایع فولاد و پتروشیمی بودیم.
این واحدها بهصورت مستقیم و غیرمستقیم تامینکننده ۹۰ تا ۹۵درصد نیاز صنایع پاییندستی در کل کشور هستند. بنابراین، صنایع پاییندستی با مشکل جدی در تامین مواد اولیه مواجه شدند و همین امر موجب افزایش بهای تمامشده آنها در این بازه زمانی شد.
اعتدال در ادامه شرایط پس از حملات فیزیکی را نیز دشوار برشمرد و خاطرنشان کرد: پس از پایان حملات فیزیکی، دشمن ما را با محاصره دریایی در تنگنا قرار داد که همین موضوع، واردات و صادرات را با مشکل مواجه کرد. هرچند راههای زمینی و ریلی جایگزین مسیر دریایی شدند اما به همان نسبت نیز هزینهها افزایش یافت. این امر نیز به نوبه خود بهای تمامشده تولید را بالا برد.
این فعال حوزه تولید در ادامه به موضوع انرژی در فصل تابستان اشاره کرد و گفت: قطع شدن برق صنایع موضوع جدیدی نیست که تولیدکنندگان درگیر آن شده باشند، اما امسال شاهد بودیم که کماکان صنعت در اولویت قطعی برق قرار داشت. هرچند در بینابین روزهای تابستان با دستور رییسجمهور، قطع شدن برق صنایع از دو روز به یک روز کاهش یافت؛ اما برخی صنایع در برخی مناطق همچنان با دو روز قطعی برق مواجه بودند و این دستورالعمل بهصورت کامل برای همه تولیدکنندگان اجرایی نشد؛ این در حالی است که باید به این موضوع توجه داشت که برای برخی صنایع، برق حکم مواد اولیه را دارد و حتی یک روز تعطیلی نیز میتواند دردسرآفرین باشد و تولید آنها را با وقفه و مشکل روبهرو سازد.
اعتدال در پایان خاطرنشان کرد: نیمه نخست سال در کل سال سختی برای تولیدکنندگان بود و تمام این عوامل دست به دست هم دادند و قیمت تولید را افزایش دادند. این در حالی است که تولیدکنندگان، مواد اولیه خود را با چندین برابر قیمت خریداری میکردند، اما محصولات خود را با چندین برابر قیمت به فروش نرساندند.
باید به موضوع افزایش نرخ ارز در شهریور ماه و تاثیرات آن بر تولید نیز اشاره کرد. در شهریور ۱۴۰۵، جهش نرخ ارز بهعنوان یکی از عوامل کلیدی، فشار مضاعفی را بر تولیدکنندگان وارد کرد. این افزایش ناگهانی، هزینه تامین مواد اولیه وارداتی و قطعات یدکی ماشینآلات را بهشدت بالا برد و حتی تولیدکنندگانی که مواد اولیه خود را از داخل تامین میکردند، به دلیل وابستگی قیمتگذاری داخلی به نرخ ارز، با افزایش قیمت مواجه شدند. از سوی دیگر، این جهش ارزی سبب شد تا سرمایه در گردش واحدهای تولیدی بهسرعت کاهش یابد و بسیاری از بنگاهها برای تامین نقدینگی لازم جهت خرید مواد اولیه با مشکل جدی روبهرو شوند. همچنین، افزایش نرخ ارز صادرات را برای برخی صنایع نسبتا جذابتر کرد اما چون این صادرات عمدتا با مواد اولیه گرانتر و هزینههای حمل بالاتر انجام میشد، سود واقعی تولیدکنندگان چندان افزایش نیافت. در مجموع، افزایش نرخ ارز در شهریورماه، همچون دیگر عوامل ذکرشده، بر بهای تمامشده تولید افزود و فشار بر تولیدکنندگان را در آستانه نیمه دوم سال دوچندان کرد.
آنچه نیمه نخست سال ۱۴۰۵ را برای تولیدکنندگان کشور به دورهای سرنوشتساز تبدیل کرد، تنها تعدد بحرانها نبود بلکه همزمانی و همافزایی آنها بود که هر یک دیگری را تشدید میکرد. جنگ و تخریب زیرساختهای کلیدی، محاصره دریایی، محدودیت انرژی و جهش ارزی، در عمل یک زنجیره فشار را شکل دادند که از تامین مواد اولیه آغاز میشد و تا فروش محصول ادامه مییافت.
در چنین شرایطی، تولیدکنندگان نهتنها با هزینههای فزاینده دستوپنجه نرم کردند بلکه با کاهش قدرت رقابتپذیری و افت حاشیه سود نیز روبهرو شدند. تجربه این ۶ ماه نشان میدهد که تابآوری صنعت کشور در گرو تنوع مسیرهای تجاری، تقویت زیرساختهای انرژی و اتخاذ سیاستهای ارزی و حمایتی پایدار از تولید است که باید مورد توجه دستاندرکاران و مسوولان قرار گیرد؛ زیرا در غیر این صورت، هر بحران جدید میتواند دستاوردهای سالیان گذشته را بهسرعت بیاثر کند و تولید ملی را به نقطهای بحرانی برساند.
برای عضویت در کانال رصد روز کلیک کنید
